Ciąża to stan, w którym kobiety szczególnie często się badają. Z powodu zmian fizjologicznych, wyniki niektórych badań mają wówczas inne zakresy referencyjne (tzw. normy). Jakie zmiany zachodzą w morfologii? Kiedy niepokoić się z powodu zbyt wysokich leukocytów? Zapraszamy do przeczytania.
| Z tego artykułu dowiesz się: >> dlaczego w przebiegu ciąży zachodzą zmiany w morfologii, >> że podwyższone leukocyty w ciąży są zjawiskiem fizjologicznym, >> że liczba leukocytów w ciąży może wynosić nawet 20 tys/μL, >> że podwyższone neutrofile w ciąży są zmianą fizjologiczną, >> że zaleca się 5-6 badań morfologii krwi w ciągu całej ciąży, >> jeśli podwyższonym leukocytom towarzyszą objawy infekcji trzeba zgłosić się do lekarza. |
Spis treści:
- Morfologia krwi w ciąży – jak często należy wykonywać badanie?
- Jakie zmiany zachodzą w morfologii krwi w ciąży?
- Leukocyty w ciąży – jakie są normy (wartości referencyjne)?
- Leukocytoza w ciąży – kiedy zgłosić się do lekarza?
- Podwyższone leukocyty w ciąży – FAQ
- Zakończenie
Morfologia krwi w ciąży – jak często należy wykonywać badanie?
Morfologia to badanie wykonywane przez kobietę w ciąży kilka razy. Już na pierwszej konsultacji medycznej powinno zostać wystawione skierowanie na to badanie. Kolejne badania morfologii krwi w ciąży powinny być przeprowadzone:
- między 15 a 20 tygodniem,
- między 21 a 26 tygodniem,
- między 27 a 32 tygodniem,
- między 33 a 37 tygodniem,
- ostanie badanie przed 40 tygodniem – między 38 a 39 tygodniem ciąży.
>> Przeczytaj także: Kalendarz badań w ciąży. Kiedy i jakie badania należy wykonać?
Jakie zmiany zachodzą w morfologii krwi w ciąży?
W morfologii krwi w ciąży obserwuje się fizjologiczne zmiany w każdym z trzech układów: czerwonokrwinkowym, białokrwinkowym i w płytkach krwi. Są one spowodowane:
- hiperwolemią – stanem nadmiaru płynów w krwiobiegu i tkankach, co powoduje relatywne rozcieńczenie krwi. W 16. tygodniu ciąży objętość osocza zwiększa się o około 10%, w 26 tygodniu aż o 50% i utrzymuje się do końca ciąży;
- zwiększonym zapotrzebowaniem metabolicznym płodu, które jest pokrywane m.in. dzięki zwiększonemu przepływowi krwi przez ciężarną macicę;
- zmianami hormonalnymi – działaniem estrogenu i progesteronu oraz wzrostem poziomu aldosteronu, co prowadzi do zatrzymywania w ustroju sodu i wody.
>> Warto sprawdzić: Morfologia krwi – co oznaczają wyniki i jak je odczytać?
Erytrocyty w ciąży
U kobiety w ciąży wzrost objętości osocza to 40-50% stanu sprzed ciąży. Zwiększa się również masa erytrocytów, jednak jest to wzrost o ok. 20%. Z tego powodu u kobiet w ciąży występuje fizjologiczna niedokrwistość ciężarnych, wyrażająca się w spadku bezwzględnej liczby erytrocytów oraz poziomu hemoglobiny.
Płytki krwi w ciąży
Liczba płytek krwi (trombocytów) w ciąży spada w II i III trymestrze o ok. 10%. Jest nie tylko skutkiem zwiększenia objętości osocza, ale również wzmożonego rozpadu trombocytów. Jest to zjawisko szczególnie widoczne w ciąży mnogiej. Pomimo tych zmian proces krzepnięcia krwi, w który zaangażowane są płytki, przebiega prawidłowo.
Liczba leukocytów w ciąży
W ciąży dochodzi do fizjologicznej leukocytozy, czyli zwiększenia całkowitej liczby krwinek białych. Szczyt tego zjawiska obserwuje się zwłaszcza w III trymestrze, a nasila się ono po porodzie i we wczesnym połogu.
Przyczyna wzrostu liczby leukocytów w ciąży nie jest znana, jednak zaobserwowano związek ze wzmożonym wysiłkiem fizycznym.
>> Może Cię zainteresować również: Leukocyty i bakterie w moczu w ciąży. Kiedy wyniki badania powinny niepokoić?
