Łysienie plackowate to jedno z rodzajów łysienia niebliznowaciejącego, które manifestuje się klasycznie owalnymi ogniskami utraty włosów. Przeczytaj poniższy artykuł i dowiedz się jak wygląda łysienie plackowate i jakie są możliwości terapeutyczne tego schorzenia.
| Z tego artykułu dowiesz się: >> Co to jest łysienie plackowate i jakie są jego przyczyny? >> Czy łysienie plackowate jest dziedziczne? >> Jak wygląda łysienie plackowate i jakie są jego rodzaje kliniczne? >> Jak leczyć łysienie plackowate i co na łysienie plackowate rekomendują dermatolodzy? |
Spis treści:
- Co to jest łysienie plackowate?
- Przyczyny łysienia plackowatego
- Objawy łysienia plackowatego
- Diagnostyka łysienia plackowatego – jakie badania wykonać?
- Jak leczyć łysienie plackowate?
- Jak zatrzymać łysienie plackowate?
- Domowe sposoby na łysienie plackowate
- Łysienie plackowate: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
- Łysienie plackowate – podsumowanie
Co to jest łysienie plackowate?
Łysienie plackowate to schorzenie autoimmunologiczne, związane z limfocytami T. W jego przebiegu dochodzi do reakcji układu immunologicznego skierowanej przeciwko mieszkom włosowym, co prowadzi do niebliznowaciejącej utraty włosów. Choroba ta jest oznaczana w klasyfikacji ICD-10 kodem L63.
Łysienie plackowate może wystąpić w każdym wieku, jednak istotnie częściej jest diagnozowane u młodych pacjentów. Dane epidemiologiczne wskazują, że nawet połowa przypadków tego schorzenia jest stwierdzana u pacjentów poniżej 18. roku życia.
>> Dowiedz się więcej: Łysienie u mężczyzn: przyczyny, profilaktyka i leczenie
Warto wspomnieć, że wyróżniamy:
- łysienie plackowate typu I – rodzaj ten cechuje się wczesny początkiem, ale również większym nasileniem objawów,
- łysienie plackowate typu II – na ten typ chorują starsi pacjenci, najczęściej powyżej 50. roku życia, w tym przypadku obserwuje się późniejsze pojawienie się symptomów i łagodniejszy przebieg choroby.
Łysienie plackowate a androgenowe
Zarówno łysienie plackowate, jak i łysienie androgenowe należą do grupy niebliznowaciejącej utraty włosów, jednak są to dwie odrębne jednostki chorobowe. Istotą łysienia androgenowego jest bowiem nadmierna wrażliwość mieszków włosowych na androgeny, a dokładniej dihydrotestosteron (DHT). W etiopatogenezie łysienia androgenowego nie mamy do czynienia z komponentą autoimmunologiczną.
>> Przeczytaj także: Łysienie androgenowe u kobiet – objawy, przyczyny, leczenie
Przyczyny łysienia plackowatego
Jak już wspomniano, łysienie plackowate to schorzenie autoimmunologiczne. Istotną rolę w pojawieniu się łysienie plackowatego może mieć predyspozycja genetyczna. W odniesieniu do genetyki, nieprawidłowości upatruje się genach biorących udział w procesie melanogenezy, a więc powstawania naturalnego barwnika skóry – melaniny. Rodzinne przypadki łysienia plackowatego dotyczą około 20% pacjentów z tym problemem.
Czynniki ryzyka sprzyjające rozwojowi łysienia plackowatego to przede wszystkim:
- dodatni wywiad rodzinny w kierunku łysienie plackowatego,
- współwystępowanie innych schorzeń o podłożu autoimmunologicznym – na przykład autoimmunologicznego zapalenia tarczycy (choroba Hashimoto), wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), choroby Addisona, niedokrwistości Addisona-Biermera,
- cechy atopii stwierdzane podczas badania dermatologicznego.
Co więcej, zauważono również, że na przebieg choroby niekorzystnie może wpływać okres karmienia piersią, a także infekcje bakteryjne i wirusowe.
