Łuszczyca to ogólnoustrojowa choroba zapalna, która może dotyczyć nawet 3-4% populacji ogólnej. Należy mieć świadomość, że w przebiegu łuszczycy można obserwować nie tylko zajęcie skóry gładkiej ale również obecność wykwitów w obrębie owłosionej skóry głowy i/lub paznokci.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie są objawy łuszczycy paznokci?
- Co to jest objaw naparstka?
- Na czym polega diagnostyka i leczenie łuszczycy paznokci?
- Czy łuszczyca paznokci jest zaraźliwa?
- Do jakiego specjalisty zgłosić się w przypadku podejrzenia łuszczycy paznokci?
Spis treści:
- Czym jest łuszczyca paznokci?
- Łuszczyca paznokci a grzybica paznokci
- Jak wygląda łuszczyca paznokci?
- Przyczyny łuszczycy paznokci
- Czynniki ryzyka przy łuszczycy paznokci
- Diagnostyka łuszczycy paznokci
- Jak leczyć łuszczycę paznokci?
- Domowe sposoby na łuszczycę paznokci
- Łuszczyca paznokci a hybrydy
- Dieta przy łuszczycy paznokci
- Łuszczyca paznokci: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Czym jest łuszczyca paznokci?
Łuszczyca paznokci to określenie opisujące pojawienie się charakterystycznych objawów w obrębie płytek paznokciowych w przebiegu łuszczycy. Łuszczyca pospolita, oznaczana w klasyfikacji ICD-10 kodem L40.0 to przewlekła dermatoza zapalna, która przebiega z okresami remisji i zaostrzeń. Szacuje się, że nawet połowa pacjentów z łuszczycą pospolitą ma również symptomy chorobowe w obrębie paznokci. Objawy mogą pojawiać się zarówno na paznokciach stóp, jak i paznokciach rąk, co jest przyczyną nie tylko dolegliwości bólowych, ale i problemów z funkcjonowaniem społecznym, ze względu na istotny defekt natury estetycznej.
Warto wiedzieć, że zajęcie płytek paznokciowych jest czynnikiem ryzyka wystąpienia łuszczycowego zapalenia stawów, co podkreśla istotę kliniczną tych objawów. Co więcej, symptomy zlokalizowane w obrębie płytek paznokciowych mogą być w niektórych przypadkach jedynymi objawami łuszczycy (mogą nie być bowiem obecne zmiany na skórze gładkiej i owłosionej skórze głowy).
>> Warto wiedzieć: Łuszczyca – rodzaje, objawy, rozpoznanie, leczenie
Łuszczyca paznokci a grzybica paznokci
Grzybica paznokci może niekiedy przypominać zmiany typowe dla łuszczycy. Co więcej, paznokcie zmienione łuszczycowo są bardziej podatne na infekcje grzybicze. Takie infekcje wpływają ponadto na skuteczność leczenia przeciwłuszczycowego. Z tego względu, przy zmianach paznokciowych warto wykonać badanie mykologiczne (zeskrobiny z paznokci), które pozwoli na potwierdzenie lub wykluczenie grzybicy. Niektóre wytyczne sugerują również wykonanie badania mykologicznego przed włączeniem leczenia systemowego ukierunkowanego na terapię paznokci, celem zwiększenia jego skuteczności.
Jak wygląda łuszczyca paznokci?
Jakie charakterystyczne objawy obserwuje się w przypadku zajęcia płytek paznokciowych w przebiegu łuszczycy? Należy w tym miejscu wymienić przede wszystkim:
- objaw naparstka – są to niewielkie zagłębienia widoczne na powierzchni płytki paznokciowej, które wynikają z zajęcia macierzy paznokcia, zagłębienia te są nieregularnie rozmieszczone, a obecność naparstkowania koreluje z aktywnością choroby, warto dodać, że naparstkowanie to najczęstszy objaw paznokciowy łuszczycy,
- onycholiza – a więc białawe zabarwienie, lokalizujące się typowo w dalszej części płytki paznokciowej, którego istotą jest oddzielanie się płytki paznokciowej od znajdującego się poniżej łożyska,
- linie Beau – są to linijne wgłębienia, przebiegające poprzecznie, które wynikają z zatrzymania prawidłowego wzrostu paznokcia na skutek nasilonego stanu zapalnego w obrębie macierzy, gdzie znajdują się komórki zdolne do podziałów,
- hiperkeratoza podpaznokciowa – to gromadzenie się pod płytką paznokciową nawarstwionych komórek, które nie uległy procesowi złuszczenia,
- podłużne pobruzdowania – bruzdy biegnące w sposób podłużny są bardziej charakterystyczne dla liszaja płaskiego, ale mogą występować również w przebiegu łuszczycy,
- plamy oleju – są to owalne obszary zmiany zabarwienia (żółto-brązowe), które wynikają z zajęcia przez proces chorobowy łożyska paznokci,
- leukonychia paznokci – tak zwane bielactwo płytek paznokciowych, jest to pojawienie się odbarwień w obrębie paznokci,
- wylewy krwawe – przyjmują typowo kształt linijny (czerwono-bordowe smugi), wynikają z uszkodzenia naczyń krwionośnych w obrębie łożyska,
- dystrofia paznokci – a więc potocznie mówiąc ich kruszenie się.
