Łupież rumieniowy – czym jest, jakie są objawy, jak go wyleczyć?

Schorzenia bakteryjne skóry to częsta przyczyna wizyt w gabinecie dermatologicznym. Jednym z takich schorzeń jest łupież rumieniowy, a więc przypadłość, która często występuje z niektórymi internistycznymi chorobami przewlekłymi.

Spis treści:

1. Czym jest łupież rumieniowy kogo dotyka najczęściej?
2. Jak wygląda łupież rumieniowy?
3. Przyczyny łupieżu rumieniowego
4. Objawy łupieżu rumieniowego
5. Łupież rumieniowy pachwin i innych okolic ciała
6. Czy łupież rumieniowy jest zaraźliwy?
7. Jak rozpoznaje się łupież rumieniowy?
8. Leczenie łupieżu rumieniowego

Czym jest łupież rumieniowy kogo dotyka najczęściej?

Łupież rumieniowy (inna nazwa: erythrasma) to bakteryjna, powierzchowna infekcja skóry wywoływana przez bakterię Corynebacterium minutissimum, należącą do maczugowców. Bakteria ta należy do flory fizjologicznej skóry, jednak w pewnych warunkach dochodzi do jej nadmiernego namnażania się, co prowadzi do pojawienia się objawów łupieżu rumieniowego. W klasyfikacji ICD-10 schorzenie to oznaczane jest kodem L08.1.

Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia łupieżu rumieniowego to przede wszystkim:

• cukrzyca – schorzenie to sprzyja infekcjom skóry, zarówno bakteryjnym, jak i grzybiczym i wirusowym,
• otyłość – o której mówimy, gdy wartość BMI pacjenta wynosi lub przekracza 30,
• nadpotliwość – wilgoć sprzyja namnażaniu się maczugowców,
• obniżona odporność,
• drażnienie delikatnych okolic fałdów skóry,
• stosowanie leków immunosupresyjnych,
• starszy wiek,
• płeć męska.

Należy mieć świadomość, że łupież rumieniowy i łupież różowy Gilberta to dwie odrębne jednostki chorobowe. Łupież różowy jest związany z wirusami z rodzaju Herpes (typu 6 oraz 7), nie zaś z namnażaniem się Corynebacterium minutissimum. Łupież różowy Gilberta różni się od łupieżu rumieniowego również manifestacją kliniczną i lokalizacją zmian skórnych.

>> Przeczytaj także: Skóra – budowa, funkcje i najczęstsze choroby

Jak wygląda łupież rumieniowy?

Łupież rumieniowy o klasycznym przebiegu manifestuje się ciemnoczerwonymi plamami, typowo pojawiającymi się w okolicy pachwin i przyśrodkowej powierzchni ud. Zmiany mają tendencję do przewlekłego utrzymywania się i nie wiążą się z obecnością dodatkowych objawów klinicznych.

Przyczyny łupieżu rumieniowego

Za łupież rumieniowy odpowiada nadmierne namnażania się bakterii Corynebacterium minutissimum, czemu szczególnie sprzyja cukrzyca, otyłość i niedobory odporności. Należy zaznaczyć, że zakaźność łupieżu rumieniowego jest stosunkowo niewielka, co wynika z faktu, że bakteria ta jest obecna na skórze w warunkach fizjologicznych. Do rozwinięcia choroby predysponują przede wszystkim wymienione wyżej czynniki ryzyka infekcji.

Objawy łupieżu rumieniowego

Łupież rumieniowy manifestuje się obecnością czerwono-brunatnych plam z towarzyszącym, drobnym złuszczaniem. Wykwity te lokalizują się najczęściej w obrębie fałdów skórnych, w tym w pachwinach, pod pachami, czy w okolicy podpiersiowej, szparze międzypośladkowej i przestrzeniach międzypalcowych. Zmianom skórnym rzadko towarzyszy świąd. Przy obecności czynników ryzyka, schorzenie to ma tendencję do przewlekłego, wieloletniego przebiegu i częstych nawrotów.

Łupież rumieniowy pachwin i innych okolic ciała

Najczęstszą lokalizacją łupieżu rumieniowego jest okolica pachwin. Zmiany mogą również zajmować skórę moszny i warg sromowych większych u kobiet. Rzadziej zajęta jest okolica podpiersiowa i okolica pępka.

Czy łupież rumieniowy jest zaraźliwy?

Łupież rumieniowy jest schorzeniem infekcyjnym, ale cechuje się niską zakaźnością. Wynika to z faktu, że maczugowce obecne są na skórze w warunkach fizjologicznych. Do rozwoju schorzenia dochodzi przy obniżeniu odporności, drażnieniu skóry, czy w przypadku występowania schorzeń przewlekłych, a przede wszystkim cukrzycy.

Jak rozpoznaje się łupież rumieniowy?

Łupież rumieniowy jest rozpoznawany w oparciu o wywiad chorobowy, obraz kliniczny i wyniki badań dodatkowych. W celu potwierdzenia rozpoznania wykonuje się badanie w lampie Wooda, które w przypadku łupieżu rumieniowego prezentuje czerwono-koralową fluorescencję. Barwa ta wynika z produkowania przez maczugowce związków nazywanych porfirynami. W diagnostyce tego schorzenia możliwe jest również pobranie zeskrobin do badania mykologicznego (w celu wykluczenia grzybicy), jak i pobranie wymazu ze zmian i wykonanie hodowli.

Łupież rumieniowy należy różnicować z innymi schorzeniami dermatologicznymi, w tym przede wszystkim z:

• grzybicą pachwin – zmiany w jej przebiegu charakteryzują się większym odczynem zapalnym, częściej pojawia się świąd,
• wyprzeniami drożdżakowymi – które również cechują się większym stanem zapalnym i obecnością charakterystycznych zmian satelitarnych,
• zmianami wypryskowymi – którym towarzyszą większe dolegliwości świądowe.

>> Warto przeczytać: Grzybice powierzchowne skóry

Leczenie łupieżu rumieniowego

Łupież rumieniowy jest wywoływany nadmiernym namnażaniem się bakterii, a więc w jego leczeniu stosuje się antybiotykoterapię. Na początku można zastosować leczenie zewnętrzne w postaci maści zawierającej erytromycynę. Jeżeli zmiany są bardzo nasilone lub leczenie miejscowe nie przynosi oczekiwanej poprawy, erytromycynę można zastosować doustnie. W przypadku towarzyszącego nadkażenia grzybiczego konieczne jest zastosowanie preparatów przeciwgrzybiczych, na przykład pochodnych imidazolu. W codziennej pielęgnacji sprawdzają się mydła zawierające substancje przeciwbakteryjne. Niezbędna jest również próba eliminacji czynników ryzyka, w tym odpowiednie leczenie cukrzycy i otyłości, a także wzmacnianie odporności organizmu.

Łupież rumieniowy to stosunkowo powszechna choroba bakteryjna. Jej podejrzenie wymaga konsultacji z lekarzem dermatologiem, który po ocenie stanu skóry i zebraniu wnikliwego wywiadu zadecyduje o dalszym postępowaniu diagnostyczno-leczniczym.

Bibliografia

1. L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
2. L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022,
3. S. Jabłońska, Sławomir Majewski Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, PZWL 2005,
4. A. Dembińska-Kieć i inni, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2005.