Objawy łysienia plackowatego
Łysienie plackowate ma przebieg przewlekły, z okresami remisji i zaostrzenia objawów chorobowych. Klasycznym objawem łysienia plackowatego jest pojawienie się owalnych ognisk wyłysienia, które lokalizują się najczęściej w obrębie owłosionej skóry głowy, ale mogą się również pojawić w innych lokalizacjach, w tym w okolicy brody, pach, pachwin, czy brwi i rzęs. Ogniska pozbawione włosów mogą się zlewać i tworzyć większe powierzchnie wyłysienia. Rzadko zmianom towarzyszy świąd. Skóra w obrębie ognisk utraty włosów jest typowo niezmieniona.
W przebiegu łysienia plackowatego możemy również obserwować zmiany w obrębie płytek paznokciowych, w tym obecność:
- naparstkowatych wgłębień – zmiany takie mogą występować również w przypadku łuszczycy,
- brunatnego zabarwienia płytek paznokciowych,
- hiperkeratozy podpaznokciowej,koilonychii – jest to tak zwane wklęśnięcie płytki paznokciowej, inaczej paznokieć łyżeczkowaty,
- onycholizy – a więc oddzielania się płytki paznokciowej od łożyska.
Warto również wspomnieć o klinicznym podziale łysienia plackowatego. Wyróżniamy bowiem łysienie plackowate:
- jednoogniskowe – obecne jest jedno ognisko utraty włosów,
- wieloogniskowe – odnotowuje się dwa lub więcej ogniska wyłysienia,
- wężykowate – w tym przypadku obserwuje się utratę włosów przede wszystkim na obwodzie głowy,
- rozproszone – nie występują dobrze odgraniczone ogniska wyłysienia, a utrata włosów jest rozproszona,
- całkowite – w tej sytuacji klinicznej utrata włosów dotyczy wszystkich włosów na głowie, a więc również brwi, rzęs, czy brody,
- uogólnione – w tym przypadku obserwuje się utratę owłosienia we wszystkich lokalizacjach na ciele.
Diagnostyka łysienia plackowatego – jakie badania wykonać?
Diagnozę łysienia plackowatego można postawić na podstawie obrazu klinicznego oraz badania trichoskopowego, a więc oglądania skóry głowy w powiększeniu, pod dermatoskopem. Najważniejsze cechy trichoskopowe tego schorzenia to:
- włosy wykrzyknikowe – grubsze w części dalszej, co daje obraz podobny do wykrzyknika,
- czarne kropki – pojawiają się po ułamaniu się włosów wykrzyknikowych,
- żółte kropki – są to puste mieszki włosowe, wypełnione masą rogowo-łojową,
- włosy trójkątne,
- włosy ułamane.
Jeżeli rozpoznania nie da się postawić na podstawie obrazu klinicznego i dermatoskopowego, konieczne jest wówczas pobranie wycinka do badania histopatologicznego. Taka procedura pozwala na przeprowadzenie różnicowania łysienia plackowatego z innymi jednostkami chorobowymi, w tym z łysieniem bliznowaciejącym.
Badania laboratoryjne, które wykonuje się w przebiegu łysienia plackowatego to przede wszystkim:
- panel tarczycowy (TSH, fT4, fT3, przeciwciała anty-TPO, anty-TG) – ma to na celu wykluczenie autoimmunologicznego zapalenia tarczycy,
- przeciwciała przeciwjądrowe (ANA) – przy podejrzeniu zespołu Satoyoshi, w którym oprócz łysienia plackowatego obserwuje się objawy narządowe, w tym bolesne skurcze mięśni i biegunkę.
Jak leczyć łysienie plackowate?
Terapia łysienia plackowatego jest wymagająca, ale możliwe jest uzyskanie remisji. W leczeniu tego schorzenia wykorzystuje się między innymi:
- glikokortykosteroidy w postaci miejscowej – kremy, płyny, przede wszystkim z silnymi substancjami, w tym klobetazolem, należy jednak pamiętać, że preparaty te nie powinny być stosowane w okolicę brwi i rzęs,
- miejscowe analogi prostaglandyn – w tym bimatoprost, czy latanoprost,
- glikokortykosteroidy podawane doogniskowo i ogólnie – w tym doustnie,
- substancje o działaniu immunosupresyjnym – w tym cyklosporyna i metotreksat,
- fototerapia PUVA,
- inhibitory kinaz janusowych – w tym m. in. baricytynib, ritlecytynib, tofacytynib.
Jak zatrzymać łysienie plackowate?
