Badanie chlorków w dobowej zbiórce moczu (DZM) to test laboratoryjny mierzący całkowitą ilość jonów chlorkowych wydalonych z organizmu w ciągu 24 godzin. Chlorki to jedne z najważniejszych elektrolitów, które wraz z sodem i potasem regulują poziom nawodnienia organizmu, objętość płynów ustrojowych oraz równowagę kwasowo-zasadową (pH krwi).
Chlorki to elektrolity występujące w organizmie człowieka, zlokalizowane przede wszystkim w płynach pozakomórkowych. Uczestniczą w utrzymaniu prawidłowej gospodarki wodno-elektrolitowej oraz regulują ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych. Są również istotnym elementem układów buforowych, odpowiadających za zachowanie stabilnej równowagi kwasowo-zasadowej we krwi. W żołądku wchodzą w skład kwasu solnego, niezbędnego do prawidłowego przebiegu procesów trawiennych. Organizm pozyskuje chlorki z pożywienia a ich wydalanie odbywa się głównie przez nerki wraz z moczem.
Oznaczenie chlorków w DZM (zamiast w pojedynczej próbce) pozwala zminimalizować wpływ dobowego wahania ich stężenia związane z jedzeniem, piciem czy aktywnością fizyczną, dając pełniejszy obraz funkcjonowania gospodarki mineralnej.
Chlorki w moczu (dobowa zbiórka moczu) - kto i kiedy powinien wykonać badanie?
Badanie zleca się w celu:
- ustalenia przyczyny zaburzeń kwasowo-zasadowych,
- różnicowania dróg utraty elektrolitów, czy organizm traci chlorki przez układ pokarmowy (np. w wyniku intensywnych wymiotów), czy też przez nerki,
- diagnozy przyczyn hipokaliemii,
- monitorowania leczenia u pacjentów z chorobami nerek, nadnerczy lub osób poddawanych intensywnej płynoterapii kroplówkami.
Chlorki w moczu (dobowa zbiórka moczu) - normy i interpretacja wyników
DZM pozwala określić dokładną masę chlorków, jaka została wydalona się przez 24 godziny.
Normy w laboratorium centralnym ALAB są następujące:
- dzieci poniżej 6 lat:15-40 mmol/24h
- dziewczęta 6-10 lat: 18-74 mmol/24h
- chłopcy 6-10 lat: 36-110 mmol/24h
- dziewczęta 10-14 lat: 36-173 mmol/24h
- chłopcy 10-14 lat: 64-176 mmol/24h
- wiek 14-60 lat: 110-250 mmol/24h
- powyżej 60 lat: 95-195 mmol/24h
Niski poziom chlorków w moczu może świadczyć o ich zatrzymywaniu przez organizm lub utracie inną drogą. Występuje m.in. przy odwodnieniu, obfitych wymiotach (utrata kwasu solnego z żołądka), zespole Cushinga czy diecie z niską zawartością soli.
Wysoki poziom chlorków w moczu (nadmierne wydalanie) może pojawić się przy stosowaniu leków moczopędnych, w przebiegu chorób nerek (np. cewkowej kwasicy nerkowej), przy niewydolności kory nadnerczy (choroba Addisona) lub przy diecie bogatej w sól.
Chlorki w moczu (dobowa zbiórka moczu) - przygotowanie do badania
- Wymagane jest zaopatrzenie się w pojemnik do dobowej zbiórki moczu o pojemności 2-3 litrów z podziałką objętościową oraz mniejszy pojemnik do badania moczu. Naczynia te można odebrać w Punkcie Pobrań po wcześniejszym skontaktowaniu się z placówką lub kupić w aptece.
- Zbiórkę należy zaplanować tak, aby rozpoczęła się rano w dniu poprzedzającym dostarczenie materiału do laboratorium.
- Przebieg dobowej zbiórki (24 godziny) - pierwszy poranny mocz z dnia rozpoczęcia zbiórki należy oddać bezpośrednio do toalety. Każda kolejna porcja moczu z całego dnia i nocy muszą być zbierane do dużego naczynia zbiorczego. Zamknięte naczynie z gromadzonym moczem należy przez cały czas trzymać w chłodnym miejscu. Ostatnią porcją DZM jest mocz poranny z dnia następnego, oddany do naczynia zbiorczego o tej samej godzinie, w której rozpoczęto procedurę poprzedniego dnia.
- Po zakończeniu zbiórki zawartość naczynia należy dokładnie wymieszać, a następnie odczytać i zapisać całkowitą objętość zebranego moczu. Z wymieszanego płynu należy przelać około 50-100 ml do małego pojemnika jednorazowego.
- Przygotowaną próbkę w małym pojemniku należy jak najszybciej dostarczyć do Punktu Pobrań, do czasu zawiezienia pojemnika do laboratorium mocz należy przechowywać w temperaturze lodówki.