Zapalenie ścięgna Achillesa – przyczyny, objawy, leczenie

Ból ścięgna Achillesa po bieganiu łatwo uznać za zwykłe przeciążenie. Ale co, jeśli dolegliwości pojawiają się również podczas chodzenia, a poranna sztywność utrudnia postawienie pierwszych kroków? Choć powszechnie mówi się o zapaleniu ścięgna Achillesa, problem często wynika ze zmian, których nie można przypisać wyłącznie stanowi zapalnemu. Jak rozpoznać przyczynę bólu, na czym polega skuteczne leczenie i dlaczego całkowity odpoczynek nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem?

GoogleDodaj alab.pl jako preferowane źródłoCzęściej pojawimy się w Twoich wynikach wyszukiwania Google
Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> zapalenie ścięgna Achillesa często jest określeniem tendinopatii, w której ból wynika nie tylko z procesu zapalnego, ale również ze zmian w strukturze ścięgna,
>> najczęstszą przyczyną dolegliwości jest przeciążenie ścięgna, zwłaszcza nagłe zwiększenie intensywności lub częstotliwości aktywności fizycznej,
>> charakterystyczne objawy to ból podczas obciążania stopy, poranna sztywność oraz tkliwość wzdłuż ścięgna lub w okolicy pięty,
>> podstawą leczenia tendinopatii jest stopniowo zwiększany trening wzmacniający mięśnie łydki, natomiast leki przeciwzapalne mają przede wszystkim zastosowanie objawowe,
>> całkowite unieruchomienie zwykle nie jest konieczne.

Spis treści:

  1. Czym jest zapalenie ścięgna Achillesa?
  2. Zapalenie ścięgna Achillesa – przyczyny
  3. Zapalenie ścięgna Achillesa – objawy
  4. Diagnostyka bólu ścięgna Achillesa
  5. Jak leczyć zapalenie ścięgna Achillesa?
  6. Zapalenie ścięgna Achillesa – leczenie domowe
  7. Czym grozi nieleczone zapalenie ścięgna Achillesa?
  8. Zapalenie ścięgna Achillesa: FAQ

Czym jest zapalenie ścięgna Achillesa?

Ścięgno Achillesa łączy mięśnie łydki z kością piętową i odpowiada za przenoszenie sił niezbędnych podczas chodzenia, biegania czy wspinania się na palce. Jest największym ścięgnem w ludzkim organizmie, a podczas intensywnego wysiłku musi wytrzymywać obciążenia wielokrotnie przekraczające masę ciała.

>> To może Cię zainteresować: Zapalenie rozcięgna podeszwowego – przyczyny, objawy, leczenie

Dolegliwości w jego obrębie powszechnie określa się jako zapalenie ścięgna Achillesa. Jednakże w większości przypadków mamy do czynienia z tendinopatią, czyli stanem, w którym ścięgno staje się bolesne i gorzej toleruje obciążenia. Mogą temu towarzyszyć zmiany w strukturze włókien kolagenowych, które odpowiadają za jego wytrzymałość i sprężystość. Proces ten jest bardziej złożony niż klasyczny stan zapalny.

Zapalenie ścięgna Achillesa – przyczyny

Przyczynami zapalenia ścięgna Achillesa mogą być:

  • zmiany obciążeń treningowych – nagłe zwiększenie dystansu, intensywności biegania, liczby podbiegów czy ćwiczeń skocznościowych, bez odpowiedniego czasu na adaptację tkanek,
  • obniżona siła mięśni łydki, która może zmieniać sposób przenoszenia obciążeń podczas chodu i biegu,
  • choroby metaboliczne – szczególnie cukrzyca, która może wpływać na metabolizm kolagenu i właściwości mechaniczne ścięgien; metaanaliza z 2025 roku wykazała związek między cukrzycą a większym prawdopodobieństwem tendinopatii Achillesa.
  • stosowanie niektórych antybiotyków – fluorochinolony, m.in. cyprofloksacyna, lewofloksacyna i ofloksacyna, mogą zwiększać ryzyko uszkodzenia ścięgna; zależność tę potwierdza przegląd systematyczny z 2024 roku obejmujący 12 badań i ponad 439 tys. pacjentów.