Zatrzymanie utraty włosów w przebiegu łysienia plackowatego wymaga włączenia odpowiedniego leczenia dermatologicznego pod okiem doświadczonego lekarza. Należy wyraźnie podkreślić, że terapia powinna być prowadzona pod opieką lekarza, a nie trychologa, ponieważ schorzenie to wymaga włączenia substancji dostępnych na receptę.
Domowe sposoby na łysienie plackowate
W warunkach domowych możemy wspomóc leczenie łysienia plackowatego, jednak same domowe sposoby nie będą wystarczającą opcją terapeutyczną. Możemy jednak skupić się na delikatnej pielęgnacji z wykorzystaniem szamponów i odżywek, będących dermokosmetykami. Warto wybierać produkty pozbawione substancji zapachowych i konserwantów.
Dieta i suplementacja przy łysieniu plackowatym
Zróżnicowana dieta bogata w tłuszcze nienasycone, z ograniczeniem cukrów prostych i produktów przetworzonych wpływa korzystnie na przebieg schorzeń dermatologicznych, w tym łysienia plackowatego. Warto również dbać o odpowiednie nawodnienie organizmu. Ewentualną suplementację należy oprzeć o zalecenia lekarza prowadzącego. Należy jednak pamiętać o utrzymywaniu prawidłowych wartości witaminy D w surowicy krwi.
Łysienie plackowate: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Poniżej znajdziemy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące łysienia plackowatego.
Łysienie plackowate jest schorzeniem autoimmunologicznym, w którym obserwuje się reakcję układu immunologicznego skierowaną przeciwko antygenom zlokalizowanym w obrębie mieszków włosowych. Stres nie jest samodzielną przyczyną tego schorzenia, jednak może wpływać niekorzystnie na przebieg choroby i przyczyniać się do jej ujawnienia.
Terapia łysienia plackowatego, jak i wytyczne dotyczące leczenia nie odnoszą się do zalecanej częstości mycia włosów. Włosy należy myć zgodnie z potrzebami i celem zachowania odpowiedniej higieny.
Pielęgnacja włosów w przebiegu schorzeń dermatologicznych wymaga delikatności. Nie ma jednak przeciwwskazań co do czesania włosów, warto robić to jednak delikatnie, bez pociągania, ponieważ może to predysponować do utraty włosów.
Łysienie plackowate jest łysieniem niebliznowaciejącym, co oznacza, że jest odwracalne. Podjęcie odpowiedniej terapii daje szansę na odzyskania owłosienia.
Łysienie plackowate samo w sobie jest schorzeniem autoimmunologicznych, w którym obserwuje się reakcję układu odpornościowego przeciwko mieszkom włosowym. Łysienie plackowate może współwystępować z innymi schorzeniami autoimmunologicznymi, w tym z chorobą Hashimoto, reumatoidalnym zapaleniem stawów, czy też niedokrwistością Addisona-Biermera.
W przebiegu łysienia plackowatego warto wykonać oznaczenie hormonów tarczycy, a także przeciwciał anty-TPO i anty-TG. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie oznaczenia przeciwciał przeciwjądrowych (ANA).
Łysienie plackowate – podsumowanie
- Łysienie plackowatego to schorzenie o podłożu immunologicznych, na którego przebieg wpływają również czynniki genetyczne, choroby infekcyjne, ale również narażenie na stres.
- Diagnostyka łysienia plackowatego polega na dokładnym badaniu dermatologicznych, wykonaniu dermatoskopii, ale pomocne może być również wykonanie badań laboratoryjnych z krwi, w tym panelu tarczycowego i oznaczenia przeciwciał ANA.
- Leczenie łysienia plackowatego może polegać na stosowaniu preparatów miejscowych (w tym glikokortykosteroidów o dużej mocy działania), ale i substancji stosowanych ogólnie (cyklosporyna, metotreksat, inhibitory JAK).
Bibliografia
- A. Rakowska i inni, Łysienie plackowate. rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne polskiego towarzystwa dermatologicznego. część 2: Leczenie, Dermatol Rev/Przegl Dermatol 2023, 110, 101–120,
- A. Dembińska-Kieć i inni, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2005 (dodruk), s. 654–659,
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022,
- A. Waskiel-Burnat i inni, Therapeutic management in paediatric alopecia areata: a systematic review. J Eur Acad Dermatol Venereol 2021, 35, 1299-1308.
