Porażenie nerwu twarzowego, znane także jako porażenie Bella, to nagłe schorzenie neurologiczne prowadzące do asymetrii twarzy i zaburzeń mimiki. Objawy często pojawiają się gwałtownie i mogą budzić duży niepokój.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> porażenie nerwu twarzowego (porażenie Bella) to nagłe, zwykle jednostronne porażenie mięśni twarzy wynikające z uszkodzenia VII nerwu czaszkowego, >> najczęstsze objawy to asymetria twarzy, opadanie kącika ust, trudności z zamykaniem oka, zaburzenia smaku oraz ból za uchem, >> w diagnostyce kluczowe jest odróżnienie porażenia Bella od udaru mózgu oraz wykluczenie innych przyczyn, m.in. infekcji takich jak borelioza, >> leczenie opiera się głównie na wczesnym zastosowaniu glikokortykosteroidów, ochronie oka i odpowiednio dobranej rehabilitacji, >> regularne ćwiczenia mięśni twarzy wspomagają powrót do sprawności i zmniejszają ryzyko powikłań, >> rokowania są zazwyczaj dobre – większość pacjentów odzyskuje pełną sprawność w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. |
Spis treści:
- Porażenie nerwu twarzowego – czym jest?
- Porażenie Bella – przyczyny porażenia nerwu twarzowego
- Porażenie nerwu twarzowego – objawy dolegliwości
- Porażenie nerwu twarzowego u dzieci – co warto wiedzieć?
- Obwodowe porażenie nerwu twarzowego – diagnostyka przypadłości
- Porażenie Bella – leczenie
- Porażenie nerwu twarzowego – rokowania
- Paraliż Bella – powikłania
- Obwodowe porażenie nerwu twarzowego – FAQ
Porażenie nerwu twarzowego – czym jest?
Porażenie nerwu twarzowego – VII nerwu czaszkowego (ICD-10 G51.0) – to najczęstsza postać obwodowego porażenia nerwu twarzowego. Dochodzi w nim do nagłego osłabienia lub całkowitego porażenia mięśni jednej strony twarzy. Porażenie Bella jest rozpoznaniem z wykluczenia, co oznacza, że stawia się je po wyeliminowaniu innych przyczyn, takich jak udar mózgu czy guzy.
Jak często występuje porażenie nerwu twarzowego?
Paraliż Bella występuje z częstością około 20-30 przypadków na 100 000 osób rocznie. Może dotyczyć osób w każdym wieku, również dzieci, jednak najczęściej diagnozuje się go u dorosłych między 15. a 60. rokiem życia.
Ile trwa porażenie nerwu twarzowego?
Czas trwania choroby jest zróżnicowany. U większości pacjentów poprawa następuje w ciągu kilku tygodni. Pełne ustąpienie objawów porażenia Bella zwykle obserwuje się w okresie od 3 do 6 miesięcy, choć u części chorych objawy mogą utrzymywać się dłużej.
>> Przeczytaj: Mrowienie i drętwienie twarzy – czego może być objawem? Możliwe przyczyny i diagnostyka
Porażenie Bella – przyczyny porażenia nerwu twarzowego
Dokładna przyczyna porażenia Bella nie zawsze jest znana. Obecnie uważa się, że kluczową rolę odgrywa proces zapalny nerwu, często związany z reaktywacją wirusów (np. HSV-1). Do możliwych przyczyn należą również infekcje bakteryjne, w tym borelioza, zaburzenia autoimmunologiczne oraz czynniki naczyniowe.
Porażenie nerwu twarzowego – objawy dolegliwości
Objawy pojawiają się nagle, zwykle w ciągu 24-48 godzin. Najczęstsze symptomy to:
- opadanie kącika ust i wygładzenie fałdu nosowo-wargowego,
- trudności z zamykaniem oka po stronie porażenia,
- zaburzenia smaku,
- nadwrażliwość na dźwięki,
- ból za uchem.
Nasilenie objawów może być różne – od łagodnego osłabienia mimiki po całkowity paraliż twarzy.
>> Zobacz: Zapalenie nerwu trójdzielnego – czym jest i jak się objawia? Przyczyny i leczenie
Porażenie nerwu twarzowego u dzieci – co warto wiedzieć?
Porażenie nerwu twarzowego u dzieci występuje rzadziej niż u dorosłych, ale rokowania są zazwyczaj bardzo dobre. U dzieci szczególnie ważne jest wykluczenie boreliozy oraz infekcji ucha środkowego. W większości przypadków dochodzi do pełnego wyzdrowienia.
