Artykuł powstał 08.04.2022 r., ostatnia aktualizacja: 18.08.2026 r.
Łuszczyca to jedna z częstszych przyczyn wizyt w gabinecie lekarza dermatologa. Szacuje się, że na łuszczycę choruje nawet 3 – 4% populacji ogólnej. Jest to schorzenie przewlekłe, które wpływa nie tylko na skórę, ale może zwiększać ryzyko rozwoju niektórych przypadłości internistycznych, o czym więcej można przeczytać w kolejnych akapitach tego artykułu.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> Łuszczyca to schorzenie zapalne skóry, które może zajmować również płytki paznokciowe, owłosioną skórę głowy, stawy, ale i wpływać na inne narządy i układy organizmu. >> Łuszczyca może manifestować się zróżnicowanym obrazem klinicznym. >> W diagnostyce łuszczycy najważniejszą rolę odgrywa badanie przedmiotowe i podmiotowe, ale w niektórych sytuacjach klinicznych konieczne może być wykonanie badania histopatologicznego wycinka skóry. >> W leczeniu łuszczycy miejsce znajduje zarówno terapia miejscowa, jak i ogólna. Sposób leczenia zależy od zaawansowania choroby i stanu ogólnego chorego. |
Spis treści:
- Co to jest łuszczyca?
- Przyczyny łuszczycy
- Jak wygląda łuszczyca? Pierwsze objawy i początki choroby
- Rodzaje łuszczycy
- Czy łuszczyca u dzieci przebiega inaczej?
- Diagnostyka łuszczycy – jakie badania wykonać?
- Dlaczego wczesne rozpoznanie łuszczycy ma znaczenie?
- FAQ: najczęstsze pytania o łuszczycę
Co to jest łuszczyca?
Łuszczyca to przewlekłe schorzenie zapalne, które może wystąpić w każdym wieku. Jest to nie tylko choroba skóry. Łuszczyca określana jest mianem schorzenia ogólnoustrojowego, ponieważ stan zapalny w jej przebiegu nie ogranicza się tylko do skóry, ale i wpływa na narządy wewnętrzne organizmu. Powoduje to zwiększenie ryzyka zachorowania na poważne schorzenia internistyczne, w tym sercowo-naczyniowe. Zmiany w przebiegu łuszczycy mogą pojawiać się na skórze, w tym na skórze owłosionej głowy, ale i również na paznokciach. Warto wspomnieć, że stopień nasilenia dolegliwości dermatologicznych, jak i ogólnych różni się w zależności od danego przypadku klinicznego. Łuszczyca pospolita w klasyfikacji ICD-10 oznaczona jest kodem L40.0. Wyróżnia się dwa szczyty zachorowań, pierwszy przypada na 2. i 3. dekadę życia, drugi zaś na 5. i 6.
Przyczyny łuszczycy
Nie ma jednej, konkretnej przyczyny, która stałaby za rozwojem omawianego w tym artykule schorzenia. Na pojawienie się łuszczycy wpływają zarówno czynniki genetyczne, immunologiczne, jak i środowiskowe. Część przypadków choroby jest związana z antygenem HLA-cw6, którego obecność zwiększa ryzyko rozwoju łuszczycy aż 13-krotnie.
Warto w tym miejscu wspomnieć o czynnikach wyzwalających pierwszą manifestację, jak i zaostrzenia choroby. Do czynników tych zalicza się:
- infekcje, w tym klasycznie zakażenia paciorkowcowe,
- upośledzenie odporności, w tym zakażenie wirusem HIV,
- zaburzenia hormonalne,
- stres,
- używki, w tym alkohol i palenie tytoniu,
- przyjmowanie niektórych leków: m. in. preparatów litu, beta-blokerów, czy leków antymalarycznych.
- otyłość, zespół metaboliczny,
- uszkodzenia skóry – w tym uszkodzenia mechaniczne, oparzenia (tak zwany fenomen Koebnera).
