Dla wielu kobiet drugi trymestr ciąży to czas, w którym ustępują najbardziej uciążliwe objawy wczesnej ciąży, a organizm stopniowo adaptuje się do zachodzących zmian hormonalnych i anatomicznych. Jednocześnie jest to okres intensywnego rozwoju płodu, wymagający regularnej kontroli lekarskiej oraz wykonywania określonych badań laboratoryjnych i prenatalnych. Dowiedz się, jak przebiega drugi trymestr ciąży.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> Drugi trymestr ciąży zaczyna się w 14. tygodniu. >> Objawy pojawiające się w drugim trymestrze ciąży to m.in. bóle kręgosłupa, obrzęki nóg, uczucie ciężkości nóg, wzdęcia. >> Brzuch w drugim trymestrze ciąży staje się wyraźnie większy i zaokrąglony. Z powodu rozciągania skóry mogą pojawić się rozstępy. >> Ważnym badaniem w drugim trymestrze jest tzw. USG połówkowe. |
Spis treści:
- Drugi trymestr ciąży: od kiedy się zaczyna?
- Drugi trymestr ciąży: dolegliwości i objawy
- Jak zmienia się ciało kobiety w II trymestrze ciąży?
- Drugi trymestr ciąży a rozwój dziecka
- Drugi trymestr ciąży: badania laboratoryjne
- Drugi trymestr ciąży: zagrożenia
- Jak dbać o siebie w drugim trymestrze ciąży?
- Drugi trymestr: FAQ
Drugi trymestr ciąży: od kiedy się zaczyna?
Drugi trymestr rozpoczyna się w 14. tygodniu i trwa do końca 27. tygodnia ciąży. Obejmuje on zatem czwarty, piąty i szósty miesiąc ciąży.
>> Przeczytaj też: Pierwszy trymestr ciąży – jak przebiega i co warto wiedzieć?
Czy w drugim trymestrze ciąży nieprzyjemne objawy mijają?
U wielu kobiet w drugim trymestrze ciąży obserwuje się złagodzenie lub całkowite ustąpienie dolegliwości typowych dla pierwszego trymestru – takich jak nudności, wymioty, zmęczenie czy nadwrażliwość na zapachy. Poprawie samopoczucia sprzyja względna stabilizacja gospodarki hormonalnej.
| Pamiętaj: Należy pamiętać, że przebieg ciąży jest indywidualny. U części kobiet dolegliwości mogą utrzymywać się dłużej lub pojawiają się nowe, co nie świadczy o nieprawidłowościach. |
Drugi trymestr ciąży: dolegliwości i objawy
Nowe objawy, które mogą pojawić się w drugim trymestrze ciąży to m.in.:
- bóle kręgosłupa,
- obrzęki rąk i nóg,
- żylaki z towarzyszącym im bólem lub uczuciem ciężkości nóg,
- wzdęcia,
- zaparcia,
- bóle więzadłowe okolicy pachwin i podbrzusza,
- rozstępy i świąd skóry na brzuchu spowodowane rozciąganiem się włókien kolagenowych.
U niektórych kobiet w okolicy 20. tygodnia ciąży mogą pojawić się skurcze macicy, które są słabe, nieregularne i ustępują po zmianie pozycji. Są odczuwane jako dyskomfort lub napięcie brzucha.
| To ciekawe: W drugim trymestrze ciąży przyszła mama może poczuć pierwsze ruchy dziecka. Zwykle dzieje się to około 18.-20. tygodnia ciąży. |
Jak zmienia się ciało kobiety w II trymestrze ciąży?
W drugim trymestrze ciąży zmiany w ciele kobiety stają się coraz bardziej widoczne. Do najważniejszych z nich należą:
- przyrost masy ciała,
- stopniowe powiększanie się macicy,
- powiększanie się piersi i nasilona aktywność gruczołów sutkowych pod wpływem zmian hormonalnych,
- stopniowa zmiana środka ciężkości spowodowana powiększającą się macicą i piersiami,
- przyspieszona czynność serca i dalszy wzrost objętości krwi krążącej,
- pojawienie się ciemnej pionowej linii między pępkiem a spojeniem łonowym (linea nigra),
- wzrost pigmentacji skóry,
- przejściowe zmniejszenie ciśnienia tętniczego,
- wzrost przepływu krwi przez błony śluzowe.
| Pamiętaj: U kobiet z prawidłową masą ciała przed ciążą przyrost masy ciała w drugim trymestrze stanowi około 50-60% całkowitego przyrostu i wynosi średnio 5-7 kg. |
Jak wygląda brzuch w drugim trymestrze?
