Łuszczyca plackowata to najczęściej występująca odmiana łuszczycy pospolitej. To schorzenie może manifestować się zmianami w obrębie skóry gładkiej, skóry owłosionej, jak i płytek paznokciowych. Przeczytaj poniższy artykuł i dowiedz się więcej na temat objawów, diagnostyki i leczenia łuszczycy plackowatej.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> Łuszczyca plackowata to schorzenie przewlekłe, które może wystąpić zarówno u dzieci, jak i pacjentów dorosłych. >> W przebiegu tego schorzenia obserwuje się wykwity o charakterze rumieniowo-grudkowym, z charakterystyczną srebrzystą łuską. >> W diagnostyce łuszczycy plackowatej kluczową rolę odgrywa badanie przedmiotowe i szczegółowo przeprowadzony wywiad dotyczący m. in. czynników wyzwalających. >> Terapia łuszczycy plackowatej może obejmować zarówno leczenie miejscowe, fototerapię, klasyczne leczenie ogólne, jak i nowoczesne leczenie biologiczne. |
Spis treści:
- Co to jest łuszczyca plackowata?
- Łuszczyca plackowata – objawy
- Łuszczyca plackowata – przyczyny
- Diagnostyka łuszczycy plackowatej
- Łuszczyca plackowata – leczenie
- Jak dbać o skórę przy łuszczycy plackowatej?
- FAQ: inne najczęstsze pytania o łuszczycę plackowatą
Co to jest łuszczyca plackowata?
Łuszczyca pospolita to przewlekła, zapalna choroba cechująca się wieloczynnikowym podłożem. Szacuje się, że schorzenie to może dotykać nawet 4% populacji. Odnotowuje się dwa szczyty zachorowań na łuszczycę. Pierwszy z nich przypada na 2. i 3. dekadę życia, drugi zaś na 5. i 6. Ze względu na obraz kliniczny choroby, łuszczycę pospolitą dzieli się na kilka odmian. Wyróżnia się między innymi łuszczycę plackowatą, łuszczycę krostkową, czy łuszczycę odwróconą. Najczęściej występującą postacią łuszczycy (zarówno u pacjentów dorosłych, jak i u dzieci) jest łuszczyca plackowata. Właśnie ten typ łuszczycy zostanie dokładnie scharakteryzowany w kolejnych akapitach tego artykułu.
>> Przeczytaj także: Łuszczyca – rodzaje, przyczyny, objawy, badania
Czy łuszczyca plackowata i przyłuszczyca plackowata to sama choroba?
Łuszczyca plackowata i przyłuszczyca plackowata to dwie odrębne jednostki chorobowe. Przyłuszczyca plackowata cechuje się niespecyficznym gąbczastym zapaleniem skóry, z dominującymi naciekami z limfocytów CD4+. W obrazie klinicznym obserwuje się obecność rumieniowych plam, pokrytych delikatną łuską, ale znacznie mniej wyrażoną, niż w przypadku łuszczycy plackowatej. Zmiany te mogą cechować się ogniskami przebarwień, odbarwień, ale również zanikiem i występowaniem drobnych, poszerzonych naczyń (teleangiektazji), czego klasycznie nie obserwuje się w przebiegu łuszczycy pospolitej.
Ważną informacją na temat przyłuszczycy plackowatej jest fakt, że schorzenie to może przekształcić się w chłoniaka T-komórkowego, a dokładniej ziarniniaka grzybiastego. Zwiększone ryzyko tego rodzaju transformacji dotyczy przede wszystkim wielkoogniskowej postaci przyłuszczycy plackowatej. Pacjenci z tym rozpoznaniem wymagają więc stałych kontroli dermatologicznych i obserwacji.
