Trichuris trichiura, czyli włosogłówka ludzka, to pasożyt jelitowy szeroko rozpowszechniony na świecie. Choć w Polsce infekcje są rzadkie, mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych – zwłaszcza u dzieci. Sprawdź, co to jest włosogłówka, jak przebiega zakażenie i jak się skutecznie przed nim chronić.
| Z tego artykułu dowiesz się: >> co to jest włosogłówka i w jaki sposób dochodzi do zakażenia. >> jakie objawy mogą wystąpić zarówno u dzieci, jak i dorosłych. >> jak wykryć pasożyta w badaniach – kału i krwi. >> jak wygląda leczenie trichuriozy i dlaczego jest konieczne. >> jak zapobiegać zakażeniu, zwłaszcza w codziennym kontakcie z glebą i żywnością. |
Spis treści:
- Włosogłówka – co to za pasożyt?
- Epidemiologia zarażenia włosogłówką
- Jak można zarazić się włosogłówką?
- Zarażenie włosogłówką – objawy trichuriozy
- Włosogłówka – leczenie zarażenia pasożytem
- Jak zapobiec zarażeniu włosogłówką?
- Powikłania zarażenia włosogłówką
- Włosogłówka i trichurioza – najczęstsze pytania (FAQ)
- Zakażenie włosogłówką – zakończenie
Włosogłówka – co to za pasożyt?
Włosogłówka ludzka (Trichuris trichiura) to pasożyt z grupy nicieni, odpowiedzialny za rozwój choroby zwanej trichuriozą. Zaliczana jest do tzw. robaków przenoszonych przez glebę (soil-transmitted helminths). Do organizmu człowieka dostaje się poprzez spożycie jaj obecnych w skażonej ziemi, wodzie lub żywności.
Związek tego nicienia z człowiekiem sięga odległej przeszłości. Skamieniałe jaja włosogłówki w kale odnajdywano w wielu wykopaliskach archeologicznych (koprolity), co potwierdza jej obecność w populacjach ludzkich już w czasach starożytnych. Dla gatunku Trichuris trichiura od wieków człowiek pozostaje jedynym znanym rezerwuarem tego pasożyta.
Epidemiologia zarażenia włosogłówką
Trichurioza (ICD-10 – B79), wywoływana przez włosogłówkę ludzką (Trichuris trichiura), występuje na całym świecie, jednak największe nasilenie zakażeń obserwuje się w krajach o klimacie tropikalnym i subtropikalnym. Zakażenia częściej występują tam, gdzie warunki sanitarne są niewystarczające, a dostęp do czystej wody – ograniczony. W Polsce trichurioza również występuje, choć znacznie rzadziej. Największe ryzyko zakażenia notuje się na terenach wiejskich, gdzie kontakt z nim jest bardziej prawdopodobny.
Jak można zarazić się włosogłówką?
Włosogłówka ludzka przenosi się najczęściej przez spożycie niemytych warzyw i owoców lub picie wody zanieczyszczonej ziemią. Do infekcji może także dojść przez brudne ręce – np. po pracy w ogrodzie lub zabawie w piasku.
Szczególnie narażone są dzieci, które często mają kontakt z glebą i piaskiem, a jednocześnie nie zawsze przestrzegają zasad higieny. W efekcie włosogłówka w kale u dziecka bywa niekiedy wykrywana po zabawie w ogrodzie czy piaskownicy.
>> Zobacz: Czyste piaskownice – zadbajmy o bezpieczeństwo dzieci
Zarażenie włosogłówką – objawy trichuriozy
W wielu przypadkach zakażenie Trichuris trichiura przebiega bezobjawowo lub daje łagodne dolegliwości. Jednak przy większym nasileniu inwazji, gdy dochodzi do intensywnego namnażania się włosogłówki, objawy u dorosłych mogą obejmować:
- biegunkę – często śluzową, czasem z domieszką krwi;
- bóle brzucha, wzdęcia;
- nudności, utratę apetytu, spadek masy ciała;
- bladość skóry, osłabienie spowodowane niedokrwistością i zaburzeniem wchłaniania;
- krew i śluz w stolcu.
W przypadku zakażenia włosogłówka objawy u dzieci mogą być znacznie poważniejsze niż u dorosłych – najczęściej obserwuje się zahamowanie wzrostu, a także przewlekłą biegunkę i osłabienie.
