Odpowiedzi na pytania pacjentów opracowała Izabela Goral z ALAB laboratoria przy współpracy z prof. dr hab. n. med. Anną Moniuszko-Malinowską z Kliniki Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
1. Czy jest jakiś test na boreliozę, który można wykonać zaraz po ukąszeniu przez kleszcza?
Najszybciej, ale nie wcześniej niż dziesięć dni po pokłuciu przez kleszcza, można wykonać test Lyme Detect – wczesna diagnostyka boreliozy.
Test Lyme Detect to badanie na bazie wyników trzech parametrów:
- przeciwciał przeciwko Borrelia burgdorferi w klasie IgM,
- przeciwciał przeciwko Borrelia burgdorferi w klasie IgG,
- interferonu gamma.
Zastosowanie specjalnego algorytmu łączącego wyniki trzech testów umożliwia wykrycie boreliozy we wczesnym stadium. Zdiagnozowanie boreliozy w początkowym stadium pozwala na podjęcie odpowiedniego leczenia i całkowite wyleczenie.
2. Jaki jest pierwszy etap diagnostyki boreliozy?
Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych rozpoznanie boreliozy z Lyme opiera się na kryteriach klinicznych, z których najważniejsze są historia pokłucia przez kleszcza i objawy kliniczne.
Testy serologiczne wykonywane są dwuetapowo – swoiste przeciwciała klasy IgM oraz IgG w surowicy wykrywane są czułą metodą ELISA, a następnie wyniki dodatnie/wątpliwe potwierdzane są metodą Western-Blot w celu zwiększenia swoistości, co zmniejsza prawdopodobieństwa wyniku fałszywie pozytywnego.
Wykrycie zakażenia tymi testami diagnostycznymi możliwe jest dopiero w momencie wyprodukowania wystarczającej ilości przeciwciał, czyli dopiero po 4-6 tygodniach od pokłucia.
W ALAB Laboratoria jest dostępny Borelioza – pakiet przesiewowy (pierwszy etap diagnostyki). Został on stworzony dla osób pokłutych przez kleszcza, które chcą sprawdzić, czy nie zachorowały na boreliozę. Badania z pakietu są pierwszym krokiem takiej diagnostyki boreliozy.
W skład pakietu wchodzą następujące badania:
Drugim etapem diagnostyki boreliozy może być Borelioza – pakiet potwierdzenia (met. Western-Blot). Badania w pakiecie służą do potwierdzenia wystąpienia infekcji, jeśli wyniki Pakietu przesiewowego są dodatnie lub wątpliwe.
W skład pakietu wchodzą następujące badania:
3. Czy obecność przeciwciał IgG i przeciwciał IgM w górnej granicy normy świadczy o przebytej boreliozie?
Nie. Aby móc postawić diagnozę przebytej boreliozy, potrzebne są informacje o przebiegu choroby – objawach, wynikach badania przedmiotowego, wynikach badań dodatkowych, historii leczenia. Nie można rozpoznać przebytej boreliozy tylko na podstawie wyników badań serologicznych.
4. Czy pacjent bezobjawowy po ukąszeniu kleszcza, skierowany na badanie ELISA z wynikiem dodatnim i potwierdzonym testem met. Western-Blot będzie leczony ?
Podstawą włączenia leczenia jest obraz kliniczny oraz wyniki badań dodatkowych. Należy pamiętać, że nie leczymy wyników, a pacjenta.
5. Czy warto przeprowadzić badanie kleszcza, którego wyjęłam po ukąszeniu? Jeżeli tak, to w jaki sposób powinien on zostać zabezpieczony, żeby wynik badania był wiarygodny?
Badanie kleszcza można wykonać w celu wykrycia w kleszczu obecności różnych patogenów, np. bakterii Borrelia burgdorferi.
Badanie kleszcza ma znaczenie poznawcze. Należy pamiętać, iż wykrycie w kleszczu materiału genetycznego danego drobnoustroju nie jest jednoznaczne z zachorowaniem pokłutego człowieka. Ryzyko przeniesienia chorobotwórczych patogenów z kleszcza na żywiciela jest proporcjonalne do czasu ssania krwi, np. ryzyko zachorowania na boreliozę jest stosunkowo niskie do 24 godzin od momentu przyczepienia się kleszcza, a bardzo wysokie po tym czasie.
Pacjenta zaczynamy diagnozować na podstawie zgłaszanych dolegliwości i wyników badania przedmiotowego, a nie na podstawie wyniku badania kleszcza.
Kleszcz, którego chcemy zbadać, powinien być dostarczony do Punktu Pobrań w czystym pojemniku bądź torebce strunowej. Jeśli nie możemy zawieźć go od razu, do 48 h możemy przechowywać go w temperaturze lodówki, czyli 2-8 stopniach Celsjusza lub w zamrażarce. Uwaga: raz rozmrożonego kleszcza nie można zamrażać ponownie – taki materiał nie nadaje się do badania kleszcza.