W przebiegu łuszczycy może dojść do całkowitego zniszczenia wszystkich płytek paznokciowych, co stanowi ogromny problem nie tylko natury medycznej, ale i psychologicznej.
>> Dowiedz się więcej: Łamliwe, rozdwajające się i kruche paznokcie. Stan paznokci a zdrowie
Przyczyny łuszczycy paznokci
Bezpośrednią przyczyną zmian paznokciowych jest stan zapalny w obrębie macierzy i/lub łożyska paznokci. Łuszczyca pospolita nie ma jednak jednej, konkretnej przyczyny. Na jej patogenezę składają się zarówno czynniki genetyczne, immunologiczne, jak i środowiskowe. Dodatni wywiad rodzinny w kierunku łuszczycy paznokci zwiększa ryzyko zachorowania na tę przypadłość. Nie jest znany jeden, konkretny gen, którego mutacja odpowiada za rozwój zmian łuszczycowych – jest to bowiem schorzenie uwarunkowane poligenowo.
Czynniki ryzyka przy łuszczycy paznokci
Najważniejsze czynniki, które zwiększają ryzyko zachorowania na łuszczycę pospolitą, w tym występowania zaostrzeń i zmian w obrębie paznokci to:
- infekcje, w tym zakażenia paciorkowcowe,
- uzależnienia – nikotynizm, nadużywanie alkoholu,
- przyjmowanie niektórych leków, w tym preparatów litu, beta-blokerów, niesteroidowych leków przeciwzapalnych, glikokortykosteroidy stosowane ogólnie,
- zmiany hormonalne, okres ciąży i menopauzy,
- otyłość,
- stres, czynniki emocjonalne.
Diagnostyka łuszczycy paznokci
W ogromnej większości przypadków łuszczyca diagnozowana jest na podstawie obrazu klinicznego. Konieczne jest przeprowadzenie wnikliwego wywiadu chorobowego i dokładne zbadanie skóry, błon śluzowych i płytek paznokciowych. Łuszczyca jest schorzeniem, które można potwierdzić klinicznie, bez konieczności wykonywania badań laboratoryjnych, czy histopatologicznych. W wątpliwych przypadkach pobiera się wycinek do badania histopatologicznego.
Jak leczyć łuszczycę paznokci?
Leczenie łuszczycy paznokci obejmuje stosowanie zarówno preparatów miejscowych, ale również leki stosowane systemowo, a także terapię biologiczną. W leczeniu łuszczycy paznokci stosuje się między innymi:
- silne preparaty glikokortykosteroidowe – na przykład klobetazol stosowany miejscowo (maść),
- preparaty miejscowe, zawierające połączenie kalcypotriolu z betametazonem,
- iniekcje z trimcynolonem – podawane do wałów okołopaznokciowych,
- leczenie systemowe, z wykorzystaniem:
- metotreksatu – lek immunosupresyjny, korzystny przy zajęciu macierzy paznokcia,
- cyklosporyny – lek immunosupresyjny, korzystny przy zajęciu łożyska,
- acytretyny – retinoid, może jednak niekiedy nasilać onycholizę i objaw naparstkowania płytek paznokciowych.
- leczenie biologiczne – z wykorzystaniem takich substancji jak adalimumab, etanercept, efalizumab, czy infliksymab.
Domowe sposoby na łuszczycę paznokci
Leczenie łuszczycy powinno być prowadzone pod okiem dermatologa. W postępowaniu domowym warto skupić się na zdrowym stylu życia, unikaniu używek i stresu, uprawianiu aktywności fizycznej i stosowaniu zbilansowanej diety. Ponadto, ważne jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała, ponieważ otyłość sprzyja zaostrzeniom przebiegu choroby.
