Artykuł powstał 29.08.2020 r., ostatnia aktualizacja: 18.05.2026 r.
Alergia na kurz – to potoczne sformułowanie, za którym kryje się alergia na roztocza kurzu domowego. Roztocza są głównym alergenem odpowiedzialnym za trwający przez cały rok alergiczny nieżyt nosa, zmiany skórne oraz astmę oskrzelową.
Alergia na roztocza kurzu domowego („alergia na kurz”) stanowi poważny problem kliniczny we wszystkich rejonach świata. W Europie Środkowej aż 50% alergików jest uczulona na roztocza kurzu domowego, co stanowi około 10% całej populacji. Wynika to m.in. z faktu, iż nie istnieje skuteczna profilaktyka, nie można bowiem przerwać kontaktu pacjenta z kurzem, można go jedynie ograniczyć. Czym są roztocza, jak diagnozować alergię na kurz i jak sobie z nią radzić? Zapraszamy do artykułu.
| Z tego artykułu dowiesz się: >> jaki jest mechanizm powstawania alergii na kurz domowy, >> jakie badania należy wykonać aby potwierdzić alergię, >> jak się chronić przed alergenami kurzu domowego. |
Spis treści:
- Czym są roztocza kurzu domowego?
- Alergia na roztocza – jak powstaje uczulenie na kurz?
- Alergia na kurz – objawy uczulenia na roztocza kurzu domowego
- Diagnostyka alergii na roztocza – jakie badania należy wykonać?
- Leczenie alergii na roztocza kurzu domowego
- Dieta przy alergii na roztocza
- Zakończenie
- Alergia na roztocza kurzu domowego – sekcja FAQ
Czym są roztocza kurzu domowego?
Roztocza to mikroskopijne stawonogi, o długości ciała 0,1-0,5 mm. Należą do klasy pajęczaków, tworzących podklasę roztoczy. Ze względu na bardzo małe rozmiary, roztocza nie są widoczne gołym okiem. Pomimo faktu, iż nie można ich zobaczyć, roztocza obecne są w naszych domach, przede wszystkim w sypialni (pościel, materac), ale również w tapicerowanych meblach, dywanach, książkach, itp.
Ciekawostką jest fakt, jak wyglądają roztocza. Otóż część głowowa nie wyróżnia się od pozostałej części stawonoga, ich kształt jest owalny, a fakt iż mają cztery pary odnóży sprawia, że przypominają pająki.
| WAŻNE: Roztocza kurzu domowego nie są widoczne gołym okiem. |
Jakie są rodzaje roztoczy?
W Polsce najczęściej uczulają dwa gatunki roztoczy:
- Dermatophagoides pteronyssinus – bytujące najczęściej w mieszkaniach z centralnym ogrzewaniem,
- Dermatophagoides farina – obecne w domach nieogrzewanych centralnym ogrzewaniem.
Inne występujące w Polsce to m.in. Euroglyphus mainei czy tzw. magazynowe – Acarus siro (rozkruszek mączny).
Alergia na roztocza – jak powstaje uczulenie na kurz?
Alergia na roztocza kurzu domowego to uczulenie na obecne w odchodach tych pajęczaków białka. Do tej pory zidentyfikowano kilkadziesiąt alergenów roztoczy, główne z nich to:
- Der p1 – ma duże znaczenie kliniczne, wykrywany u 60-97% pacjentów uczulonych na kurz domowy, obecny w kulkach kałowych pajęczaków,
- Der p2 – również duże znaczenie kliniczne, występuję u ok. 80% chorych, obecny w odchodach roztoczy,
- Der p23 – tzw. alergen główny roztoczy kurzu domowego, ma również duże znaczenie kliniczne, wykrywany jest w błonie kulek kałowych roztoczy.
Ważnym białkiem roztoczy jest również Der p 10 – białko należące do tropomiozyn, i reagujące krzyżowo z tropomiozyną obecną w owocach morza (krewetek, krabów, homarów, langust, ostryg, kalmarów, małż, ośmiornic), ślimaków, nicieni Anisakis (sushi). Tłumaczy to jednoczesne uczulenie na roztocza i skorupiaki.
>> Przeczytaj również: Alergeny, czyli co najczęściej uczula. Rodzaje i lista alergenów
Uczulenie na kurz – ugryzienia roztoczy
Alergia na kurz domowy jest alergią wziewną, w niektórych przypadkach może być alergią pokarmową lub kontaktową – skórną.
Objawy chorobowe alergii na roztocza nie są powiązane z ugryzieniem roztoczy, pajęczaki nie są bowiem szkodliwe i nie gryzą. Uczulenie wywołują opisane powyżej białka, obecne głównie w odchodach roztoczy.
| WAŻNE: Przyczyną alergii na kurz domowy nie są ugryzienia roztoczy. |
Alergia na kurz – objawy uczulenia na roztocza kurzu domowego
Roztocza kurzu domowego to główny alergen alergicznego nieżytu nosa oraz atopowej astmy oskrzelowej. Może również wywoływać zmiany skórne i zaostrzenia AZS.
Alergiczny nieżyt nosa
Objawy uczulenia na roztocze mieszkaniowe to przede wszystkim zatkany nos, kichanie, wodnista wydzielina z nosa szczególnie w godzinach porannych.