Włosogłówka – leczenie zarażenia pasożytem
Leczenie trichuriozy polega na stosowaniu leków przeciwpasożytniczych – mebendazolu lub albendazolu, skutecznych w terapii zakażenia włosogłówką. Pasożyt jest bardziej odporny na leczenie niż inne gatunki. W celu potwierdzenia zakażenia oraz monitorowania skuteczności leczenia wykorzystuje się badania kału w kierunku obecności jaj włosogłówki.
W morfologii krwi obwodowej widoczna może być eozynofilia, a więc wzrost liczny eozynofilów (jest to rodzaj krwinek białych).
Jak zapobiec zarażeniu włosogłówką?
Profilaktyka opiera się przede wszystkim na przestrzeganiu zasad higieny – myciu rąk, szczególnie po kontakcie z ziemią, oraz dokładnym myciu warzyw i owoców przed spożyciem. Ważne jest także zapewnienie odpowiednich warunków sanitarnych – dostępu do czystej wody i bezpiecznego systemu kanalizacji. Duże znaczenie ma edukacja, zwłaszcza najmłodszych, ponieważ zakażenie włosogłówką u dzieci będzie znacznie mniej prawdopodobne przy zachowaniu zasad higieny.
Powikłania zarażenia włosogłówką
W większości przypadków trichurioza przebiega łagodnie, jednak w sytuacji długotrwałego lub intensywnego zakażenia mogą pojawić się powikłania. Należą do nich niedokrwistość, zaburzenia wchłaniania składników odżywczych, krwawienie z przewodu pokarmowego oraz przewlekłe zapalenie jelita grubego. U dzieci mogą wystąpić zaburzenia wzrostu, osłabienie oraz niedobory witamin.
Włosogłówka i trichurioza – najczęstsze pytania (FAQ)
Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące włosogłówki i przebiegu trichuriozy.
Nie – w przypadku włosogłówki objawy skórne nie są charakterystyczne. W przeciwieństwie do niektórych nicieni, Trichuris trichiura nie migruje przez skórę i nie powoduje zmian skórnych.
W ciężkich przypadkach tak. Pasożyt żywi się krwią i uszkadza błonę śluzową jelita grubego, co może prowadzić do stanu zapalnego, niedokrwistości, a u dzieci także niedożywienia.
Włosogłówkę najczęściej wykrywa się w badaniu kału poprzez obecność charakterystycznych jaj pasożyta. W przewlekłych zakażeniach pomocne bywa także badanie krwi – obecność eozynofilii może dodatkowo potwierdzać infekcję.
Zakażenie włosogłówką – zakończenie
Włosogłówka to pasożyt, który mimo swojej niewielkiej wielkości może wiązać się z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi – szczególnie dla dzieci. Objawy tego schorzenia często są na tyle subtelne, że choroba może przez długi czas rozwijać się niezauważona, dlatego ważne jest, by nie lekceważyć nawet łagodnych symptomów. Jeśli występuje podejrzenie zakażenia, skonsultuj się z lekarzem i wykonaj odpowiednie badania diagnostyczne.
Opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Banaszczyk
Bibliografia
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Trichuriasis. Dostęp: 6 grudnia 2025. https://www.cdc.gov/dpdx/trichuriasis/index.html
- Paseka R.E., Heitman C.C., Reinhard K.J. New evidence of ancient parasitism among Late Archaic and Ancestral Puebloan residents of Chaco Canyon. Journal of Archaeological Science: Reports. 2018;18:51–58.
- Bathobakae L., Wilkinson T., Yasin S., Bashir R., Mateen N., Yuridullah R., Cavanagh Y., Baddoura W., Suh J. An Unpleasant Souvenir: Whipworm as an Incidental Finding During a Screening Colonoscopy. J Investig Med High Impact Case Rep. 2024; 12.
- Stefaniak J., Kłudkowska M. Trichurioza (włosogłówczyca). [w:] mp.pl/interna. Dostęp: 6 grudnia 2025. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.153.2.11
- Chen X., Wang Z. Trichuris trichiura infection in children: Two case reports and literature review. Medicine (Baltimore). 2025;104(16):e42114. doi:10.1097/MD.0000000000042114.
- National Center for Biotechnology Information (NCBI). Trichuriasis. Dostęp: 6 grudnia 2025. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507843/
