Cukrzyca to choroba, która wymusza na pacjentach rygorystyczną samokontrolę. Dla milionów osób na świecie codzienność oznacza wielokrotne nakłuwanie opuszków palców w celu pobrania kropli krwi lub noszenie sensorów z igłą umieszczoną podskórnie. Marzenie o całkowicie bezinwazyjnym, bezbolesnym pomiarze glukozy – „święty graal” diabetologii – towarzyszy chorym od dekad. W ostatnich latach temat ten stał się polem bitwy między agresywnym marketingiem wątpliwej jakości gadżetów a rzetelną nauką. Czy zatem mierzenie poziomu cukru bez kłucia jest możliwe? Odpowiedź jest złożona: naukowo – tak, jesteśmy u progu przełomu, rynkowo – wciąż musimy zachować ogromną czujność.
| Z artykułu dowiesz się że: >> prawdziwie nieinwazyjne metody mierzenia glukozy – bez kłucia i bez sensora – są nadal w sferze testów klinicznych, >> oferowane na rynku urządzenia – zegarki, opaski – nie mierzą poziomu cukru i są marketingowymi oszustwami, >> wiarygodne oznaczenie poziomu glukozy możliwe jest wyłącznie w laboratorium, przy użyciu glukometru lub systemu ciągłego monitorowania (CGM). |
Spis treści:
- Czy mierzenie poziomu glukozy bez kłucia jest dziś możliwe – na czym polega technologia?
- Czy pomiar glukozy bez kłucia jest dokładny?
- Pomiar glukozy we krwi bez kłucia a glukometr – różnice
- Na co uważać w reklamach urządzeń mierzących glukozę bez kłucia
- Wskazania do badania glukozy w laboratorium
- Mierzenie cukru (poziomu glukozy) bez kłucia – FAQ
- Podsumowanie
Czy mierzenie poziomu glukozy bez kłucia jest dziś możliwe – na czym polega technologia?
Prawdziwie nieinwazyjne mierzenie glukozy – takie, które nie wymaga ani nakłucia skóry ani wprowadzenia sensora pod skórę – wciąż pozostaje w sferze badań laboratoryjnych. Natomiast dostępne są już systemy minimalnie inwazyjne, które znacząco ograniczają dyskomfort w porównaniu z klasycznymi gleukometrami.
Technologia, która to umożliwia, to systemy ciągłego monitorowania glikemii (CGM – Continuous Glucose Monitoring). Urządzenia takie jak Abbott Freestyle Libre czy Dexcom G7 wykorzystują cienki sensor zakładany podskórnie, najczęściej na ramieniu lub brzuchu. Sensor mierzy stężenie glukozy w płynie śródtkankowym i co kilka minut przesyła dane bezprzewodowo do aplikacji w telefonie lub wyświetla je na przeznaczonym do tego urządzeniu. Nadal jednak urządzenie wymaga wkłucia się w tkankę i na tej podstawie dostarcza niezbędnych do przetwarzania danych.
Metody prawdziwie nieinwazyjne – te bez sensora – są obecnie intensywnie badane. Trudność z ich praktycznym zastosowaniem polegała dotąd na tym, że sygnał od glukozy jest bardzo słaby i zagłuszany przez inne tkanki (skórę, tłuszcz, wodę). Wydaje się, iż jedna z tych metod – spektroskopia Ramana typu band-pass (BRS) – pokonuje te trudności. Jednak należy podkreślić, iż jest ona nadal w sferze testów klinicznych i prototypów, nie jest dostępna komercyjnie.
Czy pomiar glukozy bez kłucia jest dokładny?
Odpowiedź na to pytanie wymaga rozróżnienia między technologiami zatwierdzonymi medycznie a niezweryfikowanymi gadżetami.
Parametrem, dzięki któremu wiemy, iż jakieś urządzenie do pomiaru glukozy jest wiarygodne jest wskaźnik MARD (Mean Absolute Relative Difference), określający różnicę, tzw. błąd pomiarowy, danego produktu względem badania krwi. Wskaźnik MARD określany jest w procentach, im niższy procent, tym lepiej.
Tradycyjny glukometr ma wskaźnik MARD na poziomie 5-10%. Systemy CGM (np. Abbott Freestyle Libre) osiągają MARD na poziomie 11-12%, co czyni je wystarczająco dokładnymi do podejmowania decyzji terapeutycznych. Różnica pomiędzy tymi urządzeniami wynika z faktu, że CGM mierzy glukozę w płynie śródtkankowym, co oznacza ok. 5-15 minut opóźnienia pomiaru względem poziomu glukozy we krwi.
Badania nad spektroskopią Ramana pokazują, że możliwe jest osiągnięcie dokładności porównywalnej z CGM – w najnowszych testach klinicznych z 2025 roku system BRS osiągnął MARD 11,69%, co oznacza wyniki klinicznie dokładne lub z odchyleniami, które nie wpływają na decyzje terapeutyczne. Na razie jednak są to urządzenia w fazie testów klinicznych, nie są dopuszczone do szerokiego użytkowania.
