Węgorek jelitowy (Strongyloides stercoralis) to pasożyt występujący przede wszystkim w strefie tropikalnej i subtropikalnej, gdzie warunki sprzyjają jego rozwojowi. Coraz częściej jednak zarażenia diagnozowane są także u osób podróżujących do tych regionów. Poznaj pojęcie strongyloidozy – co to jest, jak możesz się nią zarazić i dlaczego nie należy jej lekceważyć?
| Z tego artykułu dowiesz się: >> czym jest węgorek jelitowy i dlaczego może przez lata nie dawać żadnych objawów, >> w jakich warunkach najłatwiej zarazić się węgorkiem jelitowym, >> jakie dolegliwości mogą świadczyć o węgorzycy, >> jak wykrywa się zarażenie i dlaczego diagnostyka węgorzycy bywa trudna, >> na czym polega leczenie i kiedy trzeba je rozpocząć. |
Spis treści:
- Czym jest węgorek jelitowy?
- Epidemiologia zarażenia węgorkiem jelitowym
- Węgorek jelitowy – jak można się zarazić?
- Objawy zarażenia węgorkiem jelitowym i rozwoju strongyloidozy
- Zarażenie węgorkiem jelitowym: diagnostyka strongyloidozy
- Jak leczy się zarażenie węgorkiem jelitowym?
- Profilaktyka zarażeń węgorkiem jelitowym i strongyloidozy
- Węgorek jelitowy – najczęstsze pytania (FAQ)
Czym jest węgorek jelitowy?
Węgorek jelitowy (Strongyloides stercoralis) to nicień, wywołujący chorobę znaną jako węgorczyca. Pasożyt może przybierać postacie zdolne do życia zarówno w środowisku zewnętrznym, jak i w organizmie człowieka. W wielu przypadkach człowiek jest nosicielem pasożyta przez lata, ponieważ u osób z prawidłową odpornością zarażenie często przebiega bezobjawowo. Jednak w stanach obniżonej odporności – np. podczas leczenia nowotworów lub po przeszczepach – może dojść do masywnej inwazji i strongyloidozy z objawami uogólnionymi.
Jak wygląda węgorek jelitowy?
Strongyloides stercoralis należy do typu obleńców – pasożytów o wydłużonym, cylindrycznym ciele. To, jak wygląda węgorek jelitowy, zależy od jego stadium rozwojowego i płci. Pasożytnicza samica, bytująca w jelicie cienkim człowieka, osiąga około 2,4 mm długości i 37 µm szerokości. Formy wolno żyjące, rozwijające się w środowisku zewnętrznym, są znacznie mniejsze (około 1 mm) i rozdzielnopłciowe. Węgorek jelitowy w kale występuje wyłącznie w postaci larw rabditoidalnych o długości około 250 µm – niewidocznych gołym okiem, ale możliwych do wykrycia w badaniu mikroskopowym.
Gdzie występuje węgorek jelitowy?
Węgorek jelitowy (Strongyloides stercoralis) jest szeroko rozpowszechniony w strefie tropikalnej i subtropikalnej. Do głównych obszarów o podwyższonym ryzyku należą kraje Afryki Subsaharyjskiej (Kenia, Namibia), Azji Południowo-Wschodniej oraz Amazonia (Brazylia, Kolumbia, Peru). W krajach rozwiniętych, takich jak Stany Zjednoczone czy państwa Europy, większość przypadków stanowią choroby przywleczone z regionów endemicznych.
>> Sprawdź: Infekcje pasożytnicze u dorosłych
Epidemiologia zarażenia węgorkiem jelitowym
W krajach tropikalnych i subtropikalnych rozprzestrzenianiu strongyloidozy jelitowej sprzyjają wysoka temperatura oraz wilgotna gleba. Szczególnie istotne znaczenie mają też czynniki sanitarno-higieniczne. Brak kanalizacji, kontakt z zanieczyszczoną wodą oraz niewystarczająca higiena osobista to najważniejsze czynniki ryzyka zakażenia.
Węgorek jelitowy – jak można się zarazić?
Węgorek jelitowy najczęściej przenika do organizmu przez skórę w wyniku bezpośredniego kontaktu z glebą zawierającą larwy pasożyta. Do zakażenia dochodzi zwykle podczas chodzenia boso – larwy wnikają przez naskórek, a następnie przedostają się do krwiobiegu.
>> Przeczytaj: Pasożyty w płucach i objawy ich występowania
Objawy zarażenia węgorkiem jelitowym i rozwoju strongyloidozy
Przebieg kliniczny zakażenia węgorkiem jelitowym jest bardzo zróżnicowany. U większości osób z prawidłową odpornością przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo i może utrzymywać się latami dzięki mechanizmowi autozakażenia. Objawy – jeśli wystąpią – zależą od fazy rozwoju pasożyta w organizmie.
Faza skórna
Pierwsze oznaki zarażenia mogą być widoczne na stopach, w miejscu wniknięcia larw węgorka jelitowego. Objawy skórne obejmują zazwyczaj:
- swędząca grudkowo-pęcherzykowa wysypkę,
- zaczerwienienie,
- obrzęk,
- nawrotową pokrzywkę u osób przewlekle zarażonych.
