Hipoplazja – czym jest, jakich narządów może dotyczyć? Objawy i przyczyny

Hipoplazja, czyli niedorozwój narządu lub tkanki, jest pojęciem obejmującym szerokie spektrum wrodzonych i (zdecydowanie rzadziej) nabytych zaburzeń rozwojowych. Może dotyczyć niemal każdego miejsca w organizmie – od układu nerwowego, przez narządy wewnętrzne, aż po struktury kostne i twarzoczaszkę.

Z artykułu dowiesz się: >> czym jest hipoplazja, >> jakie są jej przyczyny i objawy, >> jak wygląda diagnostyka i leczenie, >> jakie czynniki genetyczne i środowiskowe mogą prowadzić do niedorozwoju narządów, >> jakie objawy sugerują wadę.

Spis treści:

1. Czym jest hipoplazja (niedorozwój)?
2. Przyczyny hipoplazji
3. Hipoplazja – objawy ogólne
4. Hipoplazja układu nerwowego
   • Hipoplazja móżdżku
   • Hipoplazja ciała modzelowatego
   • Hipoplazja mostowo-móżdżkowa
5. Hipoplazja naczyń krwionośnych
   • Hipoplazja tętnicy kręgowej
6. Hipoplazja narządów wewnętrznych
   • Hipoplazja nerki
   • Hipoplazja płuc
   • Wrodzony niedorozwój wątroby
7. Hipoplazja w obrębie twarzoczaszki i jamy ustnej
   • Hipoplazja szkliwa i niedorozwój szkliwa
   • Hipoplazja szkliwa u dzieci
   • Hipoplazja szczęki
   • Hipoplazja zatoki czołowej
8. Hipoplazja innych struktur i narządów
   • Hipoplazja szpiku
   • Hipoplazja kciuka
   • Niedorozwój piersi
9. Diagnostyka hipoplazji – jakie badania wykonać?
10. Leczenie hipoplazji (niedorozwoju)
11. Zakończenie
12. Hipoplazja – FAQ

Czym jest hipoplazja (niedorozwój)?

Hipoplazja to termin oznaczający niepełny rozwój narządu, tkanki lub struktury anatomicznej. W przeciwieństwie do aplazji, gdzie dany narząd w ogóle się nie wykształca, w hipoplazji jest on obecny, ale mniejszy lub funkcjonalnie upośledzony. Najczęściej ma charakter wrodzony i powstaje na etapie życia płodowego.

Przyczyny hipoplazji

Do najważniejszych przyczyn hipoplazji zalicza się mutacje genetyczne, aberracje chromosomowe oraz zaburzenia ekspresji genów odpowiedzialnych za rozwój embrionalny. Istotną rolę odgrywają również czynniki środowiskowe, takie jak:

• infekcje wewnątrzmaciczne,
• niedotlenienie płodu,
• niedobory żywieniowe matki,
• ekspozycja na alkohol,
• leki teratogenne,
• promieniowanie jonizujące.

>> Warto przeczytać: Choroby genetyczne: rodzaje i przyczyny. Diagnostyka chorób genetycznych

Hipoplazja – objawy ogólne

Objawy hipoplazji są zróżnicowane i zależą od lokalizacji oraz stopnia niedorozwoju. Mogą obejmować:

• opóźnienie rozwoju psychoruchowego,
• zaburzenia funkcji narządów,
• deformacje anatomiczne,
• zwiększoną podatność na infekcje.

W niektórych przypadkach hipoplazja przebiega skąpo- lub bezobjawowo i jest wykrywana przypadkowo.

Hipoplazja układu nerwowego

Hipoplazja układu nerwowego obejmuje wrodzone niedorozwoje struktur mózgu i rdzenia kręgowego. Zmiany te mogą prowadzić do poważnych zaburzeń neurologicznych, w tym padaczki, ataksji czy niepełnosprawności intelektualnej.

Hipoplazja móżdżku

Hipoplazja móżdżku charakteryzuje się zmniejszeniem objętości tej struktury, co skutkuje zaburzeniami równowagi, koordynacji ruchowej oraz napięcia mięśniowego.

Hipoplazja ciała modzelowatego

Niedorozwój ciała modzelowatego zaburza wymianę impulsów nerwowych pomiędzy półkulami mózgu i może prowadzić do trudności poznawczych, zaburzeń mowy oraz problemów psychicznych.

Hipoplazja mostowo-móżdżkowa

Hipoplazja mostowo-móżdżkowa to rzadka, ciężka wada rozwojowa o podłożu genetycznym, objawiająca się głębokimi deficytami neurologicznymi już od okresu noworodkowego. Mogą pojawić się małogłowie (niekiedy postępujące), spastyczne porażenie czterokończynowe, hipotonia (wiotkość), zaburzenia połykania i drgawki.

Hipoplazja naczyń krwionośnych

Hipoplazja naczyń dotyczy nieprawidłowego rozwoju tętnic lub żył, co może wpływać na przepływ krwi i ukrwienie narządów.

Hipoplazja tętnicy kręgowej

Hipoplazja tętnicy kręgowej bywa przyczyną zawrotów głowy, bólów głowy i objawów niedokrwienia mózgu, choć często pozostaje bezobjawowa.

Hipoplazja narządów wewnętrznych

Niedorozwój narządów wewnętrznych może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych i czynnościowych, zależnie od zajętego organu.

