Zasinienie w obrębie skóry nie zawsze świadczy o sinicy, jednak jest to zdecydowanie objaw wymagający wyjaśnienia. Sinica to istotny symptom, którego nie powinno się bagatelizować, ponieważ może wiązać się z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> Sinica to groźny objaw mogący świadczyć o chorobach kardiologicznych, pulmonologicznych, ale i neurologicznych. >> Sinica dzieli się na dwie, kluczowe odmiany, w oparciu o mechanizm ich powstawania. >> Sinica może się pojawić na skutek przyjmowania niektórych leków. >> Diagnostyka sinicy może wymagać wykonania badań laboratoryjnych, obrazowych i czynnościowych. |
Spis treści:
- Czym jest sinica (cyjanoza)?
- Jakie są rodzaje sinicy?
- Przyczyny rozwoju sinicy
- Sinica: objawy towarzyszące
- Rozpoznanie cyjanozy: diagnostyka źródła zmian
- Jak wygląda leczenie chorych z sinicą?
- Profilaktyka w przypadku występowania sinicy
- Sinica: najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Sinica: podsumowanie
Czym jest sinica (cyjanoza)?
W języku medycznym sinica to objaw, oznaczający fioletowo-czerwoną barwę pojawiającą się w obrębie skóry i/lub błon śluzowych. Symptom ten bywa również nazywany cyjanozą (od języka łacińskiego cyanosis). W klasyfikacji ICD-10 sinica oznaczona jest kodem R23.0.
>> Zobacz: Krew – budowa, funkcje w organizmie, grupy krwi i ich dziedziczenie
Jakie są rodzaje sinicy?
Sinicę dzieli się na dwie podstawowe grupy, a mianowicie na sinicę prawdziwą i sinicę rzekomą. Istotą sinicy prawdziwej jest wzrost stężenia hemoglobiny odtlenowanej we krwi włośniczkowej. Za ten rodzaj sinicy może jednak również odpowiadać obecność we krwi nieprawidłowej hemoglobiny, typowo methemoglobiny.
Methemoglobina różni się od prawidłowej hemoglobiny stopniem utlenienia żelaza. W przypadku methemoglobiny obserwuje się żelazo na III stopniu utlenienia, zamiast na stopniu II (tak jak w prawidłowej hemoglobinie). Zmiana ta powoduje brak możliwości transportu tlenu, a więc uniemożliwia realizację najważniejszej funkcji hemoglobiny.
Wracając do sinicy prawdziwej, zjawisko to dzieli się na dwie odmiany. Wyróżniamy bowiem sinicę prawdziwą centralną i sinicę prawdziwą obwodową. Oba rodzaje zostaną omówione w kolejnych akapitach tego artykułu.
Sinica centralna
Sinica centralna nazywana jest również sinicą uogólnioną. Jest widoczna przede wszystkim na śluzówkach, ale i na skórze. W tym przypadku skóra pacjenta jest zazwyczaj prawidłowo ucieplona. Zasinienie w jej przebiegu może pojawić się na przykład na wolnym płatku ucha. W tej sytuacji charakterystyczną cechą jest brak zblednięcia płatka ucha pod wpływem jego masażu.
Sinica obwodowa
Sinicę obwodową obserwuje się typowo na dalszych częściach kończyn, a mianowicie klasycznie w obrębie rąk i stóp. Jej istotą jest pojawienie się nadmiernie odtlenowanej krwi w obrębie naczyń dystalnych części ciała. Ten rodzaj sinicy również może pojawić się na wolnym płatku ucha, jednak w tym przypadku masaż spowoduje ustąpienie zasinienia, co odróżnia ten rodzaj sinicy od sinicy centralnej.
Sinica rzekoma
Sinica rzekoma wynika z obecności patologicznego barwnika w obrębie skóry, na przykład metali ciężkich, srebra czy złota. Zjawisko to może wystąpić również na skutek przyjmowania niektórych leków, w tym:
- chlorpromazyny,
- amiodaronu,
- minocykliny.