Dla przewlekłej węgorczycy typowa jest tzw. pełzająca pokrzywka. Szybko przemieszczająca się zmiana skórna wywoływana jest przez larwy węgorka jelitowego. Wysypka tego typu stanowi reakcję organizmu na migrację pasożyta w obrębie skóry.
Faza płucna
Larwy węgorka jelitowego dostają się do naczyń krwionośnych i wraz z krwią wędrują do płuc. Tam przechodzą przez pęcherzyki płucne i oskrzeliki, wywołując miejscowy stan zapalny.
Objawy tej fazy mogą obejmować:
- kaszel z odkrztuszaniem plwociny (czasem podbarwionej krwią),
- duszność, świszczący oddech,
- gorączkę oraz dolegliwości przypominające zapalenie płuc.
W postaci rozsianej może dojść do ostrej niewydolności oddechowej wymagającej intensywnej terapii.
Faza jelitowa
Po przejściu przez układ oddechowy larwy węgorka jelitowego przemieszczają się do gardła, skąd zostają połknięte. W ten sposób trafiają do przewodu pokarmowego i osiedlają się w błonie śluzowej jelita cienkiego. Tam dojrzewają do formy dorosłej i rozpoczynają rozmnażanie, co może prowadzić do objawów takich jak:
- skurcze i bóle brzucha (najczęściej w nadbrzuszu),
- nudności, wymioty, wzdęcia,
- przewlekła biegunka lub zaparcia,
- świąd odbytu i osłabienie apetytu.
U dzieci przewlekła strongyloidoza może skutkować także niedożywieniem i zaburzeniami wzrostu.
Zarażenie węgorkiem jelitowym: diagnostyka strongyloidozy
W przypadku węgorka jelitowego diagnostyka opiera się na wyhodowaniu larw węgorka jelitowego z próbki kału. Pomocne są również badania krwi, w których często obserwuje się eozynofilię oraz podwyższone stężenie IgE. W celu potwierdzenia infekcji, szczególnie w przypadkach przewlekłych, wykonuje się także testy serologiczne – oznaczenie przeciwciał IgG metodą ELISA.
Jak leczy się zarażenie węgorkiem jelitowym?
Leczenie obejmuje zarówno osoby objawowe, jak i bezobjawowe, ponieważ nawet łagodna infekcja może z czasem przejść w ciężką postać choroby wskutek autoinwazji. Celem terapii jest całkowite wyeliminowanie pasożyta z organizmu, co osiąga się dzięki zastosowaniu leków przeciwpasożytniczych – przede wszystkim iwermektyny, uznawanej za standard leczenia. W przypadku nawracających zarażeń konieczne bywa powtórzenie kuracji.
Profilaktyka zarażeń węgorkiem jelitowym i strongyloidozy
Wiedza na temat tego, gdzie występuje węgorek jelitowy i jak można się zarazić, stanowi podstawę skutecznej profilaktyki. To właśnie w tym celu opracowano zasady higieny tropikalne. W rejonach endemicznych zaleca się noszenie obuwia ochronnego, unikanie siadania bezpośrednio na ziemi oraz spanie wyłącznie na zabezpieczonym podłożu.
>> To może Cię zainteresować: Badanie kału w kierunku pasożytów. Jak się przygotować, ile trwa, co wykrywa? Fakty i mity
Węgorek jelitowy – najczęstsze pytania (FAQ)
Zarażenie węgorkiem jelitowym może przebiegać bezobjawowo, dlatego często budzi pytania. Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje.
Nawracająca biegunka, bóle brzucha i eozynofilia mogą sugerować obecność pasożytów, ale rozpoznanie wymaga badań diagnostycznych.
Zarażenie może powodować swędzącą wysypkę, kaszel oraz bóle brzucha i biegunkę.
Pasożyta usuwa się za pomocą leków przeciwpasożytniczych podawanych według ustalonego schematu.
Węgorek jelitowy może przez długi czas pozostawać w organizmie w postaci utajonej. W sprzyjających warunkach prowadzi jednak do ciężkiej postaci choroby. Dlatego tak istotne jest rozpoznanie zarażenia, nawet jeśli nie występują typowe objawy. W przypadku pobytu w rejonie endemicznym i narażenia na kontakt z pasożytem należy skonsultować się z lekarzem.
Opieka merytoryczna: lek. Kacper Staniszewski
- Castelletto ML, Akimori D, Patel R, Schroeder NE, Hallem EA. J Nematol. 2024;56(1):20240019.
- Yang R, Xu M, Zhang L, Liao Y, Liu Y, Deng X, Wang L. J Microbiol Immunol Infect. 2025;58(2):164–179.
- Czeresnia JM, Weiss LM. Lung. 2022;200(2):141–148.
- Paul M. mp.pl/interna. [dostęp: 6.12.2025] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.153.2.13
- mp.pl/pacjent. [dostęp: 6.12.2025] https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zarazenia-pasozytnicze/165376,strongyloidoza-wegorczyca
- StatPearls. ncbi.nlm.nih.gov/books. [dostęp: 6.12.2025] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK436024/