Łuszczyca plackowata – objawy
Łuszczyca plackowata manifestuje się obecnością zmian o charakterze grudkowym, które zlewają się w większe tarczki i klasycznie pokryte są srebrzystą łuską. Zmiany są zazwyczaj dobrze odgraniczone od skóry niezmienionej chorobowo i często symetrycznie rozmieszczone. Często lokalizują się w obrębie kolan, łokci, a także okolicy krzyżowo-lędźwiowej. Pacjenci różnią się stopniem zajęcia skóry. W zaostrzeniu może pojawić się erytrodermia, a więc zajęcie poprzez zmiany skórne (klasycznie rumieniowe) ponad 90% powierzchni skóry.
Należy wyraźnie podkreślić, że łuszczyca jest schorzeniem ogólnoustrojowym. Na skutej uogólnionego stanu zapalnego pacjenci mają zwiększone ryzyko rozwoju schorzeń sercowo-naczyniowych i metabolicznych. Co więcej, łuszczycy może towarzyszyć łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS). Dane statystyczne donoszą, że ŁZS dotyczy nawet 20-30 procent pacjentów z łuszczycą.
>> Warto wiedzieć: Łuszczycowe zapalenie stawów – odrębności u dzieci i dorosłych
Jak wygląda łuszczyca plackowata?
Warto mieć świadomość, że w przebiegu łuszczycy plackowatej zajęta może być nie tylko skóra gładka, ale i owłosiona skóra głowy i płytki paznokciowe. Łuszczyca paznokci manifestuje się obecnością:
- naparstkowania,
- plam olejowych,
- rogowacenia podpaznokciowego,
- onycholizy,
- kruchości, a z czasem – zniszczeniem całej płytki paznokciowej.
Dodatkowo, często obserwowanymi objawami klinicznymi łuszczycy plackowatej jest przede wszystkim:
- objaw Koebnera – cechuje się pojawianiem się zmian łuszczycowych w miejscu urazu skóry,
- objaw Auspitza – po zerwaniu łuski ze zmiany skórnej na jej powierzchni pojawia się kropelkowate krwawienie,
- objaw plamy olejowej – jest to symptom widoczny na płytkach paznokciowych, wynikający z zajęcia łożyska paznokcia, manifestuje się obecnością pod płytką paznokciową zmian przypominających plamę oleju,
- objaw Woronoffa – pojawienie się zbielenia wokół zmian łuszczycowych.
>> Dowiedz się więcej: Łamliwe, rozdwajające się i kruche paznokcie. Stan paznokci a zdrowie
Łuszczyca plackowata – przyczyny
Łuszczyca cechuje się złożoną patogenezą. Na rozwój tego schorzenia dermatologicznego składają się zarówno czynniki genetyczne, immunologiczne, jak i środowiskowe. Obecność antygenu HLA-Cw6 jest związana z 25-krotnym wzrostem ryzyka wystąpienia łuszczycy. Antygen ten sprzyja wczesnemu wystąpieniu choroby ii często jest wykrywany w kilku pokoleniach pacjentów z łuszczycą.
Warto wspomnieć o czynnikach ryzyka pierwszorazowego wysiewu łuszczycy, jak i wystąpienia zaostrzenia choroby. Do czynników tych zalicza się:
- stres, czynniki emocjonalne,
- infekcje – zarówno wirusowe, jak i bakteryjne,
- używki – alkohol, tytoń,
- przyjmowanie niektórych leków – w tym litu, b-blokerów, leków przeciwmalarycznych,
- otyłość, zaburzenia metaboliczne.
Diagnostyka łuszczycy plackowatej
Diagnostykę należy rozpocząć od szczegółowo przeprowadzonego wywiadu chorobowego i badania przedmiotowego pacjenta. Konieczna jest ocena zarówno skóry, jak i płytek paznokciowych. Rozpoznanie łuszczycy plackowatej w większości przypadków można postawić na podstawie obrazu klinicznego. W przypadku konieczności różnicowania łuszczycy z innymi jednostkami, pobiera się wycinek skóry do badania histopatologicznego.
