Wymaz z cewki moczowej jest badaniem mikrobiologicznym, które służy do diagnozowania zakażeń układu moczowo-płciowego, w tym chorób przenoszonych drogą płciową. W badaniu wykrywane są patogeny odpowiedzialne za infekcję oraz określana jest ich lekowrażliwość. Wymaz stosowany jest również w kontroli skuteczności leczenia.
| Z tego artykułu dowiesz się: >> na czym polega wymaz z cewki moczowej, >> co wykrywa badanie, >> jak przygotować się do wymazu, >> czym różni się wymaz z cewki moczowej u kobiet i u mężczyzn, >> kto i w jaki sposób interpretuje wyniki badania, >> kiedy należy wykonać wymaz z cewki moczowej. |
Spis treści:
- Na czym polega wymaz z cewki moczowej?
- Wymaz z cewki moczowej – co wykrywa badanie?
- Wymaz z cewki moczowej a posiew moczu – różnice
- Jak przygotować się do wymazu z cewki moczowej?
- Pobranie wymazu z cewki moczowej – jak wygląda badanie?
- Czy wymaz z cewki moczowej boli?
- Wyniki wymazu z cewki moczowej – co oznaczają?
- Ile kosztuje wymaz z cewki moczowej?
- Kiedy należy wykonać wymaz z cewki moczowej?
- Zakończenie
Na czym polega wymaz z cewki moczowej?
Wymaz z cewki moczowej jest badaniem mikrobiologicznym, w którym materiał z wnętrza cewki moczowej pacjenta pobierany jest wacikiem umieszczonym na patyczku (tzw. wymazówką), a następnie przenoszony do podłoża transportowego i wysiewany w laboratorium na pożywki hodowlane. W przypadku uzyskania wzrostu drobnoustrojów określany jest ich gatunek, często badana jest również ich wrażliwość na leki.
Wymaz z cewki moczowej – co wykrywa badanie?
Stan zapalny dróg moczowo-płciowych jest powodowany głównie przez drobnoustroje, chociaż może być również skutkiem podrażnienia chemicznego, urazów mechanicznych lub obecności ciała obcego. Wymaz z cewki moczowej umożliwia wykrycie lub wykluczenie infekcyjnej przyczyny stanu zapalnego. Najczęstszą przyczyną zakażenia są bakterie przenoszone drogą płciową. Infekcja może być wywołana również przez inne bakterie, rzadziej przez grzyby, pierwotniaki i wirusy.
Najczęstsze czynniki etiologiczne zapalenia cewki moczowej:
- bakterie przenoszone drogą płciową: Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, Mycoplasma hominis/genitalium, Ureaplasma urealyticum/ parvum,
- inne bakterie: Escherichia coli i inne bakterie jelitowe,
- grzyby: Candida albicans,
- pierwotniaki: Trichomonas vaginalis,
- wirusy: HPV, HSV
>> Sprawdź również: Chlamydia – objawy i drogi zakażenia, diagnostyka i leczenie chlamydiozy
Wymaz z cewki moczowej a posiew moczu – różnice
Wymaz z cewki moczowej i posiew moczu różnią:
- rodzaj materiału przydatnego do badania,
- sposób pobierania próbki,
- dobór podłoży do hodowli drobnoustrojów,
- sposób posiewania materiału,
- prezentacja wyniku badania.
Wymaz z cewki moczowej
Służy głównie do wykrywania stanów zapalnych cewki moczowej powodowanych przez drobnoustroje przenoszone drogą płciową. Materiał do badania (wydzielina z cewki) pobierany jest wymazówką. Badanie może być ukierunkowane na konkretne patogeny. Dobór specjalnych podłóż i metod pozwala na wykrywanie również drobnoustrojów atypowych, których hodowla na rutynowo stosowanych podłożach nie jest możliwa.
Badanie jest zazwyczaj badaniem jakościowym, ograniczonym do identyfikacji patogenu lub badaniem półilościowym, w którym oprócz rozpoznania gatunku określa się w przybliżeniu obfitość wzrostu drobnoustrojów (wzrost skąpy, mierny, obfity). Badanie najczęściej kończy oznaczenie lekowrażliwości (wykonanie antybiogramu, rzadziej mykogramu), co nie jest jednak konieczne w każdym przypadku.
