Fosfataza alkaliczna (ALP)

Fosfataza alkaliczna (ALP) - więcej informacji o badaniu

Fosfataza alkaliczna, nazywana również fosfatazą zasadową (ALP), to grupa enzymów występujących w różnych tkankach organizmu, między innymi w wątrobie, kościach, jelitach i nerkach, a podczas ciąży także w łożysku.

Fosfataza alkaliczna uczestniczy w reakcjach polegających na odłączaniu grup fosforanowych od różnych związków chemicznych. Proces ten ma znaczenie między innymi dla prawidłowego funkcjonowania wątroby oraz przebudowy i mineralizacji tkanki kostnej.

Ze względu na to, że ALP występuje w różnych tkankach, samo jej oznaczenie nie pozwala jednoznacznie określić źródła nieprawidłowego wyniku. Badanie często wykonuje się razem z oznaczeniem stężenia aminotransferazy alaninowej (ALT), aminotransferazy aspraginianowej (AST) i gamma-glutamylotranspaptydazy (GGT).

Fosfataza alkaliczna (ALP) - kto i kiedy powinien zrobić badanie?

Oznaczenie aktywności fosfatazy alkalicznej jest użyteczne przede wszystkim w diagnostyce chorób wątroby, dróg żółciowych oraz kości. Ponadto, może być zalecone w przypadku wystąpienia, m.in.:

• żółtaczki,
• świądu skóry,
• przewlekłego zmęczenia,
• nudności i wymiotów,
• obrzęków,
• bólu brzucha, szczególnie w prawym podżebrzu,
• bólów kości i stawów,
• zwiększonej podatności na złamania kości oraz zaburzeń mineralizacji kości,
• podejrzenia choroby Pageta,
• podejrzenia chorób wątroby i dróg żółciowych,
• podejrzenia chorób przytarczyc.

Poza tym, badanie fosfatazy alkalicznej jest wskazane przy podejrzeniu zmian nowotworowych obejmujących wątrobę lub kości.

Fosfataza alkaliczna (ALP) - normy i interpretacja wyników

Zakres wartości referencyjnych ALP zależy od wieku, płci, metody oznaczenia i laboratorium, dlatego wynik należy porównywać z wartościami referencyjnymi zamieszczonymi na wyniku badania.

Aktywność ALP zależy od wieku i stanu fizjologicznego. U dzieci i młodzieży jest zazwyczaj wyższa niż u osób dorosłych ze względu na intensywny wzrost i rozwój kości. Dlatego wynik należy zawsze interpretować na podstawie zakresów referencyjnych odpowiednich dla wieku.

W ciąży aktywność ALP stopniowo wzrasta, szczególnie w drugim i trzecim trymestrze. Jest to związane przede wszystkim z pojawieniem się izoenzymu produkowanego przez łożysko. Pod koniec ciąży aktywność ALP może być około dwu-, a niekiedy trzykrotnie wyższa niż u kobiet niebędących w ciąży. Taki wzrost może mieć charakter fizjologiczny.

Ponadto, podwyższona aktywność ALP może towarzyszyć chorobom wątroby i dróg żółciowych, m.in. cholestazie, marskości lub polekowemu uszkodzeniu wątroby. Może także mieć pochodzenie kostne i występować podczas gojenia złamań, przy niedoborach witaminy D, osteomalacji, chorobie Pageta lub nadczynności przytarczyc.

Obniżona aktywność ALP występuje rzadziej i może być związana, m.in. ze stosowaniem doustnej antykoncepcji, niedoczynności tarczycy, niedożywienia lub niedoborów magnezu, cynku i witaminy C. Zdarza się również przy nadmiernej suplementacji witaminy D oraz w zaburzeniach wzrostu kości.

Z uwagi na niską specyficzność ALP, wynik często interpretuje się łącznie z innymi parametrami, takimi jak ALT, AST oraz GGTP.

Fosfataza alkaliczna (ALP) - co może wpłynąć na wyniki? Przygotowanie do badania

Na wynik badania wpływa wiek, stan fizjologiczny, a także niektóre leki i suplementy. Nie należy jednak samodzielnie odstawiać stosowanych preparatów przed badaniem.

Na pobranie najlepiej zgłosić się rano, na czczo czyli po 8-12 godzinach od ostatniego posiłku.