Łuszczyca paznokci a hybrydy
W przypadku łuszczycy paznokci wykonywanie manicure hybrydowego nie jest zalecane, poniewaz wiąże się z ryzykiem zaostrzenia objawów. Wynika to z faktu, że podczas manicure dochodzi do drobnych uszkodzeń płytki paznokciowej, co z kolei może predysponować do pojawienia się objawów chorobowych. Jest to nazywane w dermatologii objawem Koebnera – nawet po drobnym urazie może dojść do pojawienia się w miejscu uszkodzenia wykwitów chorobowych.
Dieta przy łuszczycy paznokci
Pacjenci z łuszczycą powinni przestrzegać pewnych zaleceń dietetycznych, w tym pamiętać przede wszystkim o:
- unikaniu żywności przetworzonej, w tym fast-foodów,
- ograniczeniu cukrów prostych,
- spożywaniu dużej ilości warzyw i owoców,
- kontrolowaniu ilości przyjmowanych kalorii,
- unikaniu przyjmowania w dużej ilości tłuszczów nasyconych,
- unikaniu alkoholu.
Konieczne jest również zadbanie o prawidłowy poziom witaminy D.
>> Przeczytaj także: Niedobór witaminy D – objawy, badania, suplementacja i zapobieganie niedoborom
Łuszczyca paznokci: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Zmiany w obrębie płytek paznokciowych niezwykle często przyczyniają się do pogorszenia stanu psychicznego, a co za tym idzie – pogorszenia codziennego funkcjonowania. Poniżej znajdziemy odpowiedzi na najczęściej zadawane przez pacjentów pytania.
Przyczyny łuszczycy paznokci mają podłoże genetyczne, immunologiczne i środowiskowe. Dodatni wywiad rodzinny, nadużywanie alkoholu, otyłość i palenie papierosów to jedne z czynników ryzyka zachorowania.
Łuszczyca, w tym łuszczyca płytek paznokciowych nie jest schorzeniem zakaźnym, którym możemy się zarazić. Jego przyczyną nie jest bowiem infekcja spowodowana przez drobnoustroje (bakterie, wirusy, czy grzyby). Z tego właśnie powodu kontakt ze zmianami łuszczycowymi nie grozi zakażeniem.
Leczeniem łuszczycy paznokci powinien zajmować się lekarz dermatolog, ponieważ to on ma skutecznie narzędzia, mające na celu terapię tego rodzaju objawów (leczenie miejscowe, systemowe, biologiczne).
Zmiany łuszczycowe w obrębie płytek paznokciowych mogą wiązać się z dolegliwościami bólowymi. Dotyczy to szczególnie łuszczycy krostkowej zlokalizowanej w obrębie palców i paznokci (acrodermatitis continua Hallopeau). W tym przypadku może dojść do utraty płytek paznokciowych i tworzenia się w obrębie paliczków dalszych bolesnych owrzodzeń.
Leczenie łuszczycy paznokci to długi proces. Czas leczenia jest jednak kwestią indywidualną, zależy od konkretnego przypadku klinicznego i może trwać od kilku do kilkunastu miesięcy.
W przypadku zmian na paznokciach powinno się unikać agresywnych procedur kosmetycznych, w tym wykonywania manicure hybrydowego. Jeżeli zależy nam na estetyce i pielęgnacji paznokci, to warto zapytać swojego lekarza o preparaty i odżywki przeznaczone do stosowania na paznokcie zmienione łuszczycowo.
Zmiany paznokciowe takie jak naparstkowanie, hiperkeratoza podpaznokciowa, czy plamy olejowe to częste objawy wpisujące się w obraz kliniczny łuszczycy. Należy pamiętać, że leczenie łuszczycy zlokalizowanej w obrębie płytek paznokciowych powinno być prowadzone pod okiem doświadczonego dermatologa.
Bibliografia
- Klaudia Dopytalska i inni, Łuszczyca w szczególnych lokalizacjach – paznokcie, Forum Zakażeń, 2018;9(6),
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022,
- A. Reich i inni, Łuszczyca. Rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, część I, Przegląd Dermatologiczny 2020, 107, 92-108,
- I. M. Michalek, A systematic review of worldwide epidemiology of psoriasis. J Eur Acad Dermatol Venereol 2017, 31, 205-212.
