Oznaczenie przeciwciał IgA przeciwko Saccharomyces cerevisiae - ASCA (ang. Anti Saccharomyces cerevisiae Antibodies) to badanie wykorzystywane w różnicowej diagnostyce choroby Leśniowskiego-Crohna, nieswoistej chorobie zapalnej jelit (NZJ) o nieznanej etiologii.
Badanie przeciwciał ASCA (Anti-Saccharomyces cerevisiae Antibodies) w klasie IgA i IgG to ilościowy test serologiczny z krwi. Służy on do wykrywania specyficznych immunoglobulin skierowanych przeciwko mannanom, czyli składnikom ściany komórkowej powszechnych drożdży piekarskich i browarniczych.
W chorobie Leśniowskiego-Crohna (ChLC) przeciwciała ASCA są najważniejszym i najlepiej przebadanym markerem laboratoryjnym z krwi.
- Wskaźnik procesu autoimmunizacyjnego - obecność ASCA nie wynika z alergii na drożdże. W przebiegu choroby Crohna dochodzi do głębokiego uszkodzenia, owrzodzenia i rozszczelnienia ściany jelita, co powoduje, że antygeny drożdży pokarmowych stale przenikają do głębszych warstw śluzówki, wywołując gwałtowną, patologiczną reakcję obronną układu odpornościowego.
- Różnicowanie zapaleń jelit - ASCA są kluczowe w odróżnianiu choroby Leśniowskiego-Crohna od wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG). Dodatni wynik ASCA występuje u 60–70% pacjentów z chorobą Crohna, podczas gdy we WZJG pojawia się niezwykle rzadko (zaledwie 10–15%).
- Prognozowanie przebiegu choroby - wysokie stężenia ASCA (szczególnie przy jednoczesnej obecności obu klas, IgA i IgG) korelują z cięższym, bardziej agresywnym przebiegiem choroby Crohna. Częściej wiążą się z lokalizacją zmian w jelicie cienkim, rozwojem zwężeń jelita, powstawaniem przetok oraz wyższym ryzykiem konieczności przeprowadzenia operacji chirurgicznej.
Drożdże piekarskie (Saccharomyces cerevisiae, ASCA) przeciwciała IgA i IgG - kto i kiedy powinien wykonać badanie?
Badanie jest wskazane gdy:
- u pacjenta występują objawy zapalne i trzeba ustalić, czy to choroba Crohna, czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
- obraz kliniczny jest niejednoznaczny a biopsja i kolonoskopia nie dają ostatecznej odpowiedzi,
- występują objawy żołądkowo-jelitowe: uporczywe biegunki (często trwające powyżej kilku tygodni), nawracające kurczowe bóle brzucha, obecność śluzu lub krwi w stolcu,
- obserwowane są objawy zapalenia o nieznanej etiologii: gorączki lub stany podgorączkowe, nagła utrata masy ciała, zahamowanie wzrostu lub opóźnienie dojrzewania u dzieci,
- pojawiają się trudne do zagojenia przetoki, ropnie lub szczeliny w okolicach odbytu.
Drożdże piekarskie (Saccharomyces cerevisiae, ASCA) przeciwciała IgA i IgG - normy i interpretacja wyników
Normy dla obydwu klas przeciwciał - zarówno IgA jak i IgG są takie same.
ASCA IgA i IgG:
- < 20 RU/ml - wynik negatywny (ujemny)
- >= 20 RU/ml - wynik pozytywny (dodatni)
Interpretacja konfiguracji wyników:
- ASCA IgA (+) oraz ASCA IgG (+): najsilniejszy profil diagnostyczny. Z prawdopodobieństwem powyżej 90% potwierdza chorobę Leśniowskiego-Crohna i zapowiada jej bardziej zaawansowany przebieg.
- ASCA IgA (+) lub ASCA IgG (+): pojedyncza dodatnia klasa również silnie przemawia za chorobą Crohna. Izolowane IgG pojawia się czasem u pacjentów z wrodzonym niedoborem odporności w klasie IgA.
- ASCA IgA (-) oraz ASCA IgG (-): wynik prawidłowy. Zmniejsza prawdopodobieństwo choroby Crohna, jednak nie wyklucza jej w 100% (około 30% chorych na ChLC nie wytwarza tych przeciwciał).
- ASCA (-) przy jednoczesnym dodatnim wyniku przeciwciał pANCA: taki układ jest typowy dla wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG).
Drożdże piekarskie (Saccharomyces cerevisiae, ASCA) przeciwciała IgA i IgG - przygotowanie do badania
Do badania pobiera się krew żylną. Pacjent nie musi być na czczo. Przed pobraniem nie ma konieczności modyfikowania diety ani eliminowania produktów drożdżowych czy glutenu.
Co może wpływać na wynik badania?
- Leki immunosupresyjne i sterydy - przyjmowanie silnych leków wyciszających układ odpornościowy (np. glikokortykosteroidów jak prednizon, azatiopryny czy leków biologicznych) może sztucznie obniżyć poziom przeciwciał, dając wynik fałszywie ujemny.
- Inne choroby zapalne jelit - obecność aktywnej, nieleczonej celiakii, która głęboko uszkadza barierę jelitową, może dać wynik fałszywie dodatni (powyżej 20 RU/ml) ze względu na wtórne rozszczelnienie jelit.