>>  Może Cię zainteresować: Choroby metaboliczne – które występują najczęściej? Objawy i diagnostyka

Hipoplazja nerki

Hipoplazja nerki polega na zmniejszeniu jej masy i liczby nefronów, co może skutkować nadciśnieniem tętniczym i przewlekłą chorobą nerek.

Hipoplazja płuc

Hipoplazja płuc to stan zagrażający życiu noworodków, prowadzący do niewydolności oddechowej z powodu zmniejszonej liczby pęcherzyków płucnych.

Wrodzony niedorozwój wątroby

Wrodzony niedorozwój wątroby jest rzadki i może powodować zaburzenia krzepnięcia, żółtaczkę oraz niewydolność metaboliczną.

Hipoplazja w obrębie twarzoczaszki i jamy ustnej

Hipoplazje w tej okolicy wpływają na estetykę twarzy, funkcje żucia, mowy i oddychania.

Hipoplazja szkliwa i niedorozwój szkliwa

Hipoplazja szkliwa prowadzi do osłabienia struktury zębów i zwiększonej podatności na próchnicę.

Hipoplazja szkliwa u dzieci

U dzieci hipoplazja szkliwa często wiąże się z czynnikami prenatalnymi i wczesnodziecięcymi, w tym infekcjami i niedoborami.

Hipoplazja szczęki

Hipoplazja szczęki objawia się wadami zgryzu i asymetrią twarzy, często wymagając leczenia ortodontycznego lub chirurgicznego.

Hipoplazja zatoki czołowej

Niedorozwój zatoki czołowej zwykle nie daje objawów klinicznych i jest wykrywany przypadkowo w badaniach obrazowych.

Hipoplazja innych struktur i narządów

Hipoplazja może dotyczyć także innych elementów organizmu, wpływając na funkcjonowanie układu krwiotwórczego czy kostnego.

Hipoplazja szpiku

Hipoplazja szpiku kostnego prowadzi do niedokrwistości, zaburzeń odporności a także zbyt małej liczby płytek krwi. Może być ona wrodzona albo nabyta.

>>  Dowiedz się też: Szpik kostny – czym jest i jaką funkcję pełni w organizmie?

Hipoplazja kciuka

Niedorozwój kciuka jest wadą wrodzoną kończyn górnych, często wymagającą korekcji chirurgicznej.

UWAGA nr 1 Kciuk to najważniejszy z naszych palców – jego brak lub dysfunkcja (zwłaszcza ręki dominującej) to poważna niepełnosprawność.

Niedorozwój piersi

Hipoplazja piersi może mieć podłoże hormonalne lub genetyczne i wpływać na samoocenę oraz laktację.

Diagnostyka hipoplazji – jakie badania wykonać?

Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, genetycznych oraz ocenie klinicznej przez poszczególnych specjalistów.

Leczenie hipoplazji (niedorozwoju)

Leczenie jest zazwyczaj objawowe i dostosowane do lokalizacji wady. Obejmuje rehabilitację, leczenie farmakologiczne, a czasem interwencje chirurgiczne.

Zakończenie

Hipoplazja jest złożonym problemem medycznym o bardzo zróżnicowanym obrazie klinicznym. Wczesna diagnostyka i interdyscyplinarna opieka znacząco poprawiają rokowanie i jakość życia pacjentów.

Hipoplazja – FAQ

---

Źródła

1. Brockwell M, Hergenrother S, Satariano M, Shah R, Raina R. Pathophysiology of Congenital Anomalies of the Kidney and Urinary Tract: A Comprehensive Review. Cells. 2024 Nov 11;13(22):1866. doi: 10.3390/cells13221866. PMID: 39594614; PMCID: PMC11593116.
   https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11593116/ (dostęp 3.02.2026 r.)
2. Basson MA, Wingate RJ. Congenital hypoplasia of the cerebellum: developmental causes and behavioral consequences. Front Neuroanat. 2013 Sep 3;7:29. doi: 10.3389/fnana.2013.00029. PMID: 24027500; PMCID: PMC3759752.
   https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3759752/ (dostęp 3.02.2026 r.)
3. Kukulka NA, Singh S, Whitehead MT, Dobyns WB, Chang T, Kousa YA. Pontocerebellar hypoplasia: a review from 1912 to 2022. Brain Commun. 2025 Aug 17;7(5):fcaf298. doi: 10.1093/braincomms/fcaf298. PMID: 40936650; PMCID: PMC12422213.
   https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12422213/ (dostęp 3.02.2026 r.)
4. Jańczewska I, Preis-Orlikowska J, Domżalska-Popadiuk I, Preis K, Jańczewska A. Children with corpus callosum anomalies: clinical characteristics and developmental outcomes. Neurol Neurochir Pol. 2023;57(3):269-281. doi: 10.5603/PJNNS.a2023.0026. Epub 2023 Apr 20. PMID: 37078131.
   https://journals.viamedica.pl/neurologia_neurochirurgia_polska/article/view/92935 (dostęp 3.02.2026 r.)
5. Tisekar OR, AK AK. Hypoplastic Lung Disease. [Updated 2025 Jan 20]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-.
   https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562139/ (dostęp 3.02.2026 r.)
6. Stonebrook E, Hoff M, Spencer JD. Congenital Anomalies of the Kidney and Urinary Tract: A Clinical Review. Curr Treat Options Pediatr. 2019;5(3):223-235. doi: 10.1007/s40746-019-00166-3. Epub 2019 Jun 11. PMID: 32864297; PMCID: PMC7451090.
   https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7451090/ (dostęp 3.02.2026 r.)