Otyłość to jedna z najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych naszych czasów, uznana przez Światową Organizację Zdrowia za globalną epidemię. W sytuacji, gdy leczenie zachowawcze obejmujące dietoterapię, aktywność fizyczną i farmakoterapię nie przynosi trwałych efektów, rozważana może być operacja bariatryczna. W niektórych przypadkach to jedyna skuteczna forma terapii. Dowiedz się, co to jest operacja bariatryczna, jakie są wskazania, przeciwwskazania i efekty.
Z tego artykułu dowiesz się, że:
- Operacja bariatryczna jest skuteczną i uznaną metodą leczenia choroby otyłościowej.
- Jej celem jest trwała redukcja masy ciała oraz poprawa funkcjonowania metabolicznego organizmu.
- Najczęściej wykonywane operacje bariatryczne to rękawowa resekcja żołądka oraz wyłączenie żołądkowe.
- Przed operacją bariatryczną konieczna jest wielospecjalistyczna kwalifikacja, obejmująca m.in. ocenę stanu internistycznego, dietetycznego i psychologicznego.
- Do zabiegu kwalifikują się głównie pacjenci z BMI ≥40 kg/m² lub BMI ≥35 kg/m² i z chorobami współistniejącymi związanymi z otyłością.
- Możliwe powikłania operacji bariatrycznej obejmują zarówno wczesne problemy pooperacyjne oraz późniejsze niedobory witamin oraz mikroelementów.
Spis treści:
- Operacja bariatryczna – co to jest?
- Na czym polega operacja bariatryczna?
- Rodzaje operacji bariatrycznych
- Wskazania do operacji bariatrycznej
- Przeciwwskazania do operacji bariatrycznej
- Czy operacja bariatryczna jest bezpieczna?
- Możliwe powikłania po operacji bariatrycznej
- Efekty operacji bariatrycznej
Operacja bariatryczna – co to jest?
Operacja bariatryczna to zabieg chirurgiczny mający na celu leczenie otyłości olbrzymiej oraz otyłości powikłanej chorobami współistniejącymi. Jej istotą jest modyfikacja przewodu pokarmowego, prowadząca do zmniejszenia ilości spożywanego pokarmu, ograniczenia wchłaniania składników odżywczych lub połączenia obu tych mechanizmów. Współczesna chirurgia bariatryczna nie koncentruje się wyłącznie na redukcji masy ciała, ale przede wszystkim na poprawie funkcjonowania metabolicznego organizmu.
Operacja bariatryczna jest jedyną skuteczną metodą w leczeniu zaawansowanej otyłości. Może być łączona z innymi formami terapii oraz powinna być wspierana edukacją żywieniową, fizycznym usprawnieniem oraz współpracą z psychologiem.
>> Zobacz także: Leki na odchudzanie i cukrzycę: badania, bezpieczeństwo stosowania, monitoring
Na czym polega operacja bariatryczna?
Operacja bariatryczna polega na trwałej modyfikacji anatomii i fizjologii górnego odcinka przewodu pokarmowego, aby wywołać korzystne zmiany w procesach metabolicznych i kontroli łaknienia. W zależności od rodzaju zabiegu zmniejszana jest objętość żołądka lub zmieniany jest przebieg jelit, co skutkuje ograniczeniem ilości przyjmowanego pokarmu oraz zmniejszonym wchłanianiem kalorii. Interwencja ma również wpływ na gospodarkę hormonalną organizmu, regulując wydzielanie hormonów odpowiedzialnych za uczucie głodu i sytości – takich jak m.in. grelina. Dzięki temu pacjent szybciej odczuwa sytość, a napady nadmiernego łaknienia ulegają znacznemu ograniczeniu.
Standardowo operacje bariatryczne są przeprowadzane metodą laparoskopową, co wiąże się z mniejszym ryzykiem powikłań i krótszym czasem rekonwalescencji. Może się jednak zdarzyć, że konieczne jest otwarcie jamy brzusznej (laparotomia).
Hospitalizacja związana z operacją bariatryczną trwa kilka dni (zwykle 2–3 doby). Pacjenci są uruchamiani już po około 3 godzinach od zabiegu, co stanowi ważny element rehabilitacji. Chory powinien pozostawać pod opieką lekarza przez całe życie – w celu oceny efektów leczenia bariatrycznego i modyfikacji dietoterapii.
Rodzaje operacji bariatrycznych
Dwa najczęściej wykonywane rodzaje operacji bariatrycznych to:
- rękawowa resekcja żołądka,
- wyłączenie żołądkowe z zespoleniem pętlowym lub Roux-Y.
Rękawowa resekcja żołądka polega na wycięciu dna i większej części trzonu żołądka, a z pozostałej części uformowani wąskiego przewodu. W ten sposób zostaje zmniejszona objętość żołądka o około 30%. Pacjent nie ma możliwości przyjmowania większej ilości pokarmów. Ponadto zmienia się wydzielanie hormonów wpływających na sytość i łaknienie.
Wyłączenie żołądkowe z zespoleniem pętlowym polega na rozdzieleniu żołądka na mniejszą i większą część. Pierwsza z nich jest łączona z dalszą częścią jelita cienkiego. Dzięki temu dochodzi do zmniejszenia ilości przyjmowanych pokarmów, ograniczenia powierzchni trawienia i wchłaniania oraz zmian w wydzielaniu hormonów wpływających na sytość i łaknienie.
