Pakiet lipidogram

Symbol: LIPID Kod ICD: M71

Lipidogram (chol, hdl, tg, ldl-wyl.) – jakie badania zawiera pakiet?

Lipidogram to jedno z podstawowych badań laboratoryjnych, rekomendowanych zarówno w profilaktyce, jak i diagnostyce chorób.

W skład podstawowego lipidogramu wchodzą:

• CHOL – cholesterol całkowity - suma wszystkich rodzajów cholesterolu obecnych we krwi. Jest to wskaźnik ogólny, do pełnej oceny ryzyka potrzebne jest badanie poszczególnych frakcji.
• TG – triglicerydy - główny rodzaj tłuszczu magazynowanego w organizmie, służący jako źródło energii. Wysokie stężenie trójglicerydów jest niezależnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
• HDL – HDL cholesterol (tzw. dobry cholesterol) - lipoproteina o wysokiej gęstości, frakcja cholesterolu, która transportuje nadmiar cholesterolu z tkanek obwodowych z powrotem do wątroby, skąd jest usuwany z organizmu. Wysoki poziom HDL-C działa ochronnie na układ krążenia.
• LDL-WYL – LDL wyliczany (tzw. zły cholesterol) - lipoproteina o niskiej gęstości, frakcja cholesterolu, która transportuje cholesterol z wątroby do komórek. Nadmiar LDL-C może odkładać się w ścianach naczyń krwionośnych, tworząc blaszki miażdżycowe i prowadząc do zwężenia tętnic.
• nie-HDL cholesterol - wskaźnik obrazujący poziom wszystkich aterogennych lipoprotein (czyli tych, które przyczyniają się do powstawania blaszki miażdżycowej), w tym LDL, VLDL i IDL. Uznawany za wskaźnik, który najlepiej odzwierciedla ryzyko sercowo-naczyniowe.

Zaburzenia gospodarki lipidowej, zwłaszcza we wczesnej fazie występowania, nie dają charakterystycznych objawów. Często pierwszym obserwowanym symptomem podwyższonego poziomu cholesterolu jest zawał serca lub choroba niedokrwienna serca. Wczesne wykrycie zaburzeń możliwe jest tylko dzięki badaniom laboratoryjnym i umożliwia wdrożenie odpowiednich zmian w stylu życia lub – jeśli to koniecznie – leczenia. Zapobiega to powikłaniom "wysokiego cholesterolu", takim jak udary mózgu czy zawał serca.

Lipidogram (chol, hdl, tg, ldl-wyl.) – kto i kiedy powinien wykonać pakiet badań?

Zgodnie z zaleceniami Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego, badanie lipidogramu powinny wykonywać:

1. Osoby zdrowe: od 20. roku życia co 5 lat. Badania wskazują, że znaczny odsetek młodych dorosłych ma podwyższony poziom cholesterolu, co podkreśla znaczenie wczesnej profilaktyki.
2. Osoby z podwyższonej grupy ryzyka: raz do roku (chyba że lekarz zleci inaczej). Do tej grupy należą:
   • pacjenci z nadwagą lub otyłością (z BMI ≥ 30 kg/m² i/lub obwodem w talii >80 cm u kobiet i >94 cm u mężczyzn);
   • pacjenci z cukrzycą typu 2, nadciśnieniem tętniczym (≥140/90 mm Hg);
   • osoby obciążone rodzinnie występowaniem zaburzeń lipidowych lub przedwczesnym zachorowaniem na choroby sercowo-naczyniowe;
   • osoby, których dieta opiera się na wysokoprzetworzonej żywności, bogatej w tłuszcze trans oraz cukry proste;
   • osoby prowadzące siedzący tryb życia i z niską aktywnością fizyczną;
   • palacze tytoniu.

Lipidogram (chol, hdl, tg, ldl-wyl.) (m71) – możliwe przyczyny odchyleń od normy

Lipidogram to badanie, w którym wartości referencyjne, tzw. normy, są ustalone w korelacji ze zdrowiem pacjenta i występującymi czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Informacje o tych zależnościach umieszczone są na wyniku z laboratorium.

Podwyższony cholesterol całkowity, nie-HDL-C, LDL-C i trójglicerydy, niski poziom HDL-C:

• hiperlipoproteinemia wtórna - skutek innych chorób (cukrzyca, niedoczynność tarczycy, choroby nerek/wątroby), niezdrowego stylu życia lub przyjmowanych leków,
• hiperlipoproteinemia pierwotna – uwarunkowana genetycznie.

Obniżony cholesterol:

• zespoły złego wchłaniania,
• niewydolność wątroby.

Lipidogram – przygotowanie do badania

Lipidogram nie wymaga bycia na czczo. Badania wskazują, iż zjedzenie posiłku nie ma wpływu na wynik. Jeśli jednak poziom TG po posiłku przekracza 440 mg/dl (powyżej 5 mmol/l), należy rozważyć powtórzenie testu na czczo.

Nie jest również wymaganie pobieranie krwi w godzinach porannych – pora dnia nie wpływa na wynik.

Sprawdź więcej informacji na temat lipidogramu i przygotowania do badania. W artykule w Centrum Wiedzy przeczytasz, co to jest profil lipidowy i o czym świadczą wyniki.

Lipidogram – co może wpłynąć na wynik badania?

Tzw. "zafałszowanie wyniku", czyli wynik pokazuje wartości, które nie odpowiadają rzeczywistemu poziomowi lipidów we krwi mogą być spowodowane przez:

• spożycie alkoholu w ciągu 48-72 godzin przed badaniem – wpływa na trójglicerydy,
• spożycie wysokotłuszczowego posiłku na mniej niż 4 godziny przed pobraniem,
• intensywny, odbiegający do rutyny, wysiłek fizyczny w ciągu 24 godzin przed badaniem,
• ostra infekcja.

Dodatkowe przygotowanie