Profil aminokwasów (39 związków)

Aminokwasy są składnikami białek, kwasów nukleinowych, hormonów, są również budulcem dla mięśni. Mogą pełnić funkcję enzymów, koenzymów i neuroprzekaźników, są prekursorami do syntezy serotoniny, dopaminy czy melatoniny, co ma bezpośrednie przełożenie na codzienne funkcjonowanie.

Ludzki organizm jest w stanie wytworzyć większość aminokwasów, wyjątkiem są tzw. aminokwasy egzogenne, które muszą być dostarczone z dietą.

Znaczenie niektórych aminokwasów w organizmie:

• arginina – w organizmie człowieka często syntetyzowana w niewystarczającej ilości, z tego powodu, jako aminokwas względnie egzogenny, musi być dostarczana z dietą. Stanowi substrat do syntezy tlenku azotu, który jest substancją rozszerzającą naczynia krwionośne i obniżające ciśnienie tętnicze krwi. Tlenek azotu służy również jako mediator w układzie nerwowym, wpływa na uczenie się i zapamiętywanie. W jelicie grubym arginina poddawana jest działaniu bakterii jelitowych, a powstającym tam tlenek azotu wpływa na motorykę przewodu pokarmowego, powstawanie śluzu i odpowiednie ukrwienie jelita;
• cystyna - jeden z aminokwasów zawierających siarkę, który pełni w organizmie ważną rolę, m.in. w syntezie insuliny, białek osocza krwi i jako dostarczyciel siarki do procesów metabolicznych. Jest aminokwasem względnie egzogennym, ponieważ może być wytwarzany z metioniny. Zależność występuje również w drugą stronę - mała zawartość cystyny w spożywanych pokarmach może spowodować wzrost zapotrzebowania na metioninę;
• tryptofan – jest substratem do wytwarzania serotoniny;
• tyrozyna – prekursor dopaminy
• kwas glutaminowy, cysteina, glicyna - budulec glutationu, najważniejszego systemu antyoksydacyjnego ludzkiego organizmu. Kwas glutaminowy dodatkowo jest prekursorem neuroprzekaźnika GABA.

Badanie określa poziom 39 związków, aminokwasów lub ich metabolitów we krwi.

Grupa 20 aminokwasów budujących białka:

• egzogenne – fenyloalanina, izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina, treonina, tryptofan i walina
• endogenne (syntetyzowane przez organizm): alanina, arginina, asparagina, kwas asparaginowy, cystyna, glutamina, kwas glutaminowy, glicyna, histydyna, prolina, seryna, tyrozyna.

Grupa 12 związków, pochodnych aminokwasów (markery i formy zmodyfikowane, metabolity), pozwalających ocenić katabolizm niektórych tkanek i niedobór witamin (w szczególności witaminy B6), funkcjonowanie określonych szlaków metabolicznych:

• markery metabolizmu kolagenu – hydroksyprolina, hydroksylizyna
• markety katabolizmu mięśniowego - 1-metylhistydyna, 3-metylhistydyna
• metabolity homocysteiny - cystationina, homocytrulina (marker niedoboru witaminy C6)
• cykl mocznikowy – cytrulina, ornityna
• kwasy aminomasłowe (neuroprzekaźniki i ich analogi) - kwas alfa aminomasłowy, kwas beta-aminoizomasłowy (metabolizm beta-alaniny) , kwas gamma-aminomasłowy (neuroprzekaźnik GABA),
• kwas alfa-aminoadypidowy - metabolizm lizyny/tryptofanu.

Pozostałe związki - 7 aminokwasów:

• bufory mięśniowe: beta-alanina (prekursor kamozyny, karnityny), karnozyna ( dipeptyd beta-alaniny i histydyny)
• pochodne seryny - aminy biogenne i składniki fosfolipidów błon komórkowych: etanolamina (produkt dekarboksylacji seryny, prekursor fosfolipidów błon komórkowych), fosfoetanoloamina (fosforylowana etanolamina, metabolit fosfatydyloetanolaminy)
• sarkozyna (metabolit glicyny) inhibitor NMDA
• tauryna (pochodna cysteiny), biorąca udział w neuroprotekcji i stabilizacji błon
• fosfoseryna - aktywna forma seryny.