U części pacjentów nakładają się czynniki związane z obciążeniem mechanicznym, stanem zdrowia i indywidualnymi właściwościami ścięgna. Dlatego sam fakt uprawiania sportu, rodzaj obuwia czy ustawienie stopy nie wystarczają do wyjaśnienia, dlaczego rozwinęła się tendinopatia.

Zapalenie ścięgna Achillesa – objawy

Zapalenie przyczepu ścięgna Achillesa może objawiać się charakterystycznym bólem zlokalizowanym z tyłu stawu skokowego, który nasila się podczas obciążania ścięgna. Początkowo może pojawiać się jedynie podczas biegania, podskoków lub wspinania się na palce. Z czasem dolegliwości mogą utrudniać również dłuższe chodzenie i wchodzenie po schodach.

Do typowych objawów należą:

  • ból podczas aktywności fizycznej, szczególnie przy wybiciu ze stopy, bieganiu, skakaniu i wspięciach na palce,
  • poranna sztywność ścięgna, odczuwana podczas pierwszych kroków po wstaniu z łóżka; dolegliwości mogą częściowo zmniejszać się po rozruszaniu,
  • tkliwość przy dotyku, występująca w środkowej części ścięgna lub bezpośrednio przy jego przyczepie do kości piętowej,
  • miejscowe pogrubienie ścięgna, niekiedy widoczne lub wyczuwalne pod palcami (we wczesnej fazie dolegliwości może jednak nie występować),
  • zmniejszona tolerancja obciążenia, objawiająca się bólem lub trudnością podczas wykonywania kolejnych wspięć na palce czy powrotu do dotychczasowej aktywności.

Przebieg dolegliwości bywa charakterystyczny: po początkowej sztywności ścięgno może boleć mniej w trakcie ruchu, ale objawy powracają po zakończeniu aktywności lub następnego ranka. Takiej przejściowej poprawy nie należy utożsamiać z pełnym ustąpieniem problemu.

Nagły, silny ból połączony z uczuciem trzasku lub uderzenia w łydkę oraz trudnością w odepchnięciu się stopą wymaga pilnej oceny lekarskiej. Taki obraz może wskazywać na zerwanie ścięgna Achillesa, a nie tendinopatię.

Diagnostyka bólu ścięgna Achillesa

Rozpoznanie tendinopatii ścięgna Achillesa opiera się przede wszystkim na wywiadzie i badaniu klinicznym. Lekarz ocenia lokalizację bólu, jego związek z aktywnością fizyczną, tkliwość i ewentualne pogrubienie ścięgna. Sprawdza także reakcję na obciążenie, np. podczas wspięć na palce. Przy typowych objawach badania obrazowe nie zawsze są konieczne.

W razie wątpliwości diagnostykę można rozszerzyć o:

  • USG – pozwala ocenić strukturę i grubość ścięgna, zwapnienia oraz ewentualne uszkodzenia włókien,
  • rezonans magnetyczny (MRI) – przydatny przy podejrzeniu częściowego zerwania ścięgna, nietypowych objawach lub planowaniu operacji,
  • RTG pięty – wykonywane głównie przy podejrzeniu zmian kostnych w okolicy przyczepu ścięgna.

Zmiany widoczne w badaniach obrazowych nie zawsze odpowiadają nasileniu bólu. Dlatego wynik USG czy rezonansu należy interpretować łącznie z objawami i badaniem klinicznym, a nie traktować jako samodzielne potwierdzenie przyczyny dolegliwości.

Czy przy bólu ścięgna Achillesa wykonuje się badania krwi?

Badania laboratoryjne nie służą bezpośrednio do rozpoznawania tendinopatii. Lekarz może jednak je zlecić, jeśli podejrzewa chorobę ogólnoustrojową, która może odpowiadać za dolegliwości lub sprzyjać ich występowaniu.