ANN spowodowany alergią na kurz domowy daje objawy przez cały rok, chociaż choroba może się nasilać w okresie zimowym, kiedy w naszych domach zaczyna działać centralne ogrzewanie. Ponadto zimą więcej czasu spędzamy wewnątrz budynków, w których gromadzi się kurz i sprzyja nasilaniu objawów.
>> Może Ci się przydać: Nieżyt nosa i astma – czy to alergia?
Uczulenie na kurz – objawy skórne
Objawy skórne uczulenia na kurz to zaostrzenie atopowego zapalenia skóry (AZS), oraz świąd i zaczerwienienie skóry. Objawy nasilają się w godzinach porannych, po całej nocy spędzonej w pościeli lub po kontakcie z kurzem, np. w czasie sprzątania.
Alergia krzyżowa na roztocza – z czym może współwystępować?
W przypadku alergii na kurz domowy możliwe są reakcje krzyżowe, ze względu na podobieństwo w budowie tropomiozyny Der p 10 oraz tropomiozyn występujących np. w owocach morza:
- krewetkach,
- ostrygach,
- ślimakach,
- krabach,
- małżach.
Spożywanie owoców morza, może nagle wywołać świąd języka, podniebienia, zmiany skórne, aż do pełnoobjawowego wstrząsu ze spadkiem ciśnienia i wstrząsem anafilaktycznym włącznie.
W momencie, gdy zjedliśmy dużą ilość skorupiaków, wg naszego organizmu „zjedliśmy dużą ilość roztoczy”.
Diagnostyka alergii na roztocza – jakie badania należy wykonać?
Kluczem do właściwego postępowania z pacjentem jest poznanie jego profilu uczuleniowego. Tylko dzięki możliwościom diagnostyki molekularnej jesteśmy w stanie precyzyjnie określić profil uczuleniowy pacjenta, również w stosunku do białek roztoczy kurzu domowego. W tym celu mamy do dyspozycji diagnostykę monokomponentową w stosunku do pojedynczych białek dla pacjentów ze znanym źródłem uczulenia lub kompleksowy test ALEX Panel 295 lub 300 alergenów.
Możliwe są również pojedyncze oznaczenia poszczególnych komponentów, np. Der p1, Der p2 oraz rekombinanty alergenów.
>> Sprawdź również: Diagnostyka molekularna alergii – pytania i odpowiedzi
Leczenie alergii na roztocza kurzu domowego
Leczenie alergii na roztocza kurzu domowego polega na leczeniu objawowym, w tym przyjmowaniu leków przeciwhistaminowych czy sterydów donosowych.
Bardzo ważnym elementem leczenia uczulenia na kurz domowy jest utrzymywanie stężenia alergenów na jak najniższym poziomie.
Jak pozbyć się roztoczy z domu? Wskazówki dla osób uczulonych na roztocza kurzu domowego
Zaleca się, aby w pomieszczeniach utrzymywać warunki, które utrudniają rozmnażanie się roztoczy. Są to:
- temperatura poniżej 22 stopni,
- wilgotność powietrza 40-45%,
- częste wietrzenie sypialni,
- pranie pościeli raz w tygodniu w temp. 60 stopni, kołdry i poduszki, co 4 do 12 tygodni,
- unikanie rezerwuarów roztoczy: dywanów, zasłon, mebli tapicerowanych, pluszowych zabawek,
- dbanie o czystość materacy w łóżku – wietrzenie na słońcu lub w niskiej temperaturze zimą,
- stosowanie odkurzaczy wyposażonych w specjalne filtry,
- stosowanie oczyszczaczy powietrza.
Dieta przy alergii na roztocza
Przy alergii na roztocza kurzu domowego zalecana jest zbilansowana, zdrowa dieta, np. dieta śródziemnomorska.
Jeśli pacjent ma alergię krzyżową, zalecane jest unikanie owoców morza, ponieważ może to spowodować wstrząs anafilaktyczny.
Zakończenie
Alergia na kurz domowy to najczęstsza przyczyna alergicznego nieżytu nosa. W przypadku występowania kataru całorocznego należy skonsultować się z lekarzem alergologiem, który pokieruje odpowiednią diagnostyką. Właściwa diagnoza pomaga w ustaleniu leczenia, zapobiega niepotrzebnej farmakoterapii, oraz zapobiega powikłaniom.
Alergia na roztocza kurzu domowego – sekcja FAQ
Tak. Roztocza są składnikiem kurzu domowego.
Tak, jest to sprzęt przydatny w przypadku alergii na kurz, pomaga również utrzymać odpowiednią wilgotność powietrza.
Wskazane są odpowiednio dobrane badania laboratoryjne, możne oznaczyć swoiste IgE przeciwko określonym komponentom kurzu domowego, można również zrobić szersze panele badań, pozwalających na oznaczenie kilku lub kilkudziesięciu alergenów.
Nie, roztocza nie gryzą. Alergię wywołują białka produkowane przez te pajęczaki i jest to alergia wziewna.
Bibliografia
1. Buczyłko K., Molekuły alergenowe: kwartalnik „Alergia” 2013-2019 : aktualizacja 2019, Wydawnictwo Alergologiczne „Zdrowie”, Warszawa 2019.
