Przeciwciała przeciwjądrowe anty-SSB (La)

Przeciwciała przeciw antygenom jądrowym SS-B (La) - więcej informacji o badaniu

Białko SSB (La) to rozpuszczalny kompleks rybonukleinowo-białkowy zlokalizowany w jądrze i cytoplazmie komórek ludzkich. Chroni nowo powstałe nici RNA przed przedwczesnym zniszczeniem przez enzymy komórkowe.

Oznaczanie przeciwciał anty-SSB (La) w zespole Sjögrena wynika z mechanizmu patofizjologicznego tej choroby oraz ich wysokiej wartości diagnostycznej:

• są bezpośrednim markerem autoagresji - w zespole Sjögrena układ odpornościowy błędnie rozpoznaje białko SSB jako obce zagrożenie i zaczyna produkować przeciwko niemu specyficzne przeciwciała;
• biorą udział w procesie zapalnym, który prowadzi do naciekania i stopniowego niszczenia gruczołów ślinowych oraz łzowych przez limfocyty. Skutkiem tego niszczenia jest kluczowy objaw choroby, czyli suchość jamy ustnej i oczu;
• są obecne u około 40-50% (a według niektórych badań nawet do 94%) pacjentów z pierwotnym zespołem Sjögrena, co czyni je - obok przeciwciał anty-SSA (Ro) - najważniejszym laboratoryjnym kryterium diagnostycznym tej choroby;

W toczniu rumieniowatym układowym (SLE) przeciwciała anty-SSB (La) oznacza się ponieważ:

• występują u 35-80% chorych na podostrą postać tocznia skórnego (SCLE). Ich obecność bezpośrednio wiąże się ze specyficznymi manifestacjami dermatologicznymi, takimi jak nadwrażliwość skóry na światło słoneczne oraz rumień;
• w toczniu organizm nie nadąża z usuwaniem obumarłych komórek, z tego powodu białko SSB (La), które prawidłowo występuje we wnętrzu jądra komórkowego, wydostaje się na zewnątrz i staje się bezpośrednim celem dla układu odpornościowego;
• ok. 15–20% pacjentów z toczniem rumieniowatym rozwija z czasem dodatkowo objawy suchości oczu i jamy ustnej. Oznaczenie anty-SSB pozwala potwierdzić nałożenie się obu tych jednostek chorobowych;
• przeciwciała anty-SSB u ciężarnych z toczniem przechodzą przez łożysko do płodu. Ich pomiar jest niezbędny, aby ocenić ryzyko wystąpienia u dziecka bloku serca lub tocznia noworodkowego.

Przeciwciała przeciw antygenom jądrowym SS-B (La) - kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Badanie jest zlecane przy podejrzeniu układowych chorób tkanki łącznej.

• Zespół suchości (zespół Sjögrena) - test stanowi oficjalne kryterium klasyfikacyjne tej choroby, zgodnie z międzynarodowymi wytycznymi medycznymi (ACR/EULAR), obecność tych autoprzeciwciał we krwi pozwala na formalne potwierdzenie rozpoznania zespołu Sjögrena u pacjentów zgłaszających objawy takie jak: suchość spojówek (piasek pod powiekami), suchość błony śluzowej jamy ustnej (problemy z przełykaniem), pieczenie i stany zapalne jamy ustnej.
• Podejrzenie tocznia układowego (SLE) - obecność rumienia w kształcie motyla na twarzy, nadwrażliwość na światło słoneczne, niewyjaśnione bóle stawów, przewlekłe zmęczenie lub stany podgorączkowe.
• Ciąża u kobiet z chorobą tkanki łącznej - w celu oceny ryzyka wystąpienia u noworodka wrodzonego bloku serca lub tocznia noworodkowego.

Przeciwciała przeciw antygenom jądrowym SS-B (La) - interpretacja wyników i normy

Wynik testu podawany jest w jednostkach relatywnych na mililitr (RU/ml):

• < 20 RU/ml - wynik ujemny (negatywny) świadczy o braku wykrywalnego poziomu autoprzeciwciał we krwi. Z dużym prawdopodobieństwem wyklucza aktywne schorzenie z grupy układowych chorób tkanki łącznej powiązanych z tym antygenem.
• >= 20 RU/ml - wynik dodatni (pozytywny) oznacza obecność autoprzeciwciał anty-SSB we krwi i potwierdza toczący się proces autoimmunizacyjny.

Przyczyny wyniku dodatniego (odchylenia od normy):

• Zespół Sjögrena - przeciwciała te występują u 40–94% pacjentów z pierwotną formą tej choroby (najczęściej w parze z przeciwciałami anty-SSA/Ro).
• Toczeń rumieniowaty układowy (SLE) lub podostry toczeń skórny (SCLE).
• Mieszana choroba tkanki łącznej (MCTD) lub reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) z wtórnym zespołem suchości.
• Toczeń noworodkowy - obecność przeciwciał u matki, które przeszły przez łożysko do płodu.

Przeciwciała przeciw antygenom jądrowym SS-B (La) - przygotowanie do badania

Badanie wykonuje się z krwi żylnej. Pacjent nie musi być na czczo. Krew można pobrać o dowolnej porze dnia, jednak zaleca się wypicie szklanki wody na około 30 minut przed pobraniem w celu lepszego wypełnienia łożyska naczyniowego.

Niskie miana przeciwciał przeciwjądrowych mogą rzadko występować u osób starszych oraz u kobiet w ciąży, bez współistnienia jakiejkolwiek choroby reumatologicznej.