Pakiet pierwiastków (arsen, kadm, cynk, miedź, ołów, selen)

Pakiet pierwiastków (arsen, kadm, cynk, miedź, ołów, selen) - więcej informacji

Poziom niektórych pierwiastków we krwi, takich jak cynk, miedź, selen, arsen, kadm czy ołów pozostaje obiektem badania ich związku z potencjalnym ryzykiem rozwoju nowotworów.

Pakiet zawiera oznaczenie poziomu pierwiastków związanych z nadmierną ekspozycją w środowisku:

• arsen - poziomu arsenu jest ważne, ponieważ pozwala wykryć narażenie na ten pierwiastek, także wtedy, gdy nie występują jeszcze objawy zatrucia. Przewlekły kontakt z nieorganicznym arsenem zwiększa ryzyko nowotworów skóry, płuc, pęcherza, wątroby i nerek oraz może uszkadzać układ nerwowy, krążenia, nerki i szpik kostny. Arsen jest uznanym przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem czynnikiem rakotwórczym. Badania wykazały, że wysoki poziom arsenu we krwi zwiększa ryzyko raka piersi nawet 13-krotnie, zwłaszcza u osób z mutacjami w genie BRCA. Nie istnieje bezpieczna dawka arsenu, dlatego monitorowanie jego poziomu w organizmie u pewnej grupy osób jest istotne dla profilaktyki zdrowotnej i wczesnego wykrycia zagrożenia. Wynik może wskazać potrzebę dalszej diagnostyki i ograniczenia kontaktu z arsenem;
• kadm i ołów - klasyczne metale ciężkie o udowodnionym działaniu kancerogennym i mutagennym. Kadm kumuluje się w nerkach i wątrobie, zaburzając metabolizm cynku i selenu, natomiast ołów uszkadza układ nerwowy i krwiotwórczy.

Oznaczenie pierwiastków śladowych - obecnych w organizmie w bardzo małych ilościach:

• selen - selen z wchodzi w skład selenoprotein chroniących komórki przed stresem oksydacyjnym. Badanie stężenia selenu pomaga ocenić, czy organizm otrzymuje odpowiednią ilość tego pierwiastka. Niedobór może wiązać się z osłabieniem odporności, zaburzeniami pracy tarczycy, problemami z płodnością i chorobami układu krążenia. Nadmiar, często spowodowany niekontrolowaną suplementacją, może prowadzić do selenozy, wypadania włosów, łamliwości paznokci i uszkodzeń narządów. W badaniach niższe stężenie selenu wiązano z gorszym rokowaniem u pacjentów z nowotworami piersi, prostaty, płuca, trzustki, czerniakiem i rakiem krtani. Z niekorzystnym rokowaniem nowotworów związany jest również jego toksyczny nadmiar;
• cynk - badanie stężenia cynku we krwi pozwala potwierdzić lub wykluczyć jego niedobór oraz ocenić, czy suplementacja jest rzeczywiście potrzebna. Niedobór może występować m.in. u osób z zaburzeniami wchłaniania i wiązać się z pogorszeniem odporności, zaburzeniami płodności, funkcji tarczycy oraz zmianami skórnymi. Jednocześnie przewlekły nadmiar cynku może zaburzać gospodarkę innymi pierwiastkami, zwłaszcza miedzią. Badania epidemiologiczne wskazują również, że niski poziom cynku wiąże się z większym ryzykiem niektórych nowotworów, m.in. płuca, piersi, trzustki, wątroby, prostaty i endometrium, a u chorych może być związany z gorszym rokowaniem;
• miedź - miedź jest niezbędnym pierwiastkiem, ale jej nadmiar jest toksyczny. Wykazano, że wysokie stężenie miedzi w surowicy jest powiązane z wyższym ryzykiem zachorowania na raka jelita grubego. Co więcej, u kobiet z rakiem endometrium (trzonu macicy) oraz rakiem piersi obserwuje się podwyższony poziom miedzi oraz zaburzony stosunek miedzi do cynku).

