Decyzja o honorowym oddaniu krwi jest aktem szlachetnym, który wymaga odpowiedniego przygotowania. W przeciwieństwie do diagnostycznego pobrania krwi, gdzie często obowiązuje zalecenie bycia na czczo, przed oddaniem krwi zaleca się zjedzenie lekkiego posiłku. Właściwa dieta i higiena życia w dniach poprzedzających wizytę w punkcie krwiodawstwa mają kluczowe znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa krwiodawcy, jak i dla jakości pobranej krwi.
| Z tego artykułu dowiesz się: >> dlaczego przed oddaniem krwi do krwiodawstwa nie wolno być na czczo – w przeciwieństwie do badań laboratoryjnych, >> jakich produktów należy unikać na dzień przed oddaniem krwi, >> jak należy zaplanować posiłki, aby zapewnić sobie energię i bezpieczeństwo podczas i po oddaniu krwi. |
Spis treści
- Co jeść i pić przed oddaniem krwi?
- Czego nie jeść i nie robić przed oddaniem krwi?
- Co jeść po oddaniu krwi?
- Zakończenie
- Sekcja FAQ – co jeść, a czego unikać przed oddaniem krwi?
Co jeść i pić przed oddaniem krwi?
W przeciwieństwie do diagnostycznego pobrania krwi (gdzie często obowiązuje bycie na czczo, czyli przez 8-12 godzin bez jedzenia), przed oddaniem krwi (donacji), w charakterze krwiodawcy, konieczne jest spożycie lekkiego posiłku. Jest to ważne ze względów bezpieczeństwa osoby oddającej krew – aby zminimalizować ryzyko osłabienia i omdlenia.
Posiłki spożywane w dniu poprzedzającym oraz rano przed oddaniem krwi powinny być niskotłuszczowe i bogate w węglowodany i białko, np.
- makaron,
- ryż,
- kasza,
- gotowane ziemniaki (bez zasmażki),
- płatki owsiane i jaglane,
- gotowane i surowe warzywa,
- owoce świeże i suszone,
- nasiona roślin strączkowych,
- chude mięso (drób) i chude ryby gotowane w wodzie lub na parze,
- chude sery twarogowe.
Śniadanie w dniu oddania krwi jest obowiązkowe i powinno zostać zjedzone na 1-2 godziny przed planowaną donacją. Zaleca się posiłek bogaty w węglowodany i ewentualnie w chude produkty białkowe, np.
- pieczywo (bułka, chleb),
- dżem, miód,
- gotowane i surowe warzywa,
- owoce świeże i suszone,
- płatki owsiane,
- chudy nabiał, np. twarożek, mleko czy jogurt.
Ponadto, w dniu poprzedzającym oddanie krwi należy wypić słabą herbatę, sok, a najlepiej czystą wodę w ilości ok. 2 litrów, a w dniu donacji 0,5 litra. Dodatkowo bardzo ważne jest, aby przed oddaniem krwi dobrze się wyspać.
Czego nie jeść i nie robić przed oddaniem krwi?
Przygotowując się do oddania krwi, należy bezwzględnie unikać spożywania tłustych pokarmów na dobę przed donacją, takich jak, m.in.:
- masło,
- śmietana,
- majonez,
- smalec,
- jaja,
- ciasta z kremem,
- tłuste mięso i wędliny (np. kiełbasa, pasztet, boczek),
- tłuste ryby morskie,
- orzechy i nasiona.
Ich nadmiar może prowadzić do zjawiska zwanego lipemią, czyli zmętnienia osocza, co w efekcie dyskwalifikuje pobraną krew do celów leczniczych. Dodatkowo zaleca się unikanie ostrych pokarmów. Całkowicie zakazane jest również spożywanie alkoholu na 48 godzin przed donacją, ponieważ obniża on jakość preparatów krwiopochodnych i stanowi jeden z czynników dyskwalifikujących do krwiodawstwa.
W kwestii leków i suplementów, należy poinformować personel punktu czy centrum krwiodawstwa o wszystkich przyjmowanych preparatach. Szczególną uwagę zwraca się na aspirynę i niektóre leki przeciwzapalne, które muszą być odstawione na 5 dni przed donacją ze względu na ich wpływ na funkcję płytek krwi.
Ponadto, krwiodawca powinien unikać intensywnego wysiłku fizycznego rano przed oddaniem krwi, aby nie wpływać negatywnie na parametry biochemiczne i nie zwiększać ryzyka osłabienia. Podobnie niewskazane jest palenie papierosów na 2 godziny przed donacją, gdyż może to chwilowo podwyższyć ciśnienie i pogorszyć samopoczucie.
Ważne jest również, aby do oddanie krwi zgłosić się bez objawów przeziębienia i alergii.
Co jeść po oddaniu krwi?