Sinica rzekoma to rzadko występująca przypadłość, w której przebiegu uciśnięcie skóry nie powoduje zaniku zabarwienia.
>> Sprawdź: Cienie i sińce pod oczami – możliwe przyczyny. Kiedy mogą świadczyć o chorobie?
Przyczyny rozwoju sinicy
Przyczyny pojawienia się sinicy są zróżnicowane ze względu na jej rodzaj. W przypadku sinicy centralnej, najważniejsze przyczyny tego zjawiska to przede wszystkim:
- methemoglobinemia – mogą za nią odpowiadać niektóre leki, ale może być również zjawiskiem wrodzonym,
- sulfhemoglobinemia – jej istotą jest obecność we krwi sulfhemoglobiny (SulfHb), która może się pojawić na skutek działania niektórych leków (między innymi sulfasalazyny, sumatryptanu), ale również pod wpływem zawodowego narażenia na siarkę i jej związki,
- niewydolność oddechowa,
- wrodzone wady serca – te skutkujące przeciekiem żylno-tętniczym,
- obniżenie ciśnienia parcjalnego tlenu – obserwowane w powietrzu na dużych wysokościach.
W odniesieniu do sinicy obwodowej, jej najważniejsze przyczyny to między innymi:
- wychłodzenie ciała,
- zaburzenia dotyczące tętnic – w tym miażdżyca, angiopatia cukrzycowa, choroba zarostowa tętnic,
- czerwienica,
- krioglobulinemie,
- wstrząs kardiogenny,
- niewydolność serca,
- zwężenie zastawki mitralnej,
- zwężenia zastawki aortalnej,
- zaburzenia zakrzepowo-zatorowe – w tym zakrzepica żył głębokich, ale i zapalenie żył powierzchownych.
>> Przeczytaj: Zakrzepica żył głębokich – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie
Sinica: objawy towarzyszące
Symptomy dodatkowe zależą od przyczyny sinicy. Najczęściej odnotowuje się obecność takich objawów dodatkowych jak:
- duszność,
- pogorszenie tolerancji wysiłku,
- znaczne osłabienie,
- obrzęki obwodowe,
- uczucie kołatania serca,
- spadek ciśnienia tętniczego,
- zawroty głowy,
- ból w klatce piersiowej,
- ból w obrębie kończyn dolnych.
>> To może Cię zainteresować: Zawroty głowy i ich możliwe przyczyny. Jakie badania należy przeprowadzić?
Rozpoznanie cyjanozy: diagnostyka źródła zmian
Pierwszym i niezbędnym krokiem jest przeprowadzenie wnikliwego wywiadu chorobowego, a także dokładne badanie przedmiotowe pacjenta, z uwzględnieniem oceny śluzówek. Wskazane jest również zbadanie parametrów życiowych, w tym liczby oddechów, ciśnienia tętniczego, saturacji, poziomu glukozy we krwi włośniczkowej, a także częstości pracy serca.
Badania laboratoryjne i procedury medyczne ważne w diagnostyce sinicy to przede wszystkim:
- morfologia krwi obwodowej,
- stężenie kreatyniny,
- stężenie pro-BNP,
- RTG klatki piersiowej,
- badanie EKG,
- badanie echokardiograficzne (ECHO serca),
- tomografia komputerowa klatki piersiowej,
- spirometria,
- oznaczenie stężenie methemoglobiny.
Jak wygląda leczenie chorych z sinicą?
Sinica to objaw, a więc leczenia wymagają przyczyny tego stanu. Terapia jest dobierana w zależności od wyników wykonanych badań laboratoryjnych i obrazowych, a także z uwzględnieniem schorzeń współistniejących. W większości przypadków jest to leczenie internistyczne, kardiologiczne, i/lub pulmonologiczne.
