Biegunka to stan, w którym obserwuje się częstsze występowanie luźnych stolców. O biegunce można mówić wówczas, gdy liczba luźnych stolców jest równa bądź przekracza trzy na dobę. Luźnym stolcom mogą towarzyszyć liczne, nieprzyjemne objawy chorobowe, które w czasie ciąży są dla kobiet szczególnie dotkliwe.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> Zmiany hormonalne zachodzące w czasie ciąży mogą w niektórych sytuacjach predysponować do pojawienia się biegunki. >> Biegunka w ciąży może mieć charakter ostry jak i przewlekły. >> W diagnostyce luźnych stolców w ciąży istotną rolę odgrywają zarówno badania laboratoryjne, mikrobiologiczne, jak i obrazowe. >> W terapii biegunki w czasie ciąży ważne jest nie tylko postępowanie farmakologiczne, ale również dieta i odpowiednie nawadnianie organizmu. |
Spis treści:
- Biegunka w ciąży: przyczyny nieprawidłowości
- Objawy towarzyszące luźnym stolcom w ciąży
- Czy rozwolnienie w ciąży może oznaczać chorobę?
- Czy biegunka w ciąży jest groźna?
- Jakie badania zrobić, gdy często zdarzają się biegunki w ciąży?
- Co na rozwolnienie w ciąży?
- Czy można zapobiec biegunkom w ciąży?
- Biegunka na początku ciąży, w 2. i 3. trymestrze: podsumowanie
Biegunka w ciąży: przyczyny nieprawidłowości
Luźne stolce, pojawiające się w czasie ciąży mogą wynikać z wielu nieprawidłowości. Najważniejsze mechanizmy związane z biegunką to:
- zaburzenia wchłaniania w jelicie cienkim – wynikające między innymi z przyspieszonej motoryki przewodu pokarmowego, ale również z obecności w obrębie jelit substancji osmotycznie czynnych,
- zwiększenie ilości elektrolitów i wody w obrębie jelit – na przykład na skutek działania toksyn bakteryjnych (w przebiegu infekcji przewodu pokarmowego), czy też hormonów i mediatorów reakcji zapalnej.
Biegunka w ciąży może mieć charakter ostry, wówczas trwa do 14 dni lub przewlekły, kiedy pojawia się przez przynajmniej 30 dni. Natomiast biegunkę w ciąży trwającą pomiędzy 14 a 29 dni określa się mianem biegunki przetrwałej.
Najczęstsze przyczyny biegunki ostrej to przede wszystkim:
- infekcje przewodu pokarmowego,
- przyjmowanie niektórych leków – warto w tym miejscu wymienić antybiotyki, beta-blokery, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, ale również hormony tarczycy,
- zatrucia – w tym grzybami czy alkoholem,
- alergie pokarmowe,
- zapalenie uchyłków okrężnicy,
- niedokrwienie jelit.
Z kolei najczęstsze przyczyny biegunki przewlekłej to:
- zaburzenia trawienia – w tym niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki,
- zaburzenia wchłaniania – na przykład w przebiegu celiakii,
- nieswoiste choroby zapalne jelit – w tym wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna,
- infestacja pierwotniakami – w tym G. duodenalis, E. histolytica czy C. parvum,
- zespół jelita drażliwego (IBS),
- nadczynność tarczycy.
Biegunka na początku ciąży
Biegunka w 1. trymestrze ciąży może towarzyszyć niekiedy wczesnym jej objawom, w tym nudnościom i wymiotom, a także nadwrażliwości na zapachy. Mogą to być czynniki predysponujące do pojawienia się luźnych stolców. Co więcej, początek ciąży to dla wielu kobiet czas związany z napięciem emocjonalnym, co sprzyja zaburzeniom pracy jelit i wystąpieniu biegunki.
Biegunka w ciąży w 2. trymestrze
Luźne stolce w czasie 2. trymestru ciąży to rzadsze, jednak możliwe zjawisko. W przypadku wystąpienia tego objawu w tym okresie ciąży warto wziąć pod uwagę nie tylko wpływ ciąży na przewód pokarmowy, ale również przyczyny powszechne poza okresem ciąży, o których wspomniano w pierwszym akapicie tego artykułu.
>> Sprawdź: Przewlekła biegunka u dorosłych i dzieci. Możliwe przyczyny i diagnostyka
Biegunka w ciąży w 3. trymestrze
3. trymestr ciąży to czas, w którym obserwuje się wzrost stężenia prostaglandyn, wpływających pobudzająco na perystaltykę jelit. Wzrost stężenia tych substancji może predysponować do pojawienia się luźnych stolców. Kolejnym czynnikiem związanym z ostatnim trymestrem ciąży jest powiększona macica i jej ucisk na przewód pokarmowy. Stan ten może również wpływać na perystaltykę jelit.
| Warto wiedzieć: Zielona biegunka w ciąży jest najczęściej wywołana przez przyspieszony pasaż jelitowy. Za jej kolor odpowiada w tym przypadku żółć, która nie zdążyła się jeszcze zmienić barwy na brązową. Zielony luźny stolec może także wystąpić po spożyciu zielonych barwników spożywczych i dużej ilości zielonych warzyw. |
Objawy towarzyszące luźnym stolcom w ciąży
Biegunka w ciąży może być objawem występującym w sposób izolowany lub też towarzyszyć innym dolegliwościom. Symptomy kliniczne, które mogą współistnieć z luźnymi stolcami w ciąży to przede wszystkim:
- nudności, wymioty,
- gorączka i stan podgorączkowy,
- ból brzucha,
- osłabienie,
- bóle i zawroty głowy.
