Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) to choroba zakaźna, która prowadzi do uszkodzenia komórek wątroby, a w przewlekłej formie może skutkować marskością lub rakiem wątrobowokomórkowym. WZW typu B (HBV) i C (HCV) przebiegają przez wiele lat bezobjawowo, dlatego diagnostyka serologiczna jest kluczowa we wczesnym wykrywaniu tych chorób. Wirusowe zapalenie wątroby typu A przenoszone drogą pokarmową (tzw. żółtaczka pokarmowa) jest natomiast problemem w krajach o niższym standardzie sanitarnym, badania z pakietu sprawdzają czy pacjent miał kontakt z wirusem i czy ma odporność po przechorowaniu lub po szczepieniu.
Pakiet zawiera następujące badania:
- HBsAg (antygen HBs) - jest to białko obecne na powierzchni wirusa HBV. Jego wykrycie świadczy o aktualnym zakażeniu, zarówno ostrym, jak i przewlekłym wirusem typu B.
- aHCV przeciwciała - wykrycie przeciwciał anty-HCV świadczy o kontakcie organizmu z wirusem HCV w przeszłości lub o trwającym zakażeniu. W przypadku wyniku dodatniego wymagane jest dodatkowe badanie molekularne (np. HCV RNA) w celu potwierdzenia aktywnego zakażenia
- aHAV przeciwciała - wykrycie przeciwciał świadczy o kontakcie z wirusem WZW typu A i oznacza przebycie zakażenia (WZW A, znane jako "żółtaczka pokarmowa") i uzyskanie odporności, lub odporność poszczepienną.
Kto i kiedy powinien zrobić badania
Badania te są zalecane dla każdej osoby, która chce sprawdzić stan zdrowia swojej wątroby, a w szczególności dla:
- osób pragnących kompleksowo ocenić stan swojej odporności i ewentualne ryzyko zakażenia trzema najczęstszymi wirusami zapalenia wątroby
- osób z podwyższonymi wynikami enzymów wątrobowych (ALT, AST) o nieustalonej przyczynie
- osób po ryzykownych zrachowaniach seksualnych oraz partnerów seksualnych osób zakażonych
- osób po przetoczeniach krwi przed rokiem 1992
- osób mających kontakt z krwią i produktami krwiopochodnymi (np. pracownicy służby zdrowia)
- osób, u których w przeszłości wykonywano zabiegi medyczne lub kosmetyczne z naruszeniem ciągłości skóry (np. tatuaże, piercing) w niesterylnych warunkach
- osób używających wspólnych igieł i strzykawek
- kobiet planujących ciążę (badanie HBsAg jest obowiązkowe w ciąży)
- osób podróżujących do krajów o wyższym ryzyku zachorowania na WZW A (słabe warunki sanitarne).
- osób, które mają częsty kontakt z żywnością, wodą lub ściekami (np. pracownicy gastronomii, wodociągów).
- osób pracujących lub przebywających w dużych skupiskach (żłobki, przedszkola, koszary).
Możliwe przyczyny odchyleń od normy
- HBsAg dodatni: aktualne zakażenie wirusem WZW B (ostre lub przewlekłe).
- aHCV dodatni: zakażenie wirusem WZW C – aktywne lub przebyte, wymaga dalszej diagnostyki
- aHAV dodatni: przebyte zakażenie WZW A i wytworzona odporność LUB skuteczna immunizacja (szczepienie) przeciwko WZW A. Jeżeli wynik jest dodatni w klasie IgM, świadczy to o aktualnym ostrym zakażeniu.
Co może wpływać na wyniki
- szczepienie przeciwko WZW A - wpływa na wynik aHAV (przeciwciała świadczą o odporności poszczepiennej)
- wcześniejsze przechorowanie WZW A – wpływa na wynik, przeciwciała świadczą o odporności po przechorowaniu
- okienko serologiczne - zbyt wczesne wykonanie badania po kontakcie z wirusem może dać wynik fałszywie ujemny, ponieważ organizm nie zdążył wytworzyć przeciwciał (aHCV) lub poziom antygenu (HBsAg) jest jeszcze niewykrywalny
- leczenie immunosupresyjne – może zaburzać prawidłową odpowiedź immunologiczną i produkcję przeciwciał antyHCV
- szczepienie przeciwko WZW B nie wpływa na wynik.