W zależności od wskazań mogą to być:

  • CRP i OB i HLA-B27 – przy podejrzeniu spondyloartropatii, w której proces zapalny może obejmować przyczep ścięgna Achillesa do kości piętowej. Parametry te uzupełniają diagnostykę reumatologiczną, ale samodzielnie nie potwierdzają rozpoznania,
Badanie wykrywanie genu HLA-B27 metodą mikromacierzy banerek
  • lipidogram – przy podejrzeniu hipercholesterolemii rodzinnej, szczególnie gdy występuje obustronne pogrubienie ścięgien; badania wykazały związek między stężeniem cholesterolu LDL a grubością ścięgna Achillesa u osób z tą chorobą,
Badanie lipidogram extra (6 badań) banerek
  • glukoza na czczo lub HbA1c – przy podejrzeniu cukrzycy lub zaburzeń gospodarki węglowodanowej.

Jak leczyć zapalenie ścięgna Achillesa?

Sposób leczenia zależy przede wszystkim od tego, czy dolegliwości dotyczą środkowej części ścięgna Achillesa, czy miejsca, w którym przyczepia się ono do kości piętowej, a także od nasilenia i czasu trwania objawów.

W przypadku tendinopatii podstawą postępowania jest fizjoterapia, której celem jest stopniowe zwiększanie wytrzymałości ścięgna na obciążenia. Polega wówczas na ćwiczeniach wzmacniających mięśnie łydki (w tym treningu ekscentrycznym, polegającym na kontrolowanym wydłużaniu mięśnia pod obciążeniem) oraz trening oporowy ze stopniowo zwiększanym ciężarem.

W przypadku tendinopatii przyczepowej odpowiednio modyfikuje się również zakres wykonywanych ćwiczeń. W badaniu randomizowanym z 2025 roku zastosowano program stopniowego wzmacniania mięśni łydki, ograniczający nadmierne zginanie stopy w kierunku goleni. Pacjenci korzystali dodatkowo z podpiętek i nie wykonywali ćwiczeń rozciągających łydkę. Po 24 tygodniach uzyskali poprawę bólu i sprawności o 29 punktów w skali VISA-A, wobec 19,3 punktu w grupie realizującej program bez ograniczania ucisku ścięgna [8].

Leki przeciwbólowe i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą być stosowane krótkotrwale w celu złagodzenia bólu, jednak ich skuteczność w przewlekłej tendinopatii pozostaje ograniczona. W badaniu randomizowanym z udziałem 67 pacjentów czterotygodniowe stosowanie diklofenaku w żelu nie przyniosło istotnie większej poprawy niż placebo. Nie wyklucza to zastosowania NLPZ w innych stanach zapalnych tkanek otaczających ścięgno.

Zapalenie ścięgna Achillesa – leczenie domowe

Domowe leczenie zapalenia ścięgna Achillesa polega przede wszystkim na czasowym ograniczeniu aktywności, w tym sportu. Nie musisz leżeć przez cały dzień, natomiast swoją aktywność dostosuj do nasilenia dolegliwości i tego, jak następnego dnia (lub po kilku godzinach) reaguje na nią ścięgno.

Jak samodzielnie odciążyć ścięgno Achillesa?

  1. Ogranicz bieganie, podskoki i chodzenie pod górę, jeśli nasilają ból. Na czas zaostrzenia wybieraj krótsze spacery po płaskim terenie.
  2. Unikaj długotrwałego stania i wielokrotnego wchodzenia po schodach. Jeśli nie możesz zrezygnować z tych czynności, rozkładaj je w ciągu dnia i rób przerwy.
  3. Noś obuwie, które nie nasila bólu. Dobrym wyborem będą buty z amortyzowaną podeszwą, niewielkim podwyższeniem pięty i miękkim zapiętkiem, który nie uciska ścięgna. Doraźnie możesz rozważyć podpiętki o wysokości około 8-12 mm, a przy bolesności okolicy pięty również żelowe osłony zmniejszające tarcie. Unikaj bardzo płaskiego obuwia, jeśli nasila dolegliwości.

Przy silnym bólu możesz doraźnie stosować chłodne okłady przez 10–15 minut, zawsze przez cienki ręcznik. Chłodzenie może przynieść krótkotrwałą ulgę, choć nie wykazano, aby przyspieszało regenerację ścięgna. Nie próbuj też rozciągać go na siłę ani rozpoczynać intensywnych wspięć na palce, jeśli już zwykłe chodzenie wywołuje znaczny ból.

Czym grozi nieleczone zapalenie ścięgna Achillesa?

Nieleczone zapalenie ścięgna Achillesa może prowadzić do:

  • utrzymywania się bólu,
  • porannej sztywności,
  • stopniowego ograniczenia sprawności.

Jak długo mogą utrzymywać się objawy? W przeglądzie systematycznym z 2024 roku wykazano, że u osób z zapaleniem przyczepu ścięgna Achillesa, które nie zostały objęte aktywnym leczeniem, dolegliwości nie ustępowały całkowicie w okresie obserwacji wynoszącym 12–16 tygodni. Z kolei w badaniu z dziesięcioletnią obserwacją 19% pacjentów nadal zgłaszało objawy, mimo wcześniejszego leczenia zachowawczego.

Nieleczone zapalenie ścięgna Achillesa nie musi jednak prowadzić do zerwania ścięgna. Choć tendinopatia może współwystępować ze zmianami strukturalnymi, nie ma podstaw, by uznawać zerwanie za jej nieuchronne następstwo. Jeśli ból utrzymuje się lub ogranicza codzienną aktywność, konieczna jest ocena kliniczna i wdrożenie odpowiednio dobranej rehabilitacji.

Zapalenie ścięgna Achillesa: FAQ

Jak długo trwa powrót do sprawności po zapaleniu ścięgna Achillesa?

Powrót do pełnej sprawności zwykle zajmuje kilka miesięcy, choć pierwsza poprawa może pojawić się znacznie wcześniej.
Zgodnie z wytycznymi klinicznymi podstawowy program rehabilitacji, obejmujący stopniowe obciążanie ścięgna i wzmacnianie mięśni łydki, powinien trwać co najmniej 12 tygodni. U części pacjentów powrót do biegania i innych intensywnych aktywności wymaga 3–6 miesięcy lub dłużej. Czas leczenia zależy m.in. od nasilenia objawów, czasu ich utrzymywania się oraz reakcji ścięgna na ćwiczenia.

Do jakiego lekarza zgłosić się z bólem ścięgna Achillesa?

W pierwszej kolejności możesz zgłosić się do lekarza rodzinnego, ortopedy lub lekarza medycyny sportowej. Rozpoznanie tendinopatii opiera się przede wszystkim na wywiadzie i badaniu klinicznym, a USG czy rezonans magnetyczny wykonuje się w określonych sytuacjach.
W procesie leczenia ważną rolę odgrywa fizjoterapeuta, który ocenia tolerancję obciążenia i dobiera program rehabilitacji. Jeśli dolegliwości dotyczą obu kończyn, szczególnie okolicy przyczepów ścięgien, i współwystępują z bólem zapalnym kręgosłupa lub łuszczycą, lekarz może zalecić również konsultację reumatologiczną.

>> To może Cię zaciekawić: Czym jest RZS? Jak często występuje, kogo dotyka?

Czy zapalenie ścięgna Achillesa może występować w obu nogach naraz?

Tak. Zapalenie przyczepu ścięgna Achillesa może dotyczyć jednej lub obu kończyn, zwłaszcza gdy obie są narażone na podobne obciążenia.
Obustronny ból w okolicy przyczepów ścięgien wymaga jednak uwzględnienia również innych przyczyn, w tym chorób zapalnych z grupy spondyloartropatii. Mogą one prowadzić do zapalenia entez, czyli miejsc, w których ścięgna przyczepiają się do kości. Szczególnie istotne są wówczas dodatkowe objawy, takie jak przewlekły ból kręgosłupa, przedłużona poranna sztywność czy łuszczyca.

Ból ścięgna Achillesa nie zawsze wynika z przeciążenia. Niekiedy dolegliwości mogą mieć związek z chorobami metabolicznymi lub zapalnymi. Jeśli lekarz podejrzewa takie podłoże, odpowiednio dobrane badania laboratoryjne mogą pomóc w ustaleniu przyczyny objawów. Sprawdź ofertę badań w ALAB laboratoria.


Bibliografia

  1. Bussin E., Cairns B., Gerschman T. i in., Topical diclofenac vs placebo for the treatment of chronic Achilles tendinopathy: A randomized controlled clinical trial, PLoS One. 2021, 16(3): e0247663.
  2. Chimenti R., Neville C., Houck J. i in., Achilles Pain, Stiffness, and Muscle Power Deficits: Midportion Achilles Tendinopathy Revision – 2024, J Orthop Sports Phys Ther. 2024, 54(12): CPG1–CPG32.
  3. Corredoira P., Marco-Benedi V., Cenarro A. i in., Factors associated with the presence of tendon xanthomas in familial hypercholesterolemia, Rev Esp Cardiol (Engl Ed). 2024, 77(6): 462–470.
  4. Garzón M., Balasch-Bernat M., Cook C. i in., How long does tendinopathy last if left untreated? Natural history of the main tendinopathies affecting the upper and lower limb: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials, Musculoskelet Sci Pract. 2024, 72: 103103.
  5. Lagas I., Tol J., Weir A. i in., One fifth of patients with Achilles tendinopathy have symptoms after 10 years: A prospective cohort study, Journal of Sports Sciences 2022, 40(22): 2475–2483.
  6. Luca P., Grieco G., Bargeri S. i in., The interplay between metabolic disorders and tendinopathies: Systematic review and meta-analysis, Journal of Experimental Orthopaedics 2025, 12(3): e70429.
  7. Magris R., Uchytil J., Cipryan L. i in., Elevated glycated haemoglobin affects Achilles tendon properties and walking capacity in healthy people without a diagnosis of diabetes, Sci Rep. 2025, 15: 16077.
  8. Pringels L., Capelleman R., Abeele A. i in., Effectiveness of reducing tendon compression in the rehabilitation of insertional Achilles tendinopathy: a randomised clinical trial, Br J Sports Med. 2025, 59(9): e109138.
  9. Sangiorgio A., Sirone M., Adravanti F. i in., Achilles tendon complications of fluoroquinolone treatment: a molecule-stratified systematic review and meta-analysis, EFORT Open Rev. 2024, 9(7): 581–588.
  10. Silbernagel K., Hanlon S., Sprague A., Current Clinical Concepts: Conservative Management of Achilles Tendinopathy, J Athl Train. 2020, 55(5): 438–447.
  11. Vos RJ., Vlist A., Zwerver J. i in., Dutch multidisciplinary guideline on Achilles tendinopathy, Br J Sports Med. 2021, 55(20): 1125–1134.
  12. Wahidfar S., Sunar I., Ataman S. i in., Ultrasonographic evaluation of Achilles tendon: Is there any difference between ankylosing spondylitis, non-radiographic axial spondyloarthropathy and controls?, Int J Rheum Dis. 2020, 23(4): 511–519.

Olga Rymarska
Olga Rymarska
Fizjoterapeutka, copywriterka medyczna i redaktorka treści zdrowotnych. Absolwentka fizjoterapii Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i współautorka artykułów naukowych z zakresu rehabilitacji. Tworzy artykuły specjalistyczne, poradnikowe i blogowe dla branży medycznej, łącząc przygotowanie kierunkowe z doświadczeniem w pracy ze słowem. W pisaniu najważniejsze są dla niej: precyzja, odpowiedzialność i język, który nie tworzy dystansu między ekspertem a pacjentem. Nie upraszcza medycyny na siłę – tłumaczy ją w sposób, który nie odbiera jej sensu zarówno w przestrzeni internetowej, jak i w gabinecie. Szczególnie bliskie są jej tematy związane z fizjoterapią dzieci i dorosłych, ortopedią, profilaktyką zdrowotną oraz edukacją pacjenta.
 alabbanerek_wdomu

Social

93,838FaniLubię
6,044ObserwującyObserwuj
19,600SubskrybującySubskrybuj

Przeczytaj też

-30% na ZAMÓWIENIE od 400 zł

z kodem: Sprawdź