Chromogranina A (marker nowotworów endokrynnych)

Chromogranina A (marker nowotworów endokrynnych) - więcej informacji o badaniu

Chromogranina A (CgA) to specyficzne białko (glikoproteina) produkowane, magazynowane i uwalniane przez komórki układu endokrynnego oraz neuroendokrynnego. Cząsteczka chromograniny naturalnie występuje wewnątrz pęcherzyków wydzielniczych (tzw. ziarnistościach), m.in. w rdzeniu nadnerczy czy komórkach beta trzustki, skąd trafia z hormonami do krwiobiegu. W sytuacji, gdy w którymś z tych narządów dochodzi do niekontrolowanego namnażania się komórek, zaczynają one syntetyzować i wydzielać CgA, co skutkuje wyraźnym wzrostem stężenia tego białka w surowicy krwi. Dlatego oznaczanie chromograniny A jest cennym testem w diagnostyce guzów pochodzących w gruczołów wydzielania wewnętrznego.

Chromogranina A (marker nowotworów endokrynnych) - kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Badanie jest rekomendowana w kilku sytuacjach klinicznych.

• Wykrywanie specyficznych nowotworów - test ułatwia diagnostykę rakowiaków (guzów układu pokarmowego i płuc), guza chromochłonnego nadnerczy (pheochromocytoma), insulinomy (guzów trzustki) czy drobnokomórkowego raka płuca, dlatego badanie przeprowadza się u osób zmagających się z objawami sugerującymi istnienie takiego nowotworu. Należą do nich m.in. nagłe i silne uderzenia gorąca z zaczerwienieniem twarzy (tzw. flushing), przewlekłe i trudne do wyleczenia biegunki, niewyjaśnione napady potów, kołatania serca czy skoki ciśnienia tętniczego.
• Prognozowanie i ocena zaawansowania nowotworu - stężenie chromograniny A w krwiobiegu ściśle koreluje z całkowitą masą tkanki nowotworowej, wynik pozwala ocenić stopień zaawansowania choroby.
• Monitorowanie efektów leczenia - regularne powtarzanie testu u pacjentów w trakcie terapii onkologicznej służy do oceny jej skuteczności – spadek stężenia potwierdza niszczenie guza, natomiast ponowny wzrost sygnalizuje ryzyko nawrotu choroby.
• Identyfikacja guzów niewydzielających - CgA jest markerem, którego poziom rośnie we krwi także w przypadku tych nowotworów neuroendokrynnych, które nie produkują żadnych hormonów.

Chromogranina A (marker nowotworów endokrynnych) - normy i możliwe przyczyny odchyleń od normy

Wynik poniżej 100,0 µg/l oznacza brak podwyższonego stężenia białka we krwi (wynik prawidłowy/ujemny), co wskazuje, że komórki neuroendokrynne nie wykazują w tym momencie nadmiernej aktywności wydzielniczej.

Wartość wynosząca 100,0 µg/l lub wyższa to wynik dodatni, oznaczający odchylenie od normy referencyjnej.

Podwyższony poziom chromograniny A może oznaczać obecność nowotworu (rak trzustki, rakowiak, guz chromochłonny, rak prostaty, drobnokomórkowy rak płuc). Ponieważ jednak chromogranina A jest markerem nieswoistym, jej podwyższone stężenie nie zawsze jest symptomem Wyniki dodatnie (podwyższone) pojawiają się u pacjentów z niewydolnością nerek, ciężkim zapaleniem wątroby, a także u osób przyjmujących przewlekle leki hamujące wydzielanie kwasu żołądkowego (tzw. inhibitory pompy protonowej - IPP, np. omeprazol, pantoprazol)

Niektóre leki mogą podnosić poziom CgA we krwi. Dotyczy to zwłaszcza inhibitorów pompy protonowej oraz inhibitorów receptora H2. Dlatego zaleca się przerwanie ich stosowania na 7-14 dni przed badaniem po uprzedniej konsultacji z lekarzem. Wskazane jest również unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu przed badaniem, gdyż mogą one wpłynąć na wynik.

Chromogranina A (marker nowotworów endokrynnych - przygotowanie do badania

Na 7-14 dni przed badaniem należy odstawić leki hamujące wydzielanie kwasu żołądkowego (tzw. inhibitory pompy protonowej - IPP, np. omeprazol, pantoprazol).

Na dzień przed badaniem należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego.

Na badanie należy przyjść w godzinach porannych, na czczo,minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku, po całonocnym wypoczynku.