Diaminooksydaza (DAO) nietolerancja histaminy

Diaminooksydaza (DAO) nietolerancja histaminy - więcej informacji o badaniu

Diaminooksydaza (DAO) to enzym, który pełni bardzo ważną rolę w metabolizmie histaminy – aminy biogennej o właściwościach hormonu. Histamina bierze udział w regulacji takich funkcji organizmu jak rytm snu, temperatura ciała, ciśnienie tętnicze, uczenie się, pamięć, wpływ na perystaltykę jelit, odczuwanie bólu. Odpowiada również za alergiczne reakcje naszego organizmu, pełni rolę mediatora reakcji zapalnych. Jest niezbędna w niewielkich ilościach, jej nadmiar rozkłada enzym diaminooksydaza (DAO). W przypadku niedoboru DAO nadmierna ilość krążącej histaminy może doprowadzić do wstrząsu anafilaktycznego lub, mniej groźnych, objawów nietolerancji histaminy, nazywanej także pseudoalergią.

Objawy związane z nietolerancją histaminy są zróżnicowane i niecharakterystyczne co utrudnia postawienie trafnej diagnozy. Powiązanie występujących u pacjenta symptomów ze spożywaniem pokarmów bogatych w histaminę, oraz badania laboratoryjne dalą pacjentowi szansę na odpowiednie leczenie.

Diaminooksydaza (DAO) nietolerancja histaminy – kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Wskazaniem do wykonania badania jest podejrzenie nietolerancji histaminy.

Typową sytuacją, gdy test powinien zostać przeprowadzony jest występowanie objawów charakterystycznych dla alergii i ujemne wyniki testów. Zwłaszcza, gdy objawy pojawiają się w ciągu 20-60 minut (do 4 godzin) po spożyciu pokarmów z wysoką zawartością histaminy. Jest to żywność podlegająca procesom fermentacji, dojrzewania, suszenia, wędzenia i długotrwale przechowywane, np. wino i inne fermentowane napoje alkoholowe, sery i wędliny dojrzewające, ryby: makrela, tuńczyk, sardynki, śledź (szczególnie w wersji wędzonej), ogórki i kapusta kiszona, czekolada oraz kakao. Reakcja występuje często przy jednoczesnym spożyciu alkoholu,

Nietolerancję histaminy sugerują objawy ze strony:

• układu pokarmowego: wzdęcia, uczucie pełności poposiłkowej, biegunki, bóle brzucha, zaparcia, suchość w jamie ustnej, refluks,
• układu nerwowego: zawroty głowy, bóle głowy – zwłaszcza migrenowe, mdłości, wymioty, pobudzenie, zaburzenia cyklu snu i czuwania (niemożność zaśnięcia, uporczywa bezsenność), zaburzony proces uczenia się, zapamiętywania, zmniejszona koncentracja,
• układu sercowo-naczyniowego: zaburzenia rytmu serca, obniżone ciśnienie, przyspieszone tętno, nadciśnienie tętnicze,
• układu oddechowego: kaszel, duszność, zatkanie nosa, wodnisty katar, kichanie, świszczący oddech charakterystyczny dla astmy,
• skóry: rumień, zaczerwienienie, wyprysk, pokrzywka, świąd, trądzik, obrzęk naczynioruchowy,
• narządu wzroku: łzawienie i swędzenie oczu, obrzęk powiek,
• układu rozrodczego u kobiet: bolesne i obfite miesiączkowanie.

U pacjentów z nietolerancją histaminy obserwuje się jednoczesne występowanie kilku lub różnych kilkunastu objawów.

Nietolerancję histaminy należy także brać pod uwagę u dzieci z niespecyficznymi dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego. U dzieci zazwyczaj występuje mniej objawów niż u dorosłych.

Pozostałe sytuacje predysponujące do występowania obniżonej aktywności DAO to:

• przewlekłe stany zapalne jelit (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego), zespół jelita drażliwego (IBS), infekcje jelitowe,
• niedobory DAO związane ze stylem życia: po długotrwałym stresie, nadmiernym wysiłku fizycznym lub spożyciu alkoholu.
• przyjmowanie niektórych leków: przeciwzapalnych i przeciwbólowych (kwas acetylosalicylowy, ibuprofen, diklofenak, ketoprofen, naproksen), przeciwkaszlowe (kodeina), antybiotyki (kwas klawulanowy, kolistyna, cefuroksym, doksycyklina, izoniazyd, cykloseryna, neomycyna), moczopędne (furosemid), przeciwdepresyjne (amitryptylina, inhibitory MAO), uspokajające (diazepam), środki kontrastowe zawierające jod.