W drugim trymestrze ciąży brzuch staje się coraz bardziej zaokrąglony, chociaż jego wielkość i kształt mogą znacznie różnić się między kobietami. Zależy to m.in. od budowy ciała, napięcia mięśni brzucha oraz liczby przebytych ciąż. Około 20. tygodnia ciąży dno macicy znajduje się na wysokości pępka, natomiast pod koniec drugiego trymestru sięga już powyżej pępka.
Drugi trymestr ciąży a rozwój dziecka
W drugim trymestrze ciąży dziecko intensywnie rośnie i przybiera na masie. Zmieniają się również proporcje jego ciała – głowa stopniowo przestaje dominować, a sylwetka zaczyna przypominać noworodka. Płód jest bardzo aktywny, a jego ruchy stają się coraz bardziej skoordynowane.
W tym okresie kształtują się rysy twarzy, a skóra – chociaż nadal cienka – stopniowo nabiera właściwej struktury i zostaje pokryta mazią płodową. Rosną włosy, brwi i rzęsy, pojawiają się paznokcie, otwierają się oczy, powstają kubki smakowe, gromadzi się tkanka brunatna oraz rozwijają się więzadła stawowe. Nadal dojrzewają narządy wewnętrzne, szczególnie układ nerwowy, w którym intensywnie tworzą się połączenia między neuronami. Około 24. tygodnia płód zaczyna wytwarzać surfaktant, jednak jego ilość jest jeszcze niewystarczająca do samodzielnego oddychania po porodzie.
W drugim trymestrze ciąży możliwe jest określenie płci dziecka podczas badania ultrasonograficznego. Zwykle udaje się to około 17. tygodnia ciąży, chociaż wiele zależy od ułożenia płodu oraz doświadczenia lekarza wykonującego badanie.
Drugi trymestr ciąży: badania laboratoryjne
Badania laboratoryjne, które powinna wykonać ciężarna w drugim trymestrze to:
| 15.-20. tydzień | >> morfologia krwi >> badanie ogólne moczu |
| 21.-26. tydzień | >> badanie ogólne moczu >> przeciwciała anty-Rh (u kobiet z ujemnym Rh) >> badanie w kierunku toksoplazmozy (u kobiet z ujemnym wynikiem w pierwszym trymestrze) |
| 24.-28. tydzień | >> badanie stężenia glukozy we krwi po doustnym podaniu 75 g glukozy |
Badania prenatalne w drugim trymestrze ciąży
W drugim trymestrze ciąży wykonywane są kolejne badania prenatalne. Podstawą są testy nieinwazyjne, a przy ich nieprawidłowym wyniku ciężarna może zostać skierowana na testy inwazyjne. Decyzja o ich przeprowadzeniu zawsze należy do rodziców po szczegółowej konsultacji z lekarzem genetykiem.
Badania nieinwazyjne w II trymestrze
Do najważniejszych nieinwazyjnych badań prenatalnych w drugim trymestrze należy tzw. badanie połówkowe, wykonywane między 18. a 22. tygodniem ciąży. Jest to szczegółowe badanie ultrasonograficzne, pozwalające na ocenę anatomii płodu, objętości płynu owodniowego, łożyska, długości szyjki macicy oraz wybranych przepływów naczyniowych.
Badania inwazyjne w II trymestrze
Inwazyjne badania prenatalne w drugim trymestrze – takie jak amniopunkcja czy kordocenteza – wykonywane są wyłącznie w uzasadnionych medycznie przypadkach, gdy istnieje podwyższone ryzyko wad genetycznych lub nieprawidłowości rozwojowych płodu.
>> Zobacz: Choroby genetyczne u dzieci – jakie występują i jak je diagnozować
Drugi trymestr ciąży: zagrożenia
Do potencjalnych powikłań w drugim trymestrze ciąży należą m.in.:
- niewydolność szyjki macicy,
- infekcje dróg moczowych,
- nadciśnienie tętnicze,
- zaburzenia gospodarki węglowodanowej (w tym cukrzyca ciążowa),
- stan przedrzucawkowy,
- przedwczesne pęknięcie błon płodowych,
- poronienie lub poród przedwczesny.
| Warto wiedzieć: Zgodnie z obowiązującą definicją poronienie dotyczy zakończenia ciąży do 22. tygodnia, natomiast od 22. do 37. tygodnia ciąży mówi się o porodzie przedwczesnym. |
Jak dbać o siebie w drugim trymestrze ciąży?
