Panel cytologia płynna LBC oraz wykrywanie dna 14 wysokoonkogennych typów wirusa HPV met. Real-Time PCR – więcej informacji
Rak szyjki macicy jest nowotworem, któremu łatwo można zapobiegać przez regularne badania profilaktyczne. Czynnikiem sprawczym tego nowotworu jest wirus HPV odpowiedzialny za wywoływanie zmian w komórkach nabłonka szyjki macicy. Z tego powodu wykrywanie wirusa HPV jest obecnie badaniem rekomendowanym w profilaktyce raka szyjki macicy, jako badanie pierwszego rzutu, przed cytologią. W aktualnych zaleceniach test HPV nie zastępuje całkowicie cytologii, ale określa, kiedy jest ona potrzebna.
Wirus HPV to w istocie rodzina ponad 400 typów tego drobnoustroju, które ze względu na potencjał onkogenny dzielimy na trzy grupy. Wirusy o potencjale wysokim, powodujące nowotwory złośliwe. Wirusy o niskim potencjale wywoływania zmian nowotworowych, powodujące powstawanie łagodnych brodawczaków i takich zmian jak kłykciny kończyste narządów płciowych. Trzecia grupa to wirusy powodujące zmiany skórne. Szacuje się, że około 80% aktywnych seksualnie kobiet przejdzie zakażenie HPV w ciągu życia. Większość z tych zakażeń ulegnie samowyleczeniu, jednak pozostała część może przetrwać i przerodzić się w groźną chorobę nowotworową.
Panel cytologia płynna LBC oraz wykrywanie dna 14 wysokoonkogennych typów wirusa HPV met. Real-Time PCR – jakie badania zawiera pakiet?
Pakiet zawiera dwa badania, które mają fundamentalne znaczenie dla profilaktyki raka szyjki macicy - cytologię płynną LBC oraz badanie molekularne wyrywające DNA 14 wysokoonkogennych typów wirusa HPV met. Real Time - PCR.
- Cytologia płynna LBC (Liquid Based Cytology) - to precyzyjna metoda, umożlwiająca dokładne zbadanie komórek nabłonka pobranych z kanału szyjki macicy w kierunku zmian nowotworowych.
- Wykrywanie wysokoonkogennych wirusów HPV
- typy 16,18,45 – najgroźniejsze typy wirusa, przyczyniają się do 70% nowotworów złośliwych szyjki macicy. Badanie zawiera genotypowanie tych trzech wirusów, czyli dostarcza informacji czy ewentualnie wykryta infekcja dotyczy konkretnie któregoś z najbardziej niebezpiecznych typów;
- typy 31, 33, 35, 39, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68 – przyczyna pozostałych 30 % raków szyjki macicy. Badanie jest jakościowe, co oznacza iż pacjentka otrzymuje informację, czy w teście wykryto wymieniony wirusy (bez określenia konkretnego typu), czy infekcja jest wykluczona.
Panel cytologia płynna LBC oraz wykrywanie dna 14 wysokoonkogennych typów wirusa HPV met. Real-Time PCR – kto i kiedy powinien wykonać badanie?
Badanie jest elementem profilaktyki raka szyjki macicy. Test na HPV zalecany jest każdej zdrowej kobiecie. Badanie należy wykonywać raz na 5 lat, jeśli wynik jest prawidłowy.
Jak podkreślają rekomendacje ,każda kobieta powinna poddawać się tym badaniom. Jednak szczególnie o regularne kontrole muszą zadbać:
- pacjentki, które mają zdiagnozowane inne zakażenia przenoszone drogą płciową (chlamydia, rzęsistek) – sprzyjają one uszkodzeniom nabłonka i ułatwiają wnikanie wirusa HPV,
- kobiety palące tytoń,
- osoby stosujące antykoncepcję hormonalną – przyjmowanie preparaty same w sobie nie są czynnikiem ryzyka zakażenia HPV, jednak, chroniąc przed niepożądaną ciążą, dają poczucie bezpieczeństwa. W wyniku tego rzadziej używane są mechaniczne środki zabezpieczające, co sprzyja zakażeniu wirusem,
- duża liczba porodów (wielorództwo) - zmiany hormonalne i niewielkie uszkodzenia szyjki mogą sprzyjać zakażeniu,
- obniżona odporność - (HIV, leczenie immunosupresyjne, cukrzyca),
- częsta zmiana partnerów.
Panel cytologia płynna LBC oraz wykrywanie dna 14 wysokoonkogennych typów wirusa HPV met. Real-Time PCR - możliwe przyczyny odchyleń od normy
W przypadku wykrywania wirusów HPV odchylenie od normy dotyczy wykrycia obecności wirusa:
- w badaniu jakościowym wynik dodatni oznacza zakażenie, jednym lub kilkoma wirusami,
- w genotypowaniu (typ 16,18,45) wynik dodatni wskazuje konkretny typ wirusa.
Wynik dodatni w badaniu HPV wskazuje na aktywne lub przetrwałe zakażenie wirusem. Jest to wskazanie do obserwacji i ponownego badania za 12 miesięcy.