Profilaktyka w przypadku występowania sinicy
Działania profilaktyczne powinny w tej sytuacji opierać się na zapobieganiu rozwojowi schorzeń sercowo-naczyniowych oraz chorób układu oddechowego. W celu zapobiegania sinicy warto:
- unikać palenia papierosów i spożywania alkoholu,
- uprawiać regularną aktywność fizyczną,
- wspierać odporność poprzez zróżnicowaną dietę i suplementację witaminy D,
- leczyć i kontrolować choroby przewlekłe, w tym niewydolność serca czy choroby układu oddechowego,
- unikać przebywania na dużych wysokościach bez wcześniejszego przygotowania,
- chronić się przed zimnem,
- wykonywać regularne badania kontrolne.
>> Sprawdź: POCHP (przewlekła obturacyjna choroba płuc) – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie
Sinica: najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Sinica to niepokojący objaw kliniczny, który rodzi wśród pacjentów wiele pytań. Poniżej odpowiedzi na najczęstsze z nich.
Sinica związana z niedotlenieniem tkanek, na przykład na skutek niewydolności oddechowej może doprowadzić do niedotlenienia komórek nerwowych, a tym samym istotnego uszkodzenia układu nerwowego. Z tego powodu zmiany sinicze wymagają pilnej diagnostyki i leczenia.
Długotrwająca sinica może mieć liczne, niekorzystne skutki dla organizmu, które mogą dotykać przede wszystkim układu nerwowego, sercowo-naczyniowego, oddechowego, ale również układu krwiotwórczego. Przewlekłe niedotlenienie może bowiem prowadzić do zaburzeń pamięci i koncentracji, przewlekłych bólów głowy, zaburzeń rytmu serca, ale i duszności i nietolerancji wysiłku.
Sinica może być związana z licznymi nieprawidłowościami, w tym niedotlenieniem, co może objawiać się bólem głowy. W obrazie klinicznym wielu schorzeń, którym towarzyszy sinica występują bóle głowy. Przykładem może być czerwienica prawdziwa lub methemoglobinemia.
Sinica nie jest bezpośrednią przyczyną udaru, jednak objaw ten może towarzyszyć schorzeniom, których powikłaniem może być właśnie udar mózgu.
Do sinicy mogą doprowadzić zaburzenia dotyczące tych części ośrodkowego układu nerwowego, które odpowiadają za proces oddychania (na przykład ośrodka oddechowego). Do nieprawidłowości tych zaliczyć można między innymi udar mózgu, uraz głowy czy też zapalenie mózgu i/lub opon mózgowo-rdzeniowych.
Najważniejsza różnica między tymi dwoma rodzajami sinicy dotyczy mechanizmu ich powstawania. Sinica obwodowa wynika głównie ze zwolnienia przepływu krwi w naczyniach, z kolei sinica centralna jest efektem nieodpowiedniego utlenowania krwi w obrębie płuc lub zmieszania się krwi utlenowanej z krwią odtlenowaną. W przypadku sinicy centralnej nie obserwuje się zblednięcia płatka ucha pod wpływem jego masażu, w przeciwieństwie do sinicy obwodowej.
Niedobór żelaza nie powoduje pojawienia się sinicy. Warto mieć jednak świadomość, że sinica prawdziwa nie pojawia się u pacjentów z ciężką niedokrwistością, ze względu na istotnie obniżone stężenie hemoglobiny we krwi.
Sinica: podsumowanie
- Sinica to stan, w którym skóra i/lub śluzówki przyjmują fioletowo-czerwoną barwę.
- Przyczyną sinicy mogą być zarówno schorzenia układu sercowo-naczyniowego, oddechowego, zatrucia, jak i przyjmowanie niektórych leków.
- Sinica wymaga szczegółowego badania podmiotowego i przedmiotowego, ale również wykonania badań laboratoryjnych, obrazowych i czynnościowych.
- Sinica to objaw, więc jej leczenie zależy od konkretnej przyczyny.
Bibliografia
- G. Herold i inni, Medycyna wewnętrzna, repetytorium dla studentów medycyny i lekarzy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004,
- A. Szczeklik, Interna – Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2019/2020.