Jak wygląda łuszczyca? Pierwsze objawy i początki choroby
Pierwsza manifestacja łuszczycy często przebiega pod postacią drobnogrudkowej osutki. W przebiegu łuszczycy pospolitej obserwuje się zmiany rumieniowo-grudkowe, pokryte łuską. Najczęściej zajęte lokalizacje to owłosiona skóra głowy, kolana, łokcie i okolica krzyżowo-lędźwiowa. Zmiany jednak mogą pojawiać się w różnorodnych lokalizacjach, w tym na twarzy, czy w okolicy płciowej. Nie można zapominać również o zmianach na płytkach paznokciowych, które mogą dotyczyć zarówno paznokci rąk, jak i stóp. W obrębie płytek paznokciowych obserwuje się między innymi onycholizę, naparstkowanie, tak zwane plamy olejowe, a także rogowacenie podpaznokciowe.
>> Zobacz zapis webinaru na temat łuszczycy: Łuszczyca – rodzaje, objawy, rozpoznanie i leczenie [webinar]
Rodzaje łuszczycy
Łuszczyca pod względem klinicznym nie jest jednorodnym schorzeniem. Wyróżniamy bowiem jej liczne rodzaje, w tym przede wszystkim:
- łuszczycę plackowatą przewlekłą,
- łuszczycę kropelkowatą (inaczej wysiewną),
- erytrodermię łuszczycową,
- łuszczycę krostkową – w tym łuszczycę krostkową uogólnioną, krostkowicę dłoni i podeszwew i ropne ciągłe krostkowe zapalenie skóry palców,
- łuszczcycę brudźcową,
- łuszczycę zadawnioną.
Pod względem lokalizacji, podręcznikowo opisuje się również:
- łuszczycę owłosionej skóry głowy,
- łuszczycę paznokci,
- łuszczycę stawową,
- łuszczycę odwróconą (inaczej wyprzeniową).
Czy łuszczyca u dzieci przebiega inaczej?
Najczęstszą postacią choroby u dzieci jest łuszczyca plackowata, na drugim miejscu zaś plasuje się łuszczyca kropelkowata. Zmiany skórne u dzieci są zazwyczaj mniejsze, niż u pacjentów dorosłych, mniej nasilona jest również łuska. Niektóre źródła donoszą, że częściej pojawia się świąd. Wspomniana już łuszczyca kropelkowata częściej dotyczy populacji dziecięcej i w niektórych przypadkach pojawia się po przechorowaniu infekcji paciorkowcowej (na przykład anginy paciorkowcowej). Postać ta cechuje się nagłym wysiewem licznych, drobnych grudek. Zmiany skórna lokalizują się najczęściej na tułowiu i kończynach.
Diagnostyka łuszczycy – jakie badania wykonać?
W pierwszym kroku konieczne jest przeprowadzenie dokładnego badania skóry, płytek paznokciowych i błon śluzowych, jak również wnikliwego wywiadu chorobowego. Klasyczne postacie choroby rozpoznaje się na podstawie obraz klinicznego. W wątpliwych sytuacjach, w przypadku konieczności różnicowania łuszczycy z innymi jednostkami chorobowymi wykonuje się biopsję skóry i badanie histopatologiczne pobranego wycinka.
Schorzenia, które mogą wymagać różnicowania z łuszczycą pospolitą to między innymi:
- łojotokowe zapalenie skóry,
- grzybica skóry gładkiej,
- łupież różowy Gilberta,
- liszaj płaski,
- chłoniak skóry z limfocytów T (w tym mycosis fungoides),
- alergiczny wyprysk kontaktowy,
- łupież czerwony mieszkowy.
Dlaczego wczesne rozpoznanie łuszczycy ma znaczenie?