Po oddaniu krwi najważniejsze jest jak najszybsze uzupełnienie płynów, dlatego należy bezpośrednio po donacji wypić co najmniej 500 ml wody lub innego napoju bezalkoholowego i kontynuować regularne nawadnianie organizmu przez kolejne 24-48 godzin.
W diecie regeneracyjnej kluczowe jest regularne spożywanie posiłków i uzupełnianie żelaza, niezbędnego do szybkiej produkcji nowych czerwonych krwinek. W tym celu zaleca się spożywanie produktów bogatych w żelazo hemowe (lepiej przyswajalne, takie jak czerwone mięso, wątróbka, ryby) oraz żelazo niehemowe pochodzenia roślinnego (występujące w zielonych warzywach liściastych, roślinach strączkowych i suszonych owocach). Aby zwiększyć efektywność wchłaniania żelaza roślinnego, posiłki należy łączyć ze źródłami witaminy C, takimi jak papryka czerwona, natka pietruszki, czarna porzeczka czy owoce cytrusowe.
Ponadto proces krwiotwórczy wspierają składniki takie jak kwas foliowy (znajdujący się w warzywach liściastych i szparagach) oraz witamina B12 (obecna w produktach zwierzęcych).
>> Może Cię zainteresować także: Witamina C – niewielka cząsteczka o wielkim znaczeniu
Zakończenie
Decyzja o honorowym oddaniu krwi to akt solidarności i troski o innych. Pamiętając o właściwym nawodnieniu, spożywaniu niskotłuszczowych posiłków i unikaniu alkoholu, palenia tytoniu oraz intensywnego wysiłku fizycznego na kilka godzin lub dzień przed oddaniem krwi, krwiodawca zapewnia bezpieczeństwo sobie podczas procedury oraz przyczynia się do uratowania zdrowia i życia innej osobie.
Sekcja FAQ – co jeść, a czego unikać przed oddaniem krwi?
Czy można zjeść jajecznicę przed oddaniem krwi?
Nie. Należy unikać jajecznicy oraz wszelkich tłustych potraw na 24 godziny przed donacją. Duża zawartość tłuszczu w diecie powoduje lipemię krwi, przez co pobrany materiał zostanie zdyskwalifikowany.
Jak zwiększyć poziom hemoglobiny przed oddaniem krwi?
Poziom hemoglobiny buduje się długofalowo. W tygodniach poprzedzających wizytę należy dbać o dietę bogatą w żelazo oraz witaminę C, która wspomaga jego wchłanianie. Bezpośrednio przed donacją nie ma sposobu na szybkie podniesienie tego wskaźnika biochemicznego.
Jak nawodnić organizm przed oddaniem krwi?
Należy wypić minimum 2 litry płynów (głównie czystej wody) w ciągu 24 godzin przed donacją oraz dodatkowo pół litra bezpośrednio przed wejściem do gabinetu, co minimalizuje ryzyko omdlenia i ułatwia pobranie krwi.
Co zjeść na kolację przed oddaniem krwi?
Kolacja powinna być niskotłuszczowa, np. makaron lub ryż z sosem warzywnym lub chudym mięsem drobiowym (gotowanym lub pieczonym). Należy unikać produktów i dań z dużą zawartością tłuszczu, np. typu fast-food oraz smażonych.
Czy można jeść owoce przed oddaniem krwi?
Tak. Owoce są dozwolone przed oddaniem krwi. Stanowią dobre źródło energii (cukrów) i witamin. Są dobrym elementem lekkiego, niskotłuszczowego śniadania przed oddaniem krwi.
Kiedy należy spożyć ostatni posiłek przed oddaniem krwi?
Ostatni posiłek (lekkie śniadanie) należy zjeść około 1-2 godziny przed planowaną godziną oddania krwi. Należy unikać zgłaszania się na oddanie krwi na czczo.
Piśmiennictwo:
- https://hcbb.com/foods-to-eat-before-donating-blood/ (dostęp 8.12.2025),
- https://krwiodawcy.org/droga-dawcy (dostęp 8.12.2025),
- https://www.blood.co.uk/the-donation-process/further-information/haemoglobin-and-iron/ (dostęp 8.12.2025),
- https://www.gov.pl/web/nck/kto-moze-zostac-dawca-krwi (dostęp 8.12.2025),
- https://www.rckik-warszawa.com.pl/oddaje-krew-po-raz-pierwszy (dostęp 8.12.2025),
- Pietruczuk M., Eusebio M-O., Golański J. i in. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej i Kolegium Medycyny Laboratoryjnej dotyczące badania morfologii krwi do stosowania w medycznych laboratoriach diagnostycznych. 2024. Diagn Lab, 2024, 60(3), 139–172,
- SimundicA-M., Bölenius K., Cadamuro J. i in. Wspólne zalecenia EFLM-COLABIOCLI dotyczące pobierania krwi żylnej.Diagn Lab, 2018, 54(4), 291-312.