Posiew moczu
Stosowany jest przy podejrzeniu zakażenia układu moczowego (pęcherza, nerek). Próbką do badania jest mocz pobierany do sterylnych pojemniczków metodą środkowego strumienia (najczęstszy sposób). Materiał wysiewany jest w laboratorium na rutynowo stosowane pożywki mikrobiologiczne. W badaniu wykrywane są drobnoustrojów tlenowe, głównie bakterie, najczęściej odpowiedzialne za zakażenie układu moczowego.
Posiew moczu jest badaniem ilościowym, w którym określa się liczbowo obfitość drobnoustrojów w jednostce objętości – CFU/ml. Posiew moczu kończy się wykonaniem antybiogramu.
Jak przygotować się do wymazu z cewki moczowej?
Odpowiednie przygotowanie pacjenta do badania wymazu z cewki moczowej ma wpływ na wiarygodność wyniku. Badanie wykonywane jest przed rozpoczęciem antybiotykoterapii lub po 7 dniach od jej zakończenia.
- Na 2 dni przed badaniem należy zachować wstrzemięźliwość płciową i nie stosować leków dopochwowych.
- W dniu badania nie należy stosować mydła i innych środków higienicznych do toalety narządów płciowych.
- Nie należy oddawać moczu przez co najmniej 3 godziny przed wykonaniem wymazu.
Szczegółowych informacji o przygotowaniu do badania udziela przeszkolony personel laboratorium, w którym będzie ono wykonywane.
>> Dowiedz się więcej z artykułu: Mocz – jak powstaje, kiedy zrobić badanie i jak się przygotować?
Pobranie wymazu z cewki moczowej – jak wygląda badanie?
Wymaz z cewki moczowej wykonywany jest w specjalistycznych gabinetach zabiegowych lub punktach pobrań do tego dostosowanych. Próbka pobierana jest przez przeszkolony personel medyczny – lekarzy, pielęgniarki i położne. Wartość diagnostyczna wymazu z cewki moczowej zależy w dużym stopniu od sposobu jego pobrania.
Materiał do badania pobierany jest wymazówką (wacik na patyczku) poprzez jej delikatne wprowadzenie do cewki na głębokość 1-4 cm i wykonywanie rotacyjnych obrotów. Wymazówka z materiałem umieszczana jest w specjalnym podłożu transportowym i dostarczana do laboratorium.
| Warto wiedzieć: Różnice w badaniu u kobiet i mężczyzn wynikają z różnic anatomicznych i dotyczą sposobu pobrania próbki. |
Wymaz z cewki moczowej u mężczyzn
W przypadku widocznego u mężczyzny wycieku z cewki moczowej pobranie materiału jest technicznie proste i możliwe do samodzielnego wykonania. Ujście cewki moczowej należy oczyścić jałowym gazikiem zwilżonym solą fizjologiczną lub wodą i osuszyć. Wydzielina jest wyciskana z cewki poprzez delikatne jej uciskanie i przenoszona na wymazówkę. Jeśli wydzieliny jest dużo, należy pierwszą wyciśniętą porcję odrzucić, a do badania przeznaczyć następną.
W przypadku braku wydzieliny – wymazówka wprowadzana jest do cewki mężczyzny na głębokość 2-4 cm i parokrotnie obracana. Materiał na wymazówce przenoszony jest do podłoża transportowego.
Wymaz z cewki moczowej u kobiet
Wymaz z cewki moczowej u kobiet jest trudniejszy technicznie do wykonania niż u mężczyzn. Krótka cewka moczowa (3-5 cm) i bliskość ujścia pochwy narzuca u kobiet konieczność płytszego i bardziej precyzyjnego pobrania materiału, co ma na celu ograniczenie możliwości zanieczyszczenia próbki florą pochwy. Materiał powinien być pobrany przez wykwalifikowany personel.