Regularne wizyty kontrolne u lekarza lub położnej stanowią podstawę monitorowania przebiegu ciąży. Dbanie o siebie w drugim trymestrze opiera się na trzech filarach: zbilansowanej diecie, odpowiednio dobranej aktywności fizycznej oraz trosce o zdrowie psychiczne. Istotne znaczenie ma odpowiednia ilość snu i odpoczynku, unikanie nadmiernego stresu oraz dostosowanie codziennej aktywności do zmieniających się możliwości fizycznych.
Dieta w drugim trymestrze ciąży
Dieta w drugim trymestrze ciąży powinna być zbilansowana, urozmaicona i dostosowana do zwiększonego zapotrzebowania energetycznego (około 260 kcal na dobę) oraz odżywczego organizmu. W tym okresie wzrasta zapotrzebowanie na białko, żelazo, wapń, jod, kwas foliowy oraz witaminę D, które odgrywają istotną rolę w rozwoju płodu i utrzymaniu zdrowia matki. Posiłki należy spożywać regularnie, w umiarkowanych porcjach, co sprzyja stabilizacji poziomu glukozy we krwi i zmniejsza ryzyko dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
>> Sprawdź także: Co jeść, a czego unikać w ciąży i dlaczego?
Ćwiczenia i aktywność fizyczna w drugim trymestrze ciąży
Umiarkowana, regularna aktywność fizyczna w drugim trymestrze ciąży przynosi liczne korzyści zdrowotne. Zalecane jest co najmniej 150 minut wysiłku fizycznego tygodniowo. Rodzaj ćwiczeń powinien być dostosowany do indywidualnych możliwości kobiety oraz przebiegu ciąży. Preferowane są aktywności o niskim ryzyku urazów – takie jak spacery, pływanie, joga lub pilates dla kobiet w ciąży.
>> To ciekawe: Bóle głowy i migrena w ciąży. Czym mogą być spowodowane i jak im zaradzić?
Drugi trymestr: FAQ
Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące drugiego trymestru ciąży.
W drugim trymestrze ciąży należy bezwzględnie unikać spożywania alkoholu, palenia tytoniu oraz stosowania substancji psychoaktywnych. Niewskazane jest również podnoszenie ciężkich przedmiotów, korzystanie z sauny i gorących kąpieli oraz przyjmowanie leków i suplementów bez konsultacji z lekarzem.
Drugi trymestr ciąży rozpoczyna się w 14. tygodniu ciąży, licząc od pierwszego dnia ostatniej miesiączki.
Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają m.in.: silny lub narastający ból brzucha, krwawienie lub obfite plamienie z dróg rodnych, nagły wyciek płynu z pochwy, osłabienie lub brak ruchów dziecka po ich wcześniejszym odczuwaniu, silne bóle głowy z zaburzeniami widzenia, obrzęk twarzy i dłoni oraz gorączka powyżej 38°C.
Opieka merytoryczna: lek. Kacper Staniszewski
Bibliografia
- https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/przebiegciazy/159167,kalendarz-ciazy-tydzien-po-tygodniu (dostęp 08.01.2026)
- E. Harasim-Piszczatowska, M. Słoma, Potrzeby zdrowotne kobiet w aspekcie typowych dolegliwości związanych z okresem ciąży, Holistyczny wymiar współczesnej medycyny (vol. 2, pp. 669–679)
- https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/przebiegciazy/77575,zmiany-fizjologiczne-u-kobiet-w-ciazy (dostęp 08.01.2026)
- M. Warowna i in., Styl życia oraz zmiany ogólnoustrojowe u kobiet w ciąży, Kosmetologia Estetyczna 1/2019
- D. Kornas-Biela, Rozwój prenatalny, Psychologia rozwoju człowieka. Warszawa: PWN
- https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/przebiegciazy/63089,przebieg-ciazy-od-13-do-40-tygodnia (dostęp 08.01.2026)