Pakiet pierwiastków (arsen, kadm, cynk, miedź, ołów, selen) – kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Pakiet zawierający sześć omawianych pierwiastków przeznaczony jest dla:

• osób w trakcie diagnostyki lub leczenia nowotworów - m.in. raka piersi, jelita grubego, prostaty, endometrium, jajnika – aby sprawdzić, czy nie są obciążone dodatkowymi zagrożeniami. Należy mieć świadomość, że żaden z tych pierwiastków nie jest markerem nowotworowym - ich oznaczenie nie służy do diagnozowania żadnego nowotworu. ani nie zastępuje standardowych badań onkologicznych. Oznaczenie nie dowodzi, że suplementacja zapobiega nowotworom, ale pomaga bezpiecznie planować leczenie i suplementację;
• osób z obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku nowotworów, zwłaszcza raka piersi (mutacje BRCA1/2);
• osób narażonych na podwyższone poziomy metali ciężkich, przede wszystkim z powodu ekspozycji zawodowej (praca w przemyśle metalurgicznym, chemicznym, górnictwie, spawalnictwie, produkcji baterii, przemyśle szklarskim)
• osób zamieszkujących tereny, gdzie zlokalizowane są zakłady przemysłowe;
• palacze tytoniu, w tym byli palacze - ze względu na udokumentowane, istotnie podwyższone narażenie na arsen, kadm i ołów z dymu papierosowego, utrzymujące się nawet po zaprzestaniu palenia (kadm kumuluje się w organizmie przez dziesięciolecia). Arsen jest szkodliwy również dla osób używających e-papierosy;
• osoby z niewyjaśnionymi objawami takimi jak przewlekłe zmęczenie, osłabienie odporności, problemy dermatologiczne, zaburzenia neurologiczne;
• osoby stosujące restrykcyjne diety lub suplementację.

Pakiet pierwiastków (arsen, kadm, cynk, miedź, ołów, selen) - możliwe przyczyny odchyleń od normy

Podwyższony poziom arsenu, kadmu, ołowiu:

• przewlekła ekspozycja zawodowa lub środowiskowa,
• zanieczyszczona woda pitna lub żywność,
• palenie tytoniu,
• zamieszkiwanie w pobliżu zakładów przemysłowych,
• stosowanie niektórych tradycyjnych/ziołowych preparatów zawierających metale ciężkie.

Nieprawidłowy poziom cynku:

• niedobór - niedożywienie, zaburzenia wchłaniania (choroby jelit), zwiększone zapotrzebowanie (choroba nowotworowa, gojenie ran, ciąża), nadmierna suplementacja miedzi;
• nadmiar - nadmierna suplementacja.

Nieprawidłowy poziom miedzi:

• niedobór - rzadki, związany z zaburzeniami wchłaniania lub chorobą Menkesa, nadmierna suplementacja cynku;
• nadmiar - choroba Wilsona, stany zapalne, niektóre nowotwory (jako reakcja ostrej fazy).

Nieprawidłowy poziom selenu:

• niedobór - dieta uboga w selen, choroby przewodu pokarmowego, dializoterapia, niektóre nowotwory;
• nadmiar - nadmierna suplementacja, selenoza.

Pakiet pierwiastków (arsen, kadm, cynk, miedź, ołów, selen) - co może wpływać na wyniki?

Na badanie mogą mieć wpływ dieta i przyjmowane suplementy - ich efektem może być wynik fałszywie pozytywny lub negatywny, czyli nieadekwatny do rzeczywistych zasobów danego pierwiastka we krwi.

Suplementy cynku należy odstawić na 7 dni przed badaniem - cynk blokując wchłanianie miedzi może powodować, że jej wynik jest fałszywie negatywny, czyli zaniżony.

Suplementy selenu oraz produkty bogate w selen (np. orzechy brazylijskie) należy odstawić co najmniej 3 dni przed badaniem, ponieważ wpływają one na podwyższenie poziomu tej puli selenu, która bezpośrednio zależy od dostarczania pierwiastka z dietą, a jej poziom normuje się w ciągu 1-3 dni.

Suplementy miedzi należy odstawić na 3 dni przed badaniem.

Żywność bogata w arsen - ryż, ryby, owoce morza - nie powinna być spożywana na 3 dni przed badaniem, ponieważ może wpływać na wynik fałszywie go zawyżając.