Czy wymaz z cewki moczowej boli?
Badanie u mężczyzn może być bolesne i wywoływać dyskomfort ze względu na konieczność głębokiego wprowadzenia wymazówki do cewki moczowej w przypadku, jeżeli nie ma widocznego wycieku wydzieliny. Ból jest jednak krótkotrwały, ponieważ pobranie trwa do kilkunastu sekund.
U kobiet badanie jest bezbolesne, ale może wywoływać dyskomfort ze względu na samą procedurę pobierania próbki. Po pobraniu materiału może wystąpić podrażnienie cewki, co jest odczuwalne od kilku godzin do kilku dni.
Wyniki wymazu z cewki moczowej – co oznaczają?
Wynik ujemny badania wymazu z cewki moczowej oznacza brak wykrycia patogenu odpowiadającego za stan zapalny. Przyczyną wyników ujemnych może być:
- nieinfekcyjna przyczyna zapalenia (podrażnienie chemiczne, uraz mechaniczny lub obecność ciała obcego),
- aktualnie stosowana antybiotykoterapia,
- pominięcie zasad odpowiedniego przygotowania do pobrania wymazu,
- nieodpowiednio ukierunkowane badanie.
Wynik dodatni wymazu z cewki moczowej oznacza wykrycie drobnoustroju odpowiedzialnego za infekcję. Na wyniku prezentowana jest identyfikacja do gatunku wykrytego patogenu. Zazwyczaj sprawozdanie z badania obejmuje również informację o obfitości wzrostu drobnoustrojów oraz ich wrażliwość na leki (antybiogram).
Ile kosztuje wymaz z cewki moczowej?
Badanie wymazu z cewki moczowej można wykonać bezpłatnie ze skierowaniem od lekarza w ramach NFZ lub odpłatnie bez skierowania w cenie zależnej od placówki i kierunku badania.
>> Może Cię zainteresować: Badania laboratoryjne na NFZ
Kiedy należy wykonać wymaz z cewki moczowej?
Wykonanie wymazu z cewki wskazane jest przy:
- pojawieniu nietypowej wydzieliny z cewki moczowej,
- obrzęku i zaczerwienieniu ujścia cewki moczowej,
- objawach ZUM (zapalenia układu moczowego) i ujemnych wynikach posiewu,
- braku poprawy klinicznej, mimo antybiotykoterapii empirycznej,
- nawracających zapaleniach pęcherza moczowego,
- nawracających zapaleniach dróg płciowych,
- bólu, pieczeniu i dyskomforcie przy oddawaniu moczu,
- wystąpieniu objawów zakażenia po ryzykownym uprawianiu seksu,
- potwierdzonej chorobie przenoszonej drogą płciową u partnera seksualnego,
- przed zabiegami urologicznymi,
- przy diagnozowaniu niepłodności.
Zakończenie
Wymaz z cewki moczowej jest jednym z podstawowych badań mikrobiologicznych u pacjentów podejrzewanych o zakażenie układu moczowo-płciowego. Badanie pozwala na potwierdzenie infekcji i wdrożenie odpowiedniego leczenia zarówno u pacjenta jak i u jego partnera/partnerów seksualnych. Badanie jest możliwe do wykonania również bez skierowania w placówkach do tego przystosowanych.
Bibliografia
- Jan Duława, Robert Drabczyk „Zapalenie cewki moczowej” https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.14.8.11. (dostęp 16.02.2026 r.)
- Patrick J. Horner, Mohsen Shahmanesh „Wytyczne postępowania w nierzeżączkowym zapaleniu cewki moczowej” https://www.mp.pl/dermatologia/wytyczne/15538,wytyczne-postepowania-w-nierzezaczkowym-zapaleniu-cewki-moczowej (dostęp 15.02.2026 r.)
- Jan Duława, Robert Drabczyk „Zakażenia układu moczowego – informacje ogólne” https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.14.8. (dostęp 16.02.2026 r.)
- Patric R. Murray, K.S. Rozenthal, M.A.Pfaller – Mikrobiologia wyd.VI Wrocław 2011