Czy rozwolnienie w ciąży może oznaczać chorobę?
Luźne stolce w ciąży mogą się zdarzać, jednak jeśli są częste, nie ustępują i towarzyszą im objawy dodatkowe, to wówczas zdecydowanie warto skonsultować się z lekarzem. Choć w większości przypadków biegunka w ciąży wynika z niegroźnych zaburzeń perystaltyki lub błędu dietetycznego, to nie warto bagatelizować tego symptomu.
Czy biegunka w ciąży jest groźna?
Biegunki w ciąży nie powinno się bagatelizować, ponieważ jeśli jest nasilona, to może doprowadzić do poważnego stanu, jakim jest odwodnienie. Odwodnienie w ciąży jest poważnym stanem i zagrożeniem nie tylko dla kobiety ciężarnej, ale i rozwijającego się płodu. Stan ten może skutkować przede wszystkim:
- niedotlenieniem płodu – odwodnienie wiążę się ze zmniejszeniem ilości krwi krążącej u kobiety ciężarnej, co prowadzi do osłabienia przepływu przez łożysko,
- małowodziem – a więc zmniejszeniem objętości wód płodowych,
- nasileniem skurczów macicy – a tym samym porodem przedwczesnym, a więc porodem przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży,
- zaburzeniami elektrolitowymi – mogą one grozić zaburzeniami rytmu serca matki, jak i płodu.
| To ważne: Pilny kontakt z lekarzem lub zgłoszenie się na Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR) jest konieczne przy wystąpienie objawów odwodnienia na przykład: silnego osłabienia, zawrotówy głowy, ściemnienia moczu, skąpomoczu, a także w przypadku problemów z odczuwaniem ruchów płodu. |
Jakie badania zrobić, gdy często zdarzają się biegunki w ciąży?
Od jakich badań warto rozpocząć diagnostykę biegunek w ciąży? Warto w tym miejscu wymienić takie badania laboratoryjne jak:
- morfologia krwi obwodowej,
- stężenie CRP,
- jonogram,
- stężenie kreatyniny,
- stężenie kalprotektyny w kale – w przypadku podejrzenie schorzeń zapalnych jelit,
- stężenie TSH, fT4, fT3,
- badania serologiczne w kierunku celiakii – w tym między innymi przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej w klasie IgA.
Przy podejrzeniu etiologii infekcyjnej i pasożytniczej konieczne jest wykonanie takich badań jak:
- badanie kału w kierunku obecności pasożytów i G. lamblia,
- posiew kału,
- badanie na obecność antygenów i materiału genetycznego wirusów w kale – w kierunku zakażenia rotawirusami, norowirusem, adenowirusem.
>> Przeczytaj: Ból brzucha w ciąży. Jakie objawy powinny niepokoić?
Co na rozwolnienie w ciąży?
Jakie leki można zastosować w przebiegu biegunki w ciąży? W terapii można wybrać między innymi:
- elektrolity w płynie – zapobiegają odwodnieniu i zaburzeniom elektrolitowym,
- probiotyki – wspierające mikrobiom jelitowy,
- węgiel aktywny.
W odniesieniu do leków przeciwbiegunkowych i regulujących perystaltykę przewodu pokarmowego – decyzję o włączeniu leczenia podejmuje lekarz prowadzący.
Czego unikać przy biegunce w ciąży?
W przebiegu biegunki występującej w czasie ciąży warto unikać nadmiernego wysiłku, odwodnienia, a także niewyspania. Organizm potrzebuje bowiem czasu na regenerację. Co więcej, warto ograniczyć spożycie słodkich napojów i kawy, ponieważ u niektórych pacjentek sprzyjają one luźnym stolcom. Nie powinno się również w tym czasie samodzielnie przyjmować leków przeciwbiegunkowych, ponieważ nie wszystkie substancje mogą być dopuszczone do stosowania w ciąży.
>> Zobacz: Czego nie wolno robić w ciąży – czyli mity kontra nauka
Czy można zapobiec biegunkom w ciąży?
Jakich zasad warto przestrzegać, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia luźnych stolców w czasie ciąży? Należy w tym miejscu pamiętać o:
- dokładnym myciu warzyw i owoców,
- piciu wody i spożywaniu pokarmów z pewnych źródeł,
- zrezygnowaniu z produktów niepasteryzowanych, a także surowych mięs i ryb,
- częstym myciu rąk,
- częstej dezynfekcji rąk w przestrzeni publicznej,
- rezygnacji z nadmiaru cukrów prostych,
- wspieraniu mikrobiomu jelitowego (między innymi poprzez przyjmowanie produktów takich jak kefir czy maślanka),
- unikaniu przetworzonej żywności, jak i ostych przypraw,
- ograniczeniu smażonych potraw.
>> To może Cię zainteresować: Co jeść, a czego unikać w ciąży i dlaczego?
Biegunka na początku ciąży, w 2. i 3. trymestrze: podsumowanie
Biegunka to nieprzyjemna dolegliwość, która w czasie ciąży może skutkować odwodnieniem i zaburzeniem funkcjonowania organizmu ciężarnej, jak i rozwijającego się płodu. Z tego powodu, gdy luźne stolce nie mijają, są nasilone i towarzyszą im inne symptomy kliniczne – nie warto czekać z konsultacją lekarską.
Bibliografia
- G. Bręborowicz i inni, Położnictwo i Ginekologia. Repetytorium, 2010,
- J. Tatoń, A. Czech, Diagnostyka internistyczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2005,
- A. Szczeklik, Piotr Gajewski, Interna Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2020/2021.