Rodzajem operacji bariatrycznej jest również endoskopowe założenie balonu żołądkowego na maksymalnie 6 miesięcy. Stosuje się ją u osób z otyłością mniejszego stopnia lub jako pierwszy etap leczenia u osób z BMI powyżej 60 kg/m². Obecnie coraz rzadziej wykonuje się zabieg założenia opaski żołądkowej.
Wskazania do operacji bariatrycznej
Do operacji bariatrycznej kwalifikują się osoby między 18. a 65. rokiem życia, u których:
- stwierdzono otyłość III stopnia lub otyłość II stopnia z powikłaniami (np. cukrzycą typu 2, nadciśnieniem tętniczym, obturacyjnym bezdechem sennym czy chorobami zwyrodnieniowymi stawów),
- podejmowane dotychczas próby leczenia otyłości nie przyniosły oczekiwanych efektów,
- istnieje duża szansa na współpracę pooperacyjną w zakresie przestrzegania zaleceń lekarskich i dietetycznych,
- nie stwierdzono przeciwwskazań do zabiegu bariatrycznego.
W uzasadnionych przypadkach możliwe jest przeprowadzenie operacji bariatrycznej u dzieci. U osób powyżej 65. roku życia pod uwagę przy kwalifikacji brane są wiek biologiczny, ogólny stan zdrowia i indywidualne ryzyko okołooperacyjne.
Jakie BMI kwalifikuje do operacji bariatrycznej?
Operację bariatryczną wykonuje się zazwyczaj u pacjentów z BMI wynoszącym co najmniej 40 kg/m². Zabieg może być również przeprowadzony u osób z BMI od 35 kg/m², jeżeli współistnieją poważne choroby związane z otyłością.
Przeciwwskazania do operacji bariatrycznej
Przeciwwskazania do operacji bariatrycznej to:
- możliwy brak współpracy pacjenta po zabiegu bariatrycznym,
- ciąża,
- zaburzenia psychiczne i zaburzenia osobowości,
- nadużywanie alkoholu lub uzależnienie od substancji psychoaktywnych,
- niezdolność do sprawowania opieki nad sobą,
- przeciwwskazania do znieczulenia ogólnego.
Przed operacją bariatryczną pacjent przechodzi szczegółową kwalifikację w ośrodku chirurgii metabolicznej, a także konsultacje ze specjalistami innych dziedzin (m.in. psychologiem, endokrynologiem, kardiologiem) oraz wykonuje szereg badań dodatkowych (m.in. EKG, gastroskopię, lipidogram, laboratoryjne badania biochemiczne – pomiar glukozy, kreatyniny, sodu, potasu).
Czy operacja bariatryczna jest bezpieczna?
Operacje bariatryczne uznawane są za procedury stosunkowo bezpieczne pod warunkiem właściwej kwalifikacji i doświadczenia zespołu chirurgicznego. Większość zabiegów przeprowadzana jest metodą laparoskopową, co znacząco zmniejsza ryzyko powikłań i skraca czas rekonwalescencji. Według dostępnych danych powikłania występują u około 2,5% pacjentów.
Możliwe powikłania po operacji bariatrycznej
Powikłania po operacjach bariatrycznych mogą występować zarówno we wczesnym, jak i późnym okresie pooperacyjnym. Do wczesnych należą krwawienia, zwężenie żołądka, nieszczelność zespolenia czy zatorowość płucna. W późniejszym okresie mogą pojawić się niedobory witamin i składników mineralnych, niedokrwistość, niedożywienie, kamica żółciowa oraz brak oczekiwanego zmniejszenia masy ciała.
Efekty operacji bariatrycznej
Efekty operacji bariatrycznej obejmują redukcję masy ciała oraz poprawę lub całkowitą remisję wielu chorób towarzyszących otyłości. U większości pacjentów obserwuje się normalizację glikemii, obniżenie ciśnienia tętniczego oraz poprawę profilu lipidowego. Zabieg wpływa również korzystnie na sprawność fizyczną, jakość snu oraz samopoczucie psychiczne. Trwałość efektów zależy jednak od zaangażowania pacjenta w zmianę stylu życia, przestrzeganie zasad zdrowego żywienia oraz regularną aktywność fizyczną.
Opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Banaszczyk
Bibliografia
- https://podyplomie.pl/chirurgia/36497,operacje-bariatryczne-od-technik-po-aspekty-opieki-okolooperacyjnej (dostęp 07.01.2026)
- Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2022. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości
- https://diabetologia.mp.pl/bariatria/129241,chirurgiczne-leczenie-otylosci-wskazania-do-leczenia-kwalifikacja-i-opieka-nad-pacjentem (dostęp 07.01.2026)
- https://www.mp.pl/nadwaga-i-otylosc/wytyczne/332010,otylosc-dziecieca-czesc-9-leczenie-otylosci-chirurgia-bariatryczna (dostęp 07.01.2026)
- M. Sekuła, K. Paśnik, Rola psychologa w chirurgicznym leczeniu otyłości olbrzymiej, Lekarz Wojskowy 3/2017