Łuszczyca plackowata – leczenie
W terapii łuszczycy plackowatej wykorzystuje się zarówno leczenie miejscowe (kremy, maści, pianę), fototerapię, jak i leczenie ogólne. W miejscowym leczeniu łuszczycy wykorzystuje się przede wszystkim:
- glikokortykosteroidy,
- inhibitory kalcyneuryny,
- analogi witaminy D,
- miejscowe retinoidy,
- cygnolinę.
W odniesieniu do fototerapii klasycznie korzysta się z naświetlań UVB 311 nm, ale i z terapii PUVA (z zastosowaniem światłouczulaczy, a więc psolarenów).
Leczenie ciężkiej postaci łuszczycy plackowatej
W bardziej zaawansowanych przypadkach konieczne jest włączenie leczenia ogólnego, z wykorzystaniem takich substancji jak:
- metotreksat,
- acytretyna,
- cyklosporyna,
- apremilast.
Leczenie ogólne można stosować nie tylko przy dużym zajęciu skóry gładkiej, ale i również w izolowanym zajęciu owłosionej skóry głowy, czy płytek paznokciowych.
W celu dobrania odpowiedniego leczenia wykonuje się niezbędne badania laboratoryjne, co zapewnia bezpieczeństwo terapii. Po wykorzystaniu klasycznych metod leczenia lub przy wystąpieniu przeciwwskazań do tego rodzaju terapii pacjenci mogą być zakwalifikowani do leczenia biologicznego łuszczycy plackowatej.
Jak dbać o skórę przy łuszczycy plackowatej?
Poza wspomnianym leczeniem, wspomagająco można korzystać z dostępnych bez recepty emolientów. Są to dermokosmetyki, które wspierają barierę naskórkową, nawilżają skórę, ale i mogą zawierać substancje o działaniu przeciwświądowym i przeciwzapalnym. Kolejnym krokiem we wsparciu skóry jest rezygnacja z używek, które istotnie zwiększają ryzyko pogorszenia stanu dermatologicznego. Niezwykle ważna jest również zbilansowana dieta, z ograniczeniem cukrów prostych i produktów wysokoprzetworzonych.
>> Przeczytaj także: Skóra – budowa, funkcje i najczęstsze choroby
FAQ: inne najczęstsze pytania o łuszczycę plackowatą
Łuszczyca plackowata to jedna z najczęściej występujących chorób przewlekłych w dermatologii. Nic więc dziwnego, że schorzenie to rodzi wśród pacjentów wiele pytań. Poniżej odpowiedzi na najczęstsze z nich.
Zdecydowanie nie. Łuszczycą plackowatą, jak i żadną inną odmianą tej choroby nie można się zarazić, ponieważ nie jest wywoływana przez drobnoustroje, a więc wirusy, czy bakterie. Choroby nie można nabyć przez dotykanie skóry chorego, czy używanie wspólnych przedmiotów.
Łuszczycę może nasilać stres, stany zapalne, infekcje, ale również używki, w tym alkohol i palenie tytoniu. Warto pamiętać również o lekach: antymalarycznych, preparatach litu, b-blokerach, czy też preparatach interferonu
Łuszczyca plackowata jest schorzeniem przewlekłym, które aktualnie nie jest całkowicie wyleczalne. Jednak dzięki coraz nowocześniejszym leczeniu można uzyskać bardzo długie okresy całkowitej remisji, kiedy to pacjent nie prezentuje objawów choroby.
Łuszczyca to schorzenie ogólnoustrojowe, przebiegające z okresami remisji i wyciszenia objawów chorobowych. Leczenie tej jednostki chorobowej powinno być prowadzone pod okiem doświadczonego dermatologa, który w razie potrzeby zaproponuje również leczenie ogólne, otwierające drogę do terapii biologicznych.
Bibliografia
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022,
- S. Jabłońska, Sławomir Majewski Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, PZWL 2005,
- A. Dembińska-Kieć i inni, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2005,
- A. Reich i inni, Psoriasis. Diagnostic and therapeutic recommendations of the Polish Dermatological Society. Part 1. Dermatology Review/Przegląd Dermatologiczny 2020, 107(2), 92-108.