Diaminooksydaza (DAO) nietolerancja histaminy - normy i interpretacja wyniku

Interpretacja wyników stężenia diaminooksydazy (DAO) we krwi opiera się na wartościach referencyjnych ustalonych przez laboratorium wykonujące analizę.

W zależności od użytej techniki pomiaru oraz wyrażonej jednostki w literaturze przyjmuje się, że:

• norma - prawidłowy poziom DAO wynosi > 10 U/ml (> 80 HDU/ml) - prawidłowa aktywność enzymu, objawy pacjenta z dużym prawdopodobieństwem nie są spowodowane nietolerancją histaminy,
• obniżony poziom DAO to 3–10 U/ml (40–80 HDU/ml) - niedobór lub obniżona aktywność enzymu, objawy pacjenta mogą być spowodowane nietolerancją histaminy,
• bardzo obniżony poziom DAO to < 3 U/ml (< 40 HDU/ml) - pacjent cierpi na nietolerancję histaminy.

Diaminooksydaza (DAO) nietolerancja histaminy - możliwe przyczyny odchyleń od normy

Najczęściej problemem jest zbyt niski poziom diaminooksydazy, prowadzący do nadmiernego gromadzenia histaminy w organizmie. Przyczyną mogą być m.in.:

• Predyspozycje genetyczne -wrodzona, obniżona zdolność do produkcji enzymu DAO.
• Choroby jelit - przewlekłe stany zapalne jelit (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego), zespół jelita drażliwego, infekcje jelitowe, które uszkadzają błonę śluzową jelit, gdzie DAO jest produkowane.
• Niektóre leki - flukonazol, cefalosporyny, propafenon, izoniazyd, werapamil, środki zwiotczające mięśnie, leki przeciwbólowe (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne) mogą hamować aktywność DAO.
• Alkohol - spożycie alkoholu może również obniżać aktywność DAO i nasilać objawy nietolerancji histaminy.
• Długotrwały stres lub nadmierny wysiłek fizyczny - mogą wpływać na funkcjonowanie układu pokarmowego i obniżać produkcję DAO.
• Niedobory żywieniowe - witamina B6 i C, a także cynk oraz miedź są kofaktorami DAO, a ich niedobór upośledza jego aktywność.

Niski poziom DAO prowadzi do wystąpienia szerokiego spektrum objawów, które zostały wymienione w sekcji "Kto i kiedy powinien wykonać badanie?". Zbyt wysoka aktywność DAO rzadko stanowi problem kliniczny. Najbardziej znanym przypadkiem fizjologicznego, czyli naturalnego, wzrostu aktywności tego enzymu jest ciąża, podczas której poziom DAO w organizmie znacząco wzrasta.

Diaminooksydaza (DAO) nietolerancja histaminy - co może wpłynąć na wynik? Przygotowanie do badania

• Dieta: unikaj spożywania pokarmów bogatych w histaminę przez 24-48 godzin przed badaniem, o ile lekarz nie zaleci inaczej.
• Czas pobrania: jeśli badanie jest wykonywane z powodu diagnostyki migreny, optymalne pobranie krwi powinno nastąpić 24-72 godziny po ustąpieniu incydentu migrenowego.
• Ciąża: w okresie ciąży aktywność enzymu DAO fizjologicznie wzrasta, ponieważ jest on również produkowany przez łożysko. Z tego powodu nie zaleca się wykonywania badania w tym okresie, chyba że istnieją specyficzne wskazania medyczne i lekarz uzna to za konieczne.
• Leki: jak wspomniano wcześniej, niektóre leki mogą hamować aktywność DAO, co może skutkować fałszywie niskim wynikiem i należy brać to pod uwagę w interpretacji wyników lub - w porozumieniu z lekarzem - rozważyć odstawienie leków.
• Spożycie alkoholu: alkohol może obniżać aktywność DAO, prowadząc do zafałszowania wyniku.
• Niemowlęta - nie należy oznaczać DAO w surowicy krwi u niemowląt do 7. dnia życia, gdyż wyniki mogą odzwierciedlać aktywność DAO we krwi matki.
• Faza cyklu menstruacyjnego - obserwuje się wyższą aktywność DAO w II fazie cyklu w porównaniu do fazy folikularnej, co ma znaczenie zwłaszcza przy wynikach na granicy wartości referencyjnych. Należy brać to pod uwagę w przypadku monitorowania aktywności DAO u kobiet, aby wykonywać badania w tym samym dniu cyklu.

Osoby szerzej zainteresowane problemem nietolerancji histaminy zapraszamy do obejrzenia webinarium, które poprowadził dr Mirosław Mastej: