Histamina i jej metabolity w moczu

Histamina i jej metabolity w moczu - więcej informacji o badaniu

Histamina odgrywa ważną rolę w procesach zapalnych i reakcjach alergicznych. U zdrowego człowieka jest magazynowana w komórkach tucznych (mastocytach) i uwalniana w odpowiednich ilościach tylko w odpowiedzi na konkretne czynniki, np. w odpowiedzi na kontakt z alergenem. U osób zdrowych obserwuje się bardzo niskie stężenie histaminy we krwi i w moczu. Wzrost jej stężenia następuje się w masywnych reakcjach alergicznych, lub w chorobach powodujących patologiczny rozrost komórek tucznych. Może być również obserwowany przy nietolerancji histaminy.

Oznaczanie samej histaminy we krwi, a także w moczu, ma swoje ograniczenia, ponieważ jest ona bardzo szybko metabolizowana, a jej stężenie wraca do stanu początkowego w ciągu godziny. Dlatego oznaczanie histaminy, a przede wszystkim jej metabolitów w moczu, jest badaniem, które wnosi więcej informacji.

Badanie polega na określeniu poziomu następujących parametrów w moczu:

• histamina,
• imidazol-4-yl-kwas octowy - główny produkt rozpadu histaminy szlakiem enzymu DAO (oksydazy diaminowej),
• N-metylohistamina - główny metabolit histaminy wytwarzanej przez komórki tuczne, powstający przy udziale enzymu HNMT (N-metylotransferazy histaminowej),
• N-metylimidazol-4-yl-kwas octowy - końcowy produkt przemian metylohistaminy.

Wszystkie wyniki podane są w przeliczeniu na gram kreatyniny.

Histamina i jej metabolity w moczu - kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Badanie jest wskazane w sytuacjach wskazujących na zwiększone stężenie histaminy w organizmie, spowodowane zwiększonym jej uwalnianiem lub nietolerancją histaminy.

• Zwiększenie uwalniania histaminy z komórek tucznych i nadmierna ich aktywacja występuje u pacjentów z anafilaksją lub mastocytozą.
  • Reakcja anafilaktyczna to zagrażająca życiu odpowiedź organizmu na alergen. Anafilaksję zazwyczaj rozpoznaje się na podstawie wywiadu i objawów klinicznych, jednak badanie jest przydatne w celu potwierdzenia pochodzenia symptomów, lub u osób z powtarzającymi się epizodami. Badanie wykonuje się w ciągu 24 godzin od początku objawów.
  • Mastocytoza - rzadka choroba polegająca na zaburzeniach procesu namnażania, dojrzewania komórek tucznych, która może umiejscawiać się w skórze, narządach wewnętrznych, np. szpiku kostnym, przewodzie pokarmowym, węzłach chłonnych. Objawy mastocytozy są takie same jak symptomy reakcji alergicznej, jednak nie wywołuje ich żaden alergen. Badanie stanowi uzupełnienie oznaczenia stężenia tryptazy we krwi.
• Nietolerancja histaminy - podwyższony poziom histaminy występuje na skutek zaburzeń aktywności enzymu DAO, który rozkłada się w organizmie. Objawy nietolerancji histaminy przypominają alergię, jednak wyniki testów alergicznych są ujemne. Badanie może stanowić uzupełnienie oznaczenia aktywności enzymu DAO.

Histamina i jej metabolity w moczu - co może powodować odchylenia od normy?

Wyniki badania należy interpretować łącznie z objawami obserwowanymi u pacjenta, często również w połączeniu z innymi badanami, takimi jak poziom tryptazy i aktywność DAO.

• Imidazol-4-yl-kwas octowy - główny produkt rozkładu histaminy metabolizowany przez enzym DAO
  • Poziom obniżony - zmniejszona aktywność DAO, nietolerancja histaminy
  • Poziom podwyższony - duża podaż histaminy z dietą, zwiększony rozkład histaminy pochodzącej z przewodu pokarmowego (np. SIBO), zwiększone uwalnianie histaminy (np. reakcje alergiczne, mastocytoza, zespół aktywacji komórek tucznych - MCAS, niektóre choroby zapalne).
• N-metylohistamina (NMH) - główny metabolit histaminy rozkładany przez enzym HNMT
  • Poziom obniżony - nadmierna aktywność enzymu HNMT (obserwowana m.in. w stanach zapalnych), dieta ubogohistaminowa, leki stymulujące HNMT (np. witaminia B12)
  • Poziom podwyższony - może świadczyć o mastocytozie lub anafilaksji - jeśli próbka została pobrana w odpowiednim czasie. Może być także powiązany z niedoborem lub niską aktywnością enzymy HNMT (np. w chorobach wątroby, niedoborze witaminy B12, kwasu foliowego).
• N-metylimidazol-4-yl-kwas octowy - końcowy produkt przemian N-metylohistaminy
  • Poziom obniżony - nadmierna aktywność enzymu HNMT
  • Poziom podwyższony - nadmierna aktywność komórek tucznych.

Możliwe profile zmian:

• podwyższona histamina/N-metylohistamina i podwyższony N-metylimidazol-4-yl-kwas octowy częściej sugerują zwiększony obrót histaminy pochodzącej z komórek tucznych
• obniżony imidazol-4-yl-kwas octowy - również przy podwyższonych NMH i N-MIAA – wskazuje na niedobór DAO. Zmniejszony przepływ histaminy przez ten szlak metaboliczny DAO, powoduje że histamina może być kierowana w większym stopniu na szlak HNMT, co bywa widoczne jako względne podwyższenie N-metylohistaminy i N-metylimidazol-4-yl-kwasu octowego
• podwyższony tylko imidazol-4-yl-kwas octowy może bardziej odzwierciedlać metabolizm histaminy pochodzącej z przewodu pokarmowego lub wpływ diety, choć interpretacja nie jest jednoznaczna.

Histamina i jej metabolity w moczu - co może wpłynąć na wynik? Przygotowanie do badania

Badanie wykonuje się z porannej próbki moczu, ze środkowego strumienia. Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania, na wynik może jednak wpływać całkowita zawartość białka w diecie. Obserwuje się, że poziomy histaminy i jej metabolitów wzrastają w czasie stosowania diety wysokobiałkowej, która jest jednocześnie dietą o niskiej zawartości histaminy, dlatego na kilka dni przed badaniem należy zwrócić na to uwagę.

Podwyższone stężenie metabolitów utrzymuje się w moczu do 24 godzin od epizodu anafilaksji, dlatego - aby wynik był wiarygodny - zbiórkę trzeba przeprowadzić w tym konkretnym oknie czasowym.