Leukocyty w ciąży – jakie są normy (wartości referencyjne)?
Leukocytoza w ciąży to zjawisko fizjologiczne, dlatego normy laboratoryjne dla kobiet w ciąży są wyższe, niż u kobiet nieciążarnych.
Ogólna norma leukocytów wynosi 4-10 tys./µL. Natomiast u kobiet w ciąży wzrost liczby krwinek białych może wynosić do 15-16 tys./µL, a w III trymestrze nawet 20 tys./µL.
Jest to spowodowane zwłaszcza wzrostem liczby neutrofilów – granulocytów obojętnochłonnych. Wartości referencyjne poza ciążą dopuszczają 5-7 tys./µL, natomiast dopuszczalna ich liczba w ciąży to 10-11 tys./µL, a w III trymestrze nawet 13-14 tys./µL.
Należy podkreślić, że są to wartości orientacyjne, precyzyjne informacje są zawsze zamieszone na wyniku z laboratorium. Jeśli przy liczbie leukocytów, często oznaczonej jako WBC, widnieje literka H, oznacza to stan zbyt wysoki poziom białych krwinek. (H oznacza „high” – a angielskiego „podwyższony”).
>> Dowiedz się więcej z artykułu: Leukocyty i bakterie w moczu w ciąży. Kiedy wyniki badania powinny niepokoić?
| WAŻNE: Poziom leukocytów u kobiety ciężarnej może osiągać 16 tys./µL, a w III trymestrze nawet 20 tys./µL. |
Leukocytoza w ciąży – kiedy zgłosić się do lekarza?
Dla bezpieczeństwa kobiety ciężarnej i dziecka, wszystkie wyniki badań powinny być konsultowane z lekarzem prowadzącym, na wyznaczonych zgodnie z harmonogramem wizytach.
Jednak należy koniecznie zgłosić się do lekarza, nie czekając na wyznaczoną wizytę jeśli:
- leukocytoza przekracza wartości 20 tys./µL lub wartości podane na wyniku z laboratorium;
- pacjentka obserwuje u siebie objawy infekcji, np. gorączkę;
- leukocytoza nie ustępuje w połogu.
Jeśli widoczne są objawy infekcji może to wymagać dalszej diagnostyki, np. badania CRP czy badania ogólnego moczu.
Jeśli natomiast nie ma objawów infekcji kluczowe będzie przyjrzenie się rozmazowi w morfologii, w którym widoczne jest które komórki powodują podwyższony wynik. W ciąży rośnie liczba neutrofilów, mogą pojawiać się niedojrzałe ich formy. Jeśli natomiast lekarz zobaczy inne niepokojące zmiany, np. komórki nieprawidłowe, tzw. blasty, może zdecydować o dalszej diagnostyce.
>> Może Cię zainteresować: CRP w ciąży – co oznacza podwyższony wynik?
Podwyższone leukocyty w ciąży – FAQ
Podwyższone leukocyty w ciąży, zwłaszcza w III trymestrze, są fizjologią. Natomiast jeśli ich poziom przekracza 20 tys./µL lub wartości podane na wyniku danego laboratorium, oraz kobieta obserwuje dodatkowe objawy, należy zgłosić się do lekarza.
Zakończenie
Badania laboratoryjne w ciąży to bardzo ważny elementy prawidłowej opieki nad matką i dzieckiem. Dlatego każda kobieta powinna przestrzegać rekomendowanego harmonogramu tych badań, w tym regularnie wykonywać badanie morfologii krwi.
Bibliografia
- https://www.mp.pl/medycynarodzinna/praktyka-kliniczna/343408,morfologia-krwi-obwodowej-27-letnia-ciezarna-kobieta-z-leukocytoza,1
- Sieroszewski P., Haus O., Zimmer M. i in. Recommendations for prenatal diagnostics of the Polish Society of Gynaecologists and Obstetricians and the Polish Society of Human Genetics. Ginekol Pol, 2022, 93(5),427-437, (dostęp 02.01.2026 r.)
- Dz. U. poz. 1756, Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej, (dostęp 02.01.2026 r.)
- Pietruczuk M, Eusebio M, Golański J et al. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej i Kolegium Medycyny Laboratoryjnej dotyczące badania morfologii krwi do stosowania w medycznych laboratoriach diagnostycznych. 2024. Diagn Lab.. (2024);60(3):139-172. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.7416.
- Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., B. Solnica B. ; Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej; Edra Urban & Partner; Wrocław 2017; s.708-710.