Łuszczyca to schorzenie istotnie obniżające jakość życia pacjentów. Wczesne rozpoznanie choroby pozwala na wczesne włączenie odpowiedniego leczenia, które istotnie zmniejsza uporczywe objawy i co ważne – zmniejsza również stan zapalny, który ma działanie ogólnoustrojowe. Pacjenci z łuszczycą są bardziej narażeni na rozwój takich schorzeń jak:
- zawał mięśnia sercowego,
- otyłość,
- zespół metaboliczny,
- hiperlipidemia,
- żylna choroba zakrzepowo-zatorowa,
- niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby.
Łuszczyca – leczenie
Wybór metody leczenia łuszczycy zależy od wielu czynników, w tym wieku pacjenta, nasilenia choroby, jak i obciążeń internistycznych. Leczenie łuszczycy powinno być prowadzone pod okiem dermatologa, a w przypadku wystąpienia objawów łuszczycowego zapalenia stawów – również reumatologa. W terapii omawianego w tym artykule schorzenia zastosowanie znajdują między innymi:
- preparaty stosowane miejscowo na skórę (w postaci maści, żelu lub pianki) – w tym połączenie glikokortykosteroidów z kalcypotriolem, a także inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus),
- fototerapia – w tym wąskopasmowe UVB 311 nm i terapia PUVA (z wykorzystaniem psoralenów),
- leki klasyczne stosowane ogólnie (metotreksat, cyklosporyna, acytretyna, a także apremilast) – kwalifikacja do tego leczenia wymaga wykonania odpowiednich badań i powinna być prowadzona pod okiem doświadczonego lekarza,
- leczenie biologiczne – możliwe u pacjentów, którzy mają przeciwwskazania lub nie odpowiedzieli na klasyczne metody leczenia ogólnego łuszczycy.
Nie można zapominać jak ważna jest również zbilansowana dieta, wzmacnianie odporności organizmu, unikanie używek i w miarę możliwości także czynników stresogennych.
FAQ: najczęstsze pytania o łuszczycę
Łuszczyca to jedno z najczęściej występujących schorzeń przewlekłych skóry. Nic więc dziwnego, że rodzi wśród pacjentów wiele pytań i wątpliwości. Poniżej odpowiedzi na najczęstsze z nich.
Łuszczyca nie jest chorobą zakaźną. Schorzeniem tym nie można zarazić się od innej osoby, bowiem za łuszczycę nie odpowiada żaden drobnoustrój (wirus czy bakteria). Łuszczyca pojawia się na skutek zadziałania czynników genetycznych i immunologicznych. Nie istnieje szansa na zarażenie się tym schorzeniem. Wiedza na ten temat jest bardzo ważna, ponieważ pacjenci z łuszczycą nadal spotykają się z wykluczeniem społecznym i ograniczeniami spowodowanymi swoją chorobą.
Zmiany skórne w przebiegu łuszczycy mogą wiązać się z dolegliwościami świądowymi, choć nie jest to regułą.
Najpowszechniejszą odmianą łuszczycy jest łuszczyca plackowata przewlekła. Inne odmiany o których również warto wspomnieć to łuszczyca krostkowa dłoni i podeszew, łuszczyca krostkowa uogólniona, a także łuszczyca kropelkowata.
Łuszczyca to schorzenie przewlekłe, występujące we wszystkich grupach wiekowych. Nieleczona łuszczyca wpływa nie tylko na skórę, czy paznokcie, ale również na inne układy organizmu i zwiększa ryzyko poważnych incydentów sercowo-naczyniowych. Łuszczyca istotnie wpływa również na psychikę pacjenta i pogarsza jakość życia. Z tego powodu tak ważna jest odpowiednia terapia choroby.
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022,
- S. Jabłońska, Sławomir Majewski Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, PZWL 2005,
- A. Dembińska-Kieć i inni, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2005,
- A. Reich i inni, Psoriasis. Diagnostic and therapeutic recommendations of the Polish Dermatological Society. Part 1. Dermatology Review/Przegląd Dermatologiczny 2020, 107(2), 92-108.