Natomiast urządzenia reklamowane jako „całkowicie nieinwazyjne” – opaski, smartwatche bez sensora, nakładki na palec – nie posiadają wiarygodnych dowodów skuteczności. Żadna z technologii, takich jak spektroskopia w bliskiej podczerwieni, polarymetria czy metody oparte na analizie potu nie zapewnia obecnie dokładności wystarczającej do bezpiecznego zarządzania cukrzycą. Co więcej, niektóre z tych urządzeń w rzeczywistości są zwykłymi pulsoksymetrami, które w ogóle nie mierzą glukozy.
| WAŻNE: Urządzenia odczytujące poziom glukozy za pomocą opasek, smartwachy, nakładek na palec nie są obecnie technologiami zweryfikowanymi medycznie. Pokazywane na nich wartości nie są wiarygodne. |
Pomiar glukozy we krwi bez kłucia a glukometr – różnice
W trosce o nasze własne zdrowie warto wiedzieć, jakie są różnice pomiędzy tradycyjnym glukometrem a urządzeniami mało inwazyjnymi i – niedostępnymi jeszcze na co dzień – całkowicie nieinwazyjnymi.
Klasyczny glukometr wymaga pobrania kropli krwi kapilarnej z opuszka palca za pomocą nakłuwacza. Pomiar jest dokładny, wiarygodny, szybki i tani, ale wymaga wielokrotnego kłucia w ciągu dnia i oznacza poziom glukozy „tu i teraz”. Zaletą pomiaru jest fakt, iż nie zależy on od fizjologii skóry.
System CGM mierzy glukozę automatycznie co 1-5 minut. Wymaga jednorazowego założenia sensowa (jedno wkłucie), który musi być wymieniany co 10-14 dni. Na dziś jest to technologia znacznie droższa. Zaletą ciągłego pomiaru jest pokazywanie trendu.
Ważne jest również to, że CGM wymaga okresowej kalibracji glukometrem (w niektórych modelach) i nie zastępuje całkowicie tradycyjnych pomiarów – w sytuacjach krytycznych lub przy podejrzeniu nieprawidłowego odczytu wciąż zaleca się weryfikację glukometrem.
Całkowicie bezinwazyjne technologie również badają poziom glukozy w płynie śródtkankowym, pomiary są bezbolesne i zapewniają ciągłość. Jednak obecnie koszt technologii jest wysoki, pomiar cechuje wrażliwość na czynniki zewnętrzne (światło otoczenia, pot), a urządzenia nie są jeszcze dostępne do szerokiego, komercyjnego użytku. Ciągle są w fazie testów klinicznych.
>> Sprawdź też: Krzywa cukrowa, czyli test obciążenia glukozą – kiedy i po co wykonuje się badanie? Co oznaczają wyniki?
Na co uważać w reklamach urządzeń mierzących glukozę bez kłucia
Należy zdawać sobie sprawę z faktu, iż pomimo klinicznego potwierdzenia przydatności opisanej wyżej technologii Ramana, istnieje ogromna przepaść pomiędzy naukowymi doniesieniami a tym co oferują reklamy dostępnych na rynku urządzeń.
Obecnie nie ma w sprzedaży żadnego smartwatcha czy opaski, która mierzyłaby glikemię w sposób wiarygodny i bezinwazyjny.
Niestety opisy urządzeń i reklamy epatują naukowymi stwierdzeniami. Można przeczytać o „spektroskopii w podczerwieni”, „laserze o podwójnej fali”, „analizie światła odbitego od skóry”, „fluorescencji” i „polarymetrii”. Są to opisy obliczone na to, aby wywrzeć wrażenie, iż produkt jest solidny i przebadany, tymczasem prawdziwa miniaturyzacja spektrometru Ramana to na dziś kosztowna i skomplikowana procedura. Urządzenie za 200-300 zł jest zwykłym naciąganiem pacjentów.
Żaden z oferowanych produktów nie ma certyfikatów powołanych do tego instytucji medycznych, a nieuczciwi sprzedawcy wykorzystują nawet logo renomowanych firm bez ich zgody. Niestety stosowanie takich niezweryfikowanych urządzeń niesie za sobą istotne zagrożenia:
- ryzyko błędnych decyzji terapeutycznych (np. podania niewłaściwej dawki insuliny),
- brak reakcji na hipoglikemię lub hiperglikemię,
- fałszywe poczucie bezpieczeństwa u pacjenta.
| WAŻNE: Urządzenia „bez igieł i sensorów” nie nadają się do kontroli cukrzycy i mogą prowadzić do zagrożenia życia. |
Czy zegarek może mierzyć poziom glukozy?
Jeśli zegarek lub opaska ma rzeczywiście mierzyć poziom glukozy potrzebuje sensora, który – przy pomocy wkłucia – umieszczony jest w skórze. Sensor mierzy poziom cukru w płynie tkankowym i przekazuje dane do wyświetlania na zegarku. Sam smartwatch może tylko wyświetlać dane, ale niczego nie mierzy.
Można tutaj zastosować analogię z telewizorem, laptopem czy telefonem. Są to urządzenia wyświetlające różne dane, ale same w sobie nie mogą dostarczać żadnych treści.
| WAŻNE: Wizualizacja danych na zegarku czy opasce nie jest równoznaczna z pomiarem dokonywanym przez te urządzenia. |
Wskazania do badania glukozy w laboratorium
Niezależnie od rozwoju technologii domowych, oznaczanie poziomu glukozy w laboratorium pozostaje miejscem ostatecznej weryfikacji. Technologia bezinwazyjna, nawet ta najbardziej obiecująca, wymaga kalibracji i okresowej kontroli.
Również rozpoznanie cukrzycy lub stanu przedcukrzycowego wymaga analizy laboratoryjnej. Żaden glukometr ani CGM nie służy do diagnozowania choroby, jedynie do jej monitorowania.
Bardzo dobrym wskaźnikiem wyrównania cukrzycy w długim okresie pozostaje badanie hemoglobiny glikowanej (HbA1c).
| WAŻNE: Badanie poziomu glukozy w laboratorium jest jednym z najważniejszych badań profilaktycznych, które powinien wykonywać raz w roku każdy zdrowy człowiek. |
Oznaczanie poziomu glukozy w laboratorium to:
- profilaktyka cukrzycy – prawidłowy poziom glukozy na czczo wynosi 70-99 mg/dl,
- diagnostyka cukrzycy i stanów przedcukrzycowych,
- monitorowanie leczenia – kontrola po korekcie terapii,
- weryfikacja dokładności domowych glukometrów – tzw. kalibracja.
Mierzenie cukru (poziomu glukozy) bez kłucia – FAQ
Na dziś nie istnieje żadne nieinwazyjne urządzenie mierzące glikemię, które byłoby równie dokładne jak glukometry czy systemy CGM. Wiarygodne oznaczenie poziomu glukozy możliwe jest wyłącznie w badaniu laboratoryjnym, przy użyciu glukometru lub systemu ciągłego monitorowania (CGM).
Ani sensor, ani glukometr nie jest bezwzględnie „lepszy” – oba urządzenia mają swoje zalety i wady, a najlepszym rozwiązaniem jest ich uzupełniające się stosowanie, ponieważ sensor (CGM/FGM) daje obraz trendów i wygodę bez wielokrotnego nakłuwania, a glukometr jest niezbędny do precyzyjnego potwierdzania wyników w kluczowych momentach, zwłaszcza przy szybkich wahaniach.
Istnieją systemy i technologie mierzące poziom glukozy bez nakłuwania, takie jak sensory do ciągłego monitorowania (CGM, np. FreeStyle Libre) umieszczane na skórze, jednak one również wymagają jednorazowego wkłucia się w skórę. Dostępne na rynku „nieinwazyjne” glukometry (np. w formie zegarków) nie są urządzeniami sprawdzonymi medycznie.
Podsumowanie
Bezinwazyjny pomiar glukozy we krwi to już nie science-fiction, ale zaawansowana inżynieria biomedyczna, która wkrótce może wejść do szpitali i szerszego zastosowania komercyjnego. Jednak dopóki nowe technologie nie uzyskają oficjalnych aprobat agencji leków (FDA/EMA) i nie wejdą do oficjalnej dystrybucji medycznej, glukometry i podskórne systemy CGM pozostają jedynym bezpiecznym sposobem monitorowania cukrzycy w warunkach domowych.
Bibliografia
- Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego oraz Sekcji Edukacji i Diabetologii Społecznej w sprawie nieinwazyjnych urządzeń do pomiaru glikemii, 01.04.2025, https://ptdiab.pl/aktualnosci/stanowisko-polskiego-towarzystwa-diabetologicznego-oraz-sekcji-edukacji-i-diabetologii-spolecznej-w-sprawie-nieinwazyjnych-urzadzen-do-pomiaru-glikemii
- Arianna Bresci, Youngkyu Kim, Miyeon Jue, Peter T. C. So, and Jeon Woong Kang, Band-Pass Raman Spectroscopy Unlocks Compact Point-of-Care Noninvasive Continuous Glucose Monitoring, Analytical Chemistry 2025 97 (49), 27020-27026, DOI: 10.1021/acs.analchem.5c01146
- Małgorzata Bekier, Czy da się zmierzyć poziom cukru bez nakłuwania? Uważaj, zanim uwierzysz reklamie!, Nauka i Zdrowie UMP – onauce.ump.edu.pl, https://onauce.ump.edu.pl/2025/07/07/poziomcukru/