Obwodowe porażenie nerwu twarzowego – diagnostyka przypadłości
Diagnostyka opiera się głównie na badaniu neurologicznym. Lekarz ocenia symetrię twarzy, odruchy oraz funkcję innych nerwów czaszkowych. Kluczowe jest odróżnienie porażenia Bella od udaru mózgu, który zwykle nie powoduje porażenia mięśni czoła.
>> Warto przeczytać: Objawy udaru. Jak rozpoznać zbliżający się udar mózgu?
Badania laboratoryjne w diagnozie porażenia Bella
Badania laboratoryjne nie są rutynowo wykonywane u każdego pacjenta z podejrzeniem porażenia Bella, jednak mają istotne znaczenie w sytuacjach, gdy obraz kliniczny jest nietypowy, objawy utrzymują się dłużej lub istnieje podejrzenie wtórnej przyczyny porażenia nerwu twarzowego.
U pacjentów z wywiadem ukłucia przez kleszcza, objawami ogólnymi lub porażeniem nerwu twarzowego u dzieci zaleca się wykonanie badań serologicznych. Pomocnym rozwiązaniem może być pakiet przesiewowy w kierunku boreliozy, który obejmuje oznaczenie przeciwciał i pozwala na wczesne wykrycie zakażenia oraz szybkie wdrożenie leczenia antybiotykiem.
W wybranych przypadkach lekarz może zlecić również inne badania laboratoryjne, takie jak:
- morfologia krwi oraz wskaźniki stanu zapalnego (CRP, OB),
- glikemia lub HbA1c w celu oceny zaburzeń metabolicznych,
- badania w kierunku chorób autoimmunologicznych, jeśli podejrzewa się ich udział w patogenezie.
>> To ważne: Neuroborelioza – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie
Porażenie Bella – leczenie
Zgodnie z aktualnymi wytycznymi podstawą leczenia jest wczesne zastosowanie glikokortykosteroidów, najlepiej w ciągu 72 godzin od wystąpienia objawów. W wybranych przypadkach rozważa się leczenie przeciwwirusowe. Niezwykle ważna jest także ochrona oka przed wysychaniem.
Rehabilitacja i ćwiczenia w obwodowym porażeniu nerwu twarzowego
Rehabilitacja odgrywa istotną rolę w powrocie do sprawności. Przy porażeniu nerwu twarzowego ćwiczenia obejmują delikatne ruchy mimiczne, masaż oraz terapię prowadzoną przez fizjoterapeutę. Regularne ćwiczenia mogą zmniejszyć ryzyko trwałych następstw.
Porażenie nerwu twarzowego – rokowania
Rokowanie jest na ogół dobre. Około 70-85% pacjentów odzyskuje pełną sprawność bez trwałych deficytów. Gorsze rokowanie dotyczy osób z całkowitym porażeniem oraz współistniejącymi chorobami.
Czy możliwe jest całkowite wyleczenie porażenia Bella?
Tak, w większości przypadków porażenie Bella jest odwracalne. Kluczowe znaczenie ma szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia.
Czy trzeba coś robić po zakończeniu leczenia porażenia nerwu twarzowego?
Po ustąpieniu objawów warto kontynuować ćwiczenia mięśni twarzy oraz zgłosić się na kontrolę neurologiczną, zwłaszcza jeśli utrzymują się resztkowe dolegliwości.
>> Zobacz: Nerw trójdzielny: budowa, przebieg i obszary unerwienia
Paraliż Bella – powikłania
Rzadko mogą wystąpić powikłania, takie jak synkinezy (nieprawidłowe współruchy mięśni), przewlekłe łzawienie oka czy trwała asymetria twarzy.
Obwodowe porażenie nerwu twarzowego – FAQ
W porażeniu Bella dochodzi do porażenia całej połowy twarzy, łącznie z czołem. W udarze mięśnie czoła zwykle pozostają sprawne.
Samo w sobie rzadko zagraża życiu, ale zawsze wymaga diagnostyki.
W większości przypadków tak, zwłaszcza przy szybkim leczeniu.
Tak, ból za uchem jest częstym objawem początkowym.
Stres nie jest bezpośrednią przyczyną, ale może sprzyjać osłabieniu odporności.
Najczęściej w ciągu kilku tygodni do kilku miesięcy.
Bibliografia
- Murthy JM, et al. Bell’s palsy: Treatment guidelines. Ann Indian Acad Neurol. 2011
- Holland J, et al. Bell’s palsy. BMJ Clin Evid. 2011
