Przeciwciała przeciwko endomysium i deamidowanym peptydom gliadyny IgA (celiakia)

Przeciwciała przeciwko endomysium i deamidowanym peptydom gliadyny IgA (celiakia) - więcej informacji o badaniu

Test łączy w sobie wykrywanie dwóch różnych rodzajów przeciwciał.

Przeciwciała przeciw endomysium w klasie IgA (anti-EmA IgA)

• Przeciwciała te są specyficznymi autoprzeciwciałami wytwarzanymi przez układ odpornościowy w odpowiedzi na kontakt z glutenem.
• Skierowane są przeciwko tkance łącznej otaczającej włókna mięśniowe (endomysium).
• Powstają głównie w obrębie błony śluzowej jelita cienkiego, gdzie pośredniczą w niszczeniu struktury kosmków jelitowych.
• Ich obecność w krwiobiegu jest biologicznym markerem aktywnego procesu autoimmunizacyjnego wywołanego toksycznym działaniem zbóż.

Przeciwciała przeciw deamidowanym peptydom gliadyny w klasie IgA (anti-DGP IgA)

• Przeciwciała te są białkami odpornościowymi skierowanymi przeciwko strawionym i zmodyfikowanym chemicznie fragmentom glutenu.
• Powstają w wyniku reakcji obronnej na deamidowaną gliadynę, która u osób chorych staje się silnym i toksycznym immunogenem.
• Cechują się zdolnością do bardzo wczesnego pojawiania się w organizmie, nawet przed rozwinięciem pełnego zaniku kosmków jelitowych.
• Te specyficzne immunoglobuliny są produkowane w dużych ilościach przez niedojrzały układ odpornościowy niemowląt i małych dzieci.
• Poziom tych cząsteczek w tkankach zależy bezpośrednio od stałej ekspozycji organizmu na białka pszenicy, jęczmienia i żyta.

Przeciwciała przeciwko endomysium i deamidowanym peptydom gliadyny IgA (celiakia) - kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Badanie powinny wykonać osoby, u których występuje podejrzenie nietolerancji glutenu o podłożu autoimmunologicznym, czyli celiakii.

Wskazaniami do testu są:

• objawy ze strony przewodu pokarmowego: przewlekłe biegunki, nawracające wzdęcia, silne bóle brzucha, nudności, wymioty oraz spadek masy ciała bez wyraźnej przyczyny;
• objawy pozajelitowe: niewyjaśniona niedokrwistość (anemia) oporna na leczenie żelazem, permanentne zmęczenie, afty w jamie ustnej, osteoporoza w młodym wieku lub zaburzenia neurologiczne;
• podejrzenie choroby Duhringa: występowanie pęcherzowych, silnie swędzących zmian skórnych (skórna manifestacja celiakii);
• grupy wysokiego ryzyka (badania przesiewowe): osoby, u których w rodzinie występuje celiakia (krewni I stopnia) oraz chorzy na inne schorzenia autoimmunologiczne (np. cukrzycę typu 1, autoimmunizacyjne zapalenie tarczycy Hashimoto);
• dzieci poniżej 2.-5. roku życia: u najmłodszych pacjentów przeciwciała anty-DGP pojawiają się w surowicy znacznie wcześniej niż inne markery, co czyni ten test idealnym narzędziem przesiewowym dla pediatrów;
• monitorowanie przestrzegania diety bezglutenowej u pacjentów ze zdiagnozowaną celiakią: stężenie anti-EmA w surowicy sukcesywnie spada i całkowicie zanika po wyeliminowaniu glutenu, co potwierdza regenerację błony śluzowej jelita. Przeciwciała anti-DGP charakteryzują się szybką dynamiką zmian, dzięki czemu ich ponowny wzrost pozwala wykryć nawet minimalne lub nieświadome błędy dietetyczne.

Przeciwciała przeciwko endomysium i deamidowanym peptydom gliadyny IgA (celiakia) - jakie mogą być przyczyny odchyleń od normy?

Wyniki tego badania podaje się zazwyczaj jako dodatni (pozytywny) lub ujemny (negatywny).

Wynik dodatni (obecność przeciwciał) świadczy o aktywnej reakcji autoimmunologicznej wywołanej spożywaniem glutenu. Najczęstsze przyczyny to:

• celiakia (choroba trzewna) w fazie aktywnej;
• choroba Duhringa (opryszczkowate zapalenie skóry);
• brak przestrzegania diety bezglutenowej u pacjentów z już zdiagnozowaną celiakią (test służy też do monitorowania leczenia).

Wynik ujemny (brak przeciwciał) - zazwyczaj wyklucza celiakię, jednak istnieje ryzyko wyniku fałszywie ujemnego. Dzieje się tak w sytuacjach takich jak:

• stosowanie diety bezglutenowej przed pobraniem krwi – układ odpornościowy przestał produkować przeciwciała z braku kontaktu z glutenem.
• selektywny niedobór odporności w klasie IgA – u około 10-15% chorych na celiakię organizm w ogóle nie produkuje przeciwciał klasy IgA. W takim przypadku wynik badania przesiewowego w klasie IgA jest fałszywie ujemny, dlatego wskazaniem jest oznaczenie poziomu całkowitego IgA.

Przeciwciała przeciwko endomysium i deamidowanym peptydom gliadyny IgA (celiakia) - co może wpłynąć na wyniki?

Najważniejszym czynnikiem prawidłowego przygotowania do tego badania jest spożywanie glutenu w okresie poprzedzającym test. Przejście na dietę bezglutenową lub jej znaczne ograniczenie przed pobraniem krwi spowoduje zanik przeciwciał i zafałszuje wynik. Standardowo zaleca się spożywanie przynajmniej jednego posiłku zawierającego gluten (np. pieczywo pszenne, makaron) dziennie przez minimum 6 tygodni przed testem.

Przygotowanie do badania

W dniu badania krew żylną pobiera się standardowo. Pacjent nie musi być na czczo, a badanie można wykonać o dowolnej porze dnia.