Tętniak aorty jest schorzeniem układu sercowo-naczyniowego, które nie jest łatwo zdiagnozować, zwłaszcza w początkowym etapie. Choroba przez wiele lat potrafi być niema klinicznie. Dopiero pojawienie się niepokojących chorego objawów, zmusza go do wizyty lekarskiej, wykonania dalszej diagnostyki i postawienia odpowiedniego rozpoznania.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> Tętniak aorty to nieprawidłowe poszerzenie światła tego naczynia tętniczego o ponad 50%. >> Ryzyko wystąpienia tętniaka aorty rośnie wraz z wiekiem. U mężczyzn występuje od 3 do 8 x częściej niż u kobiet. >> Często przez wiele lat może nie dawać żadnych objawów, a w chwili rozpoznania nie zawsze dolegliwości są na tyle charakterystyczne, by go rozpoznać. >> Pęknięty tętniak jest stanem bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. >> Jedyną metodą leczenia tętniaków aorty jest operacja chirurgiczna. >> W działaniach zapobiegawczych ważny jest zdrowy tryb życia, a także m.in. normalizacja ciśnienia tętniczego krwi i rzucenie palenia tytoniu. |
Spis treści:
- Co to jest tętniak aorty i dlaczego jest niebezpieczny?
- Rodzaje tętniaków ze względu na lokalizację
- Przyczyny tętniaka aorty
- Jakie objawy daje tętniak aorty?
- Diagnostyka – jak wykryć tętniaka aorty?
- Leczenie tętniaka aorty
- Tętniak aorty: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Co to jest tętniak aorty i dlaczego jest niebezpieczny?
Miejscowe poszerzenie światła aorty na którymkolwiek z jego odcinku o ponad 50% nazywamy tętniakiem. Tętniakowato poszerzone naczynie może ulec pęknięciu. Taki stan stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka.
Częstość występowania tętniaków zwiększa się wraz z wiekiem. U mężczyzn pojawia się od 3 do 8 razy częściej niż u kobiet. Do czynników ryzyka istotnie zwiększających prawdopodobieństwo pojawienia się tętniaka aorty zalicza się:
- nadciśnienie tętnicze;
- miażdżyca;
- przewlekła obturacyjna choroba płuc;
- choroba niedokrwienna serca;
- płeć męska;
- występowanie tętniaków w rodzinie;
- choroba zarostowa tętnic obwodowych;
- nikotynizm.
Rodzaje tętniaków ze względu na lokalizację
Tętniaki dzielimy ze względu na lokalizację na:
- piersiowe,
- brzuszne,
- piersiowo- brzuszne.
Tętniak aorty brzusznej występuje statystycznie najczęściej spośród wszystkich postaci.
Przyczyny tętniaka aorty
Ze względu na przyczyny wywołujące zmiany w obrębie aorty, tętniaki dzielimy na:
- pourazowe;
- miażdżycowe;
- zwyrodnieniowe (zespoły genetyczne jak: zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana);
- zapalne (choroba Takayasu, kiła, sepsa, infekcyjne zapalenie wsierdzia, zapalenie naczyń w przebiegu układowych chorób tkanki łącznej).
Jakie objawy daje tętniak aorty?
Tętniaki dzielimy na:
- bezobjawowe;
- objawowe;
- pęknięte.
Do pierwszych objawów klinicznych w przypadku tętniaka piersiowego odcinka aorty zaliczamy:
- chrypkę, kaszel, duszność;
- bóle klatki piersiowej i pleców;
- krwioplucie;
- nawracające zapalenia płuc;
- trudności z połykaniem pokarmów.
W sytuacji, gdy tętniak dotyczy odcinka brzusznego aorty, najczęściej chorzy zgłaszają takie objawy jak:
- gniotący ból okolicy śródbrzusza o stałym charakterze;
- bóle brzucha nasilające się po spożytym posiłku;
- bóle odcinka lędźwiowo- krzyżowego kręgosłupa;
- bóle w podbrzuszu;
- szmer nad aortą brzuszną.
