Apolipoproteina E genotyp - predyspozycja do rozwoju choroby Alzheimera i miażdżycy metodą Real-Time PCR

Apolipoproteina E genotyp - predyspozycja do rozwoju choroby Alzheimera i miażdżycy metodą Real-Time PCR - więcej informacji o badaniu

Badanie polega na analizie genu APOE, który koduje apolipoproteinę E - białko uczestniczące w metabolizmie tłuszczów oraz w procesach naprawczych w układzie nerwowym. Niektóre warianty tego genu mogą zwiększać ryzyko rozwoju choroby Alzheimera oraz chorób sercowo-naczyniowych, w tym miażdżycy.

Analiza wykonywana jest metodą Real-Time PCR i pozwala określić genotyp APOE poprzez rozpoznanie trzech najczęstszych wersji tego genu: ε2, ε3 i ε4. Na podstawie wyniku można ocenić indywidualną predyspozycję genetyczną do tych chorób.

Badanie jest przydatne w następujących sytuacjach:

• ocena genetycznego ryzyka rozwoju choroby Alzheimera;
• ocena ryzyka wystąpienia miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych;
• wsparcie diagnostyki u osób z zaburzeniami pamięci lub obciążonym wywiadem rodzinnym;
• profilaktyczna ocena ryzyka zdrowotnego u osób dorosłych;
• poradnictwo genetyczne w zakresie chorób neurodegeneracyjnych i metabolicznych.

Apolipoproteina E genotyp - predyspozycja do rozwoju choroby Alzheimera i miażdżycy metodą Real-Time PCR - kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Badanie genu APOE jest przeznaczone dla osób, u których istnieje uzasadnione podejrzenie zwiększonego ryzyka rozwoju choroby Alzheimera lub chorób sercowo-naczyniowych.

Osoby z obciążonym wywiadem rodzinnym (profilaktyka i ocena ryzyka)

• Krewni pierwszego stopnia (dzieci, rodzeństwo) osób, u których zdiagnozowano chorobę Alzheimera (szczególnie po 65. roku życia).
• Osoby z rodzin w których występuje miażdżyca, przedwczesne zawały serca lub udary mózgu (np. u rodziców lub rodzeństwa przed 50.-60. rokiem życia).

Pacjenci z zaburzeniami lipidowymi

• Osoby z ciężką, oporną na leczenie hipercholesterolemią, u których pomimo stosowania maksymalnych tolerowanych dawek statyn i ezetymibu nie udaje się osiągnąć docelowych stężeń cholesterolu LDL i nie-HDL.
• Pacjenci z podejrzeniem hiperlipoproteinemii typu III, u których występuje jednoczesne, znaczne podwyższenie stężenia cholesterolu całkowitego i trójglicerydów.
• Pacjenci z przedwczesnym rozwojem zmian miażdżycowych - czyli z udokumentowaną klinicznie i obrazowo miażdżycą tętnic przed ukończeniem 55. roku życia u mężczyzn i 60. roku życia u kobiet (np. po przedwczesnym zawale serca lub udarze mózgu).

Pacjenci z zaburzeniami neurologicznymi

• pacjenci z objawami klinicznymi zespołu otępiennego (demencji) - u których w badaniu neuropsychologicznym i neuroobrazowym (MRI/CT) stwierdza się postępujące zaburzenia funkcji poznawczych i pamięci. Wykrycie wariantu ε4 służy jako biomarker potwierdzający prawdopodobieństwo, że podłożem otępienia jest choroba Alzheimera o późnym początku, a nie izolowane otępienie naczyniowe.
• pacjenci z potwierdzonym Alzheimerem, kwalifikowani do leczenia preparatem Leqembi - w celu wykluczenia mutacji genotypu ε4/ε4.

Apolipoproteina E genotyp - predyspozycja do rozwoju choroby Alzheimera i miażdżycy metodą Real-Time PCR - normy i interpretacja wyników

W celu prawidłowego określenia indywidualnego ryzyka naczyniowo-neurologicznego pacjenta, wynik powinien być skonsultowany z lekarzem (genetykiem, kardiologiem, neurologiem).

Wynikiem badania jest konkretny genotyp, czyli zapis kombinacji dwóch alleli, odziedziczonych od rodziców. Istnieją trzy warianty alleli ε2, ε3, ε4.

Genotyp ε3/ε3 - genotyp referencyjny, najczęstszy w populacji (ok.60%):

• wpływ na układ krążenia – ryzyko neutralne, standardowy metabolizm lipidów, pacjent prawidłowo zareaguje na statyny;
• wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (mózg) – brak predyspozycji genetycznych do rozwoju choroby Alzheimera o późnym początku.

Genotyp ε3/ε4 lub ε2/ε4 - obecność allelu ε4 - wzrost ryzyka, ok. 25% populacji:

• wpływ na układ krążenia - wzrost ryzyka miażdżycy, wskazany zdrowy styl życia i dieta z niską zawartością nasyconych kwasów tłuszczowych;
• wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (mózg) - wzrost ryzyka zachorowania na późną postać ch. Alzheimera.

Genotyp ε4/ε4 - genotyp o wysokim ryzyku, występuje u ok. 2% populacji:

• wpływ na układ krążenia - wrodzone zaburzenia metabolizmu lipidów, wysoki poziom LDL i ApoB, chorzy wymagają terapii skojarzonej statynami i ezytimibem, czasem dołączenia Inhibitor PCSK9, cel leczenia to stężenie cholesterolu LDL-C poniżej 55 mg/dl;
• wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (mózg) - wzrost ryzyka zachorowania na późną postać ch. Alzheimera 8-12 razy, początek choroby może być przyspieszony o 10-15 lat. Pacjenci nie mogą być leczeni Leqembi, ponieważ jest to obarczone bardzo wysokim ryzykiem obrzęku i mian krwotocznych w obrębie ośrodkowego układu nerwowego ARIA.

Genotyp ε3/ε3 - wariant nietypowy, o znaczeniu ochronnym, występuje u ok. 12% populacji:

• wpływ na układ krążenia - korzystny profil lipidowy;
• wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (mózg) - mniejsze ryzyko zachorowania na późną postać choroby Alzheimera, mózg jest wyposażony w efektywne mechanizmy oczyszczania ze złogów beta-amyloidu.

Genotyp ε2/ε2 - wariant bardzo rzadki, występuje u ok. 1% populacji:

• wpływ na układ krążenia - wysokie ryzyko metaboliczne, predyspozycja do hiperlipoproteinemii t. III - niskie LDL, ale wysoki poziom trójglicerydów, prowadzi co przedwczesnej miażdżycy;
• wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (mózg) - najniższe statystycznie ryzyko wystąpienie choroby Alzheimera, wariant o silnym efekcie ochronnym.

Apolipoproteina E genotyp - predyspozycja do rozwoju choroby Alzheimera i miażdżycy metodą Real-Time PCR - przygotowanie do badania

Na każde badanie z zakresu genetyki człowieka wymagana jest podpisana przez Pacjenta deklaracja świadomej zgody na wykonanie takiego badania. Dokumenty dostępne do pobrania w zakładce: Formularze dla pacjenta.