Niskie poziomy konkretnych związków są sygnałem do modyfikacji diety lub wprowadzenia celowanej suplementacji. Badanie może być również narzędziem uzupełniającym diagnostykę, zwłaszcza jeśli wyniki innych badań nie pozwoliły na znalezienie przyczyny różnych dolegliwości.

Kto i kiedy powinien wykonać badanie

Analiza profilu aminokwasów dostarcza informacji o poziomie badanych związków, ich prekursorów lub metabolitów.

Badanie może być pomocne u pacjentów z Fenyloketonurią :

• w monitorowaniu przestrzegania diety niskofenyloalaninowej oraz skuteczności suplementacji syntetycznych mieszanin aminokwasowych
• w monitorowaniu rozszerzania diety u osób z łagodną postacią choroby
• planujących ciążę – kontrola 3 miesiące przed ciążą
• będących czynnymi sportowcami, w optymalizacji diety przy zwiększonym zapotrzebowaniu białkowym.

Ponadto w grupach ryzyka niedoborów badanych składników:

• osoby na restrykcyjnych, roślinnych dietach eliminacyjnych: weganie, frutarianie w celu sprawdzenia poziomu lizyny, metioniny i tryptofanu; również wegetarianie, zwłaszcza jeśli odczuwają chroniczne zmęczenie lub pogorszenie kondycji włosów i paznokci;
• sportowcy: kontrola poziomu BCAA (leucyna, izoleucyna, walina) pod kątem ochrony mięśni przed katabolizmem, zwłaszcza w przypadku braku przyrostu masy mięśniowej, zahamowanie osiągania lepszych wyników, braku regeneracji;
• pacjenci z problemami ze strony przewodu pokarmowego, zaburzeniami wchłaniania, stanami po resekcji jelita, po operacjach bariatrycznych, chorobami zapalnymi jelit, celiakią;
• pacjenci z zaburzeniami odżywiania: ocena realnego niedożywienia białkowego;
• pomocniczo u osób z zaburzeniami snu, deprywacją snu, u pacjentów w przewlekłym stresie, z depresją – objawy mogą być pogłębiane przez niedobory tryptofanu, tyrozyny
• u osób z problemami skórnymi, problemy z regenracją i odnową skóry, włosów, paznokci, zaburzenia produkcji kolagenu – objawy mogą być pogłębiane przez niedobory cysteiny, metioniny, proliny, hydroksyproliny.

Badanie profilu aminokwasów wskazane jest również u osób suplementujących pojedyncze związki, co może doprowadzić do zaburzeń w równowadze i proporcjach aminokwasów w organizmie, blokować ich transport, niezbędne przemiany metaboliczne i prowadzić do zaburzeń prawidłowego funkcjonowania.

Wskazaniem do wykonania badania mogą być również inne choroby metaboliczne : tyrozynemia typu I/II, homocystynuria, zaburzenia cyklu mocznikowego, choroba syropu klonowego (MSUD).

Co może wpływać na wyniki badania

• Dieta bezpośrednio przed badaniem: spożycie posiłku bogatobiałkowego w ciągu 12 godzin przed pobraniem może być przyczyną wyników fałszywie pozytywnych.
• Zmiana suplementacji w okresie krótszym niż 48 godzin przed badaniem.
• Intensywna aktywność fizyczna, zwłaszcza odbiegająca od rutyny, w okresie 24 – 48 godzin przed badaniem ogranicza pulę dostępnych w organizmie aminokwasów.
• Aktywna infekcja, uraz.
• Alkohol zakłóca metabolizm aminokwasów siarkowych.
• Ciąża.

UWAGA!

Badanie realizowane poniedziałek-środa. Na pobranie zgłoś się do wybranego punktu pobrań tylko w tych dniach tygodnia.

Dodatkowe przygotowanie