Tętniak łuku aorty i aorty wstępującej wiąże się głównie z objawami charakterystycznymi dla niedomykalności zastawki mitralnej (obrzęki, duszność wysiłkowa, pogorszenie tolerancji wysiłku).
Pęknięte tętniaki aorty piersiowej mogą dawać objawy w związku z pęknięciem do:
- jamy opłucnej (kaszel, duszność);
- śródpiersia lub worka osierdziowego (wypełnienie żył szyjnych, ból w klatce piersiowej, tachykardia);
- przełyku (krwiste wymioty).
W obrębie aorty brzusznej pęknięcie aorty może nastąpić do:
- dwunastnicy (krwawienie do przewodu pokarmowego);
- jamy otrzewnej (bóle brzucha, powiększenie obwodu brzucha);
- przestrzeni zaotrzewnowej (wstrząs, obrzęk krocza i moszny, silny ból jamy brzusznej i okolicy lędźwiowo- krzyżowej).
Diagnostyka – jak wykryć tętniaka aorty?
W diagnostyce układu krążenia wykorzystuje się szereg różnych badań. Zalicza się tu m.in.:
- RTG klatki piersiowej (w przypadku poszerzenia odcinka piersiowego aorty obecne jest poszerzenie cienia naczynia w badaniu);
- badanie echokardiograficzne;
- badanie USG przezprzełykowe;
- USG jamy brzusznej;
- badanie angio -TK i angio- MR;
Częstotliwość badań obrazowych przy rozpoznaniu tętniaka aorty piersiowej zależy od stopnia zaawansowania choroby.
W przypadkach bezobjawowych jest to kontrola obrazowa : angio-TK lub angio-MR po pół roku od momentu rozpoznania tętniaka, a później w zależności od zaawansowania co 6-12 miesięcy.
W przypadku diagnostyki tętniaków aorty brzusznej badania kontrolne ustalane są w okresach zależnych od wielkości zmiany. Jest to albo badanie USG albo TK jamy brzusznej:
- co 3 lata, jeśli średnica tętniaka nie przekracza 30-39mm;
- co 2 lata, jeśli średnica zmiany mieści się w zakresie 40-44mm;
- co roku przy zmianach naczynia powyżej 45mm.
Leczenie tętniaka aorty
Podczas leczenia tętniaka aorty najważniejsze jest ograniczenie czynników ryzyka chorób układu krążenia, stabilizacja ciśnienia tętniczego, rzucenie palenia tytoniu.
Wspomagająco stosowane są preparaty farmakologiczne. U każdej osoby z rozpoznaniem tętniaka aorty powinno być włączone leczenie hipotensyjne, przeciwpłytkowe, statyny.
Kluczowy zaś dla skuteczności leczenia tętniaków aorty jest zabieg chirurgiczny. Dostępne obecnie techniki chirurgiczne polegają na wszczepieniu protezy naczyniowej, zabiegu naprawczego, wewnątrznaczyniowego wszczepienia stentgraftu.
Tętniak aorty: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Poniżej odpowiedzi na kilka najczęściej zadawanych pytań dotyczących tętniaka aorty.
W zależności od lokalizacji tętniaka, chorzy mogą zgłaszać dyskomfort zarówno w obrębie jamy brzusznej, odcinka piersiowego i lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa jak i klatki piersiowej.
Pęknięciu tętniaka towarzyszy szereg pojawiających się nagle objawów. Są to przede wszystkim: silny ból w obrębie jamy brzusznej lub klatki piersiowej o stałym natężeniu i szybko postępujące objawy związane ze wstrząsem hipowolemicznym.
Podstawą rozpoznania tętniaków aorty jest diagnostyka obrazowa klatki piersiowej lub jamy brzusznej czyli USG jamy brzusznej, badanie angio-TK, angio-MR.
Bibliografia
- dostęp online 12.05.2026 https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/choroby/155892,tetniak-aorty
- Interna Szczeklika 2024/25