Badanie może być również dodatnie u osób, które były szczepione przeciwko HPV. Jest to możliwe w dwóch sytuacjach:
- wykrycie infekcji wirusem, przeciwko któremu było szczepienie oznacza, że zakażenie miało miejsce przed otrzymaniem preparatu. Szczepionka chroni przed zakażeniem, ale nie leczy już istniejącego;
- infekcja dotyczy typy wirusa, którego nie ma w szczepionce.
Przyczyny odchylenia od normy cytologii LBC
- Wynik prawidłowy cytologii LBC opisywany jest jako NILM (No Intraepithelial Lesion or Malignancy) i oznacza brak zmian śródnabłonkowych i nowotworowych.
- Wyniki nieprawidłowe, wymagające obserwacji lub dalszej kontroli lub diagnostyki:
- ASC-US (Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance) - oznacza komórki płaskonabłonkowe atypowe, najczęściej spowodowane łagodnymi zmianami zapalnymi, zmianami atroficznymi w okresie menopauzy lub bardzo wczesną, nieznaczną zmiana wywołaną przez HPV;
- LSIL (Low-Grade Squamous Intraepithelial Lesion) - małego stopnia zmiana śródnabłonkowa, często powodowana zakażeniem HPV. Zmiana w większości przypadków (60-70%) ulega samoistnej regresji, ale wymaga monitorowania;
- ASC-H (Atypical Squamous Cells, cannot exclude High-grade lesion) - komórki atypowe, nie można wykluczyć, że są to zmiany o wyższym stopniu; zaawansowania. Aby to potwierdzić lub wykluczyć wymagana jest kolposkopia;
- HSIL (High-Grade Squamous Intraepithelial Lesion) - zmiana śródnabłonkowa dużego stopnia oznaczająca proces przedrakowy, spowodowany przez infekcję wirusem HPV;
- AGC (Atypical Glandular Cells) - komórki gruczołowe atypowe - zmiany w nabłonku gruczołowym kanału szyjki macicy lub trzonu macicy. Mogą być związane z HPV (zwłaszcza typ 18), ale też z innymi nowotworami (np. rak trzonu macicy, jajnika).
Przykładowe profile wyników:
- HPV (+) i LBC prawidłowa (NILM) - aktywne zakażenie HPV, które nie wywołało jeszcze zmian w komórkach. Wymaga obserwacji.
- HPV (+) genotyp 16,18,45 i LBC prawidłowa (NILM) - aktywna infekcja najbardziej onkogennym typem wirusa HPV. Wymaga obserwacji, utrzymywanie się infekcji przez okres dłuższy niż 2 lata znacznie zwiększa ryzyko nowotworu.
- HPV (+) i LBC ASC-US - aktywne zakażenie HPV, wynik cytologii świadczy o stanie zapalnym. Wymaga obserwacji i ponownej kontroli.
- HPV (+) i LBC ASC-H lub LSIL - aktywnemu zakażeniu HPV towarzyszą zmiany o wyższym ryzyku, wymaga dalszej diagnostyki, zazwyczaj kolposkopia.
- HPV (+) zwłaszcza typ 16, 18, 45 i LBC HSIL - aktywne zakażenie HPV ze stanem przednowotworowym. Wymaga pilnego działania.
- HPV (+) zwłaszcza typ 16, 18, 45 i LBC AGC - wysokie prawdopodobieństwo zmiany nowotworowej. Wymaga niezwłocznej kolposkopii z biopsją.
- HPV (-) i LBC NILM - wynik prawidłowy, ponowne badanie HPV za 5 lat.
- HPV (-) i LBC HSIL - sytuacja rzadka, wymaga szybkiej kolposkopii.
Panel cytologia płynna LBC oraz wykrywanie dna 14 wysokoonkogennych typów wirusa HPV met. Real-Time PCR - co może wpłynąć na wyniki? Przygotowanie do badania
WAŻNE! Materiałem do badania jest wymaz z szyjki macicy. Badanie wykonywane jest w Punktach Pobrań o profilu ginekologicznym. Adresy tych punktów można znaleźć w zakładce Punkty Pobrań, wybierając filtr "ginekologiczny".
Badanie wymaga przygotowania, niewłaściwe przygotowanie ma wpływ na wyniku.
- Co najmniej 48 godzin przed pobraniem należy powstrzymać się od aktywności seksualnej.
- Co najmniej 48 godzin przed pobraniem nie należy stosować żadnych preparatów dopochwowych – leków, preparatów nawilżających, lubrykantów – w postaci globulek, kremów.
- Co najmniej 48 godzin przed pobraniem należy powstrzymać się przed irygacją i stosowaniem jakichkolwiek tamponów.
- Badanie najlepiej wykonać co najmniej 4 dni po ustaniu krwawienia miesiączkowego, optymalnie pomiędzy 10. a 20. dniem cyklu. Nabłonek szyjki macicy jest wówczas w stanie, który umożliwia najwłaściwszą ocenę preparatu.