Morfologia krwi obwodowej to często wykonywane badania laboratoryjne, którego wynik jest w stanie dostarczyć lekarzowi wielu cennych informacji na temat stanu zdrowia pacjenta. Wynik morfologii krwi obwodowej składa się z licznych parametrów oceniających składniki morfotyczne krwi, w tym erytrocyty, a więc krwinki czerwone. Jednym z nich jest anizocytoza erytrocytów.
Z tego artykułu dowiesz się, że:
- Czym jest anizocytoza i jakie są przyczyny anizocytozy krwinek czerwonych?
- Jakim schorzeniom może towarzyszyć anizocytoza erytrocytów?
- Jakie są objawy chorób, w których przebiegu odnotowuje się anizocytozę krwinek czerwonych?
- Na czym polega leczenie anizocytozy i czy zawsze jest konieczne?
Spis treści:
- Co to jest anizocytoza?
- Anizocytoza – co oznacza w wynikach morfologii?
- Anizocytoza RDW – rola wskaźnika RDW
- Jakie są przyczyny anizocytozy?
- Objawy i konsekwencje kliniczne anizocytozy
- Interpretacja wyników – kiedy anizocytoza jest podwyższona lub obniżona?
- Diagnostyka przy anizocytozie
- Leczenie i postępowanie przy anizocytozie
- Anizocytoza: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Co to jest anizocytoza?
Anizocytoza to określenie odpowiadające zróżnicowaniu wielkości komórek. W morfologii krwi obwodowej oznacza się:
- zróżnicowanie wielkości krwinek czerwonych (erytrocytów), a więc RDW – z języka angielskiego red cell distribution width,
- zróżnicowanie wielkości płytek krwi (trombocytów), a więc PDW – z języka angielskiego platelet distribution width.
W artykule tym skupimy się na anizocytozie erytrocytów, jej przyczynach i możliwych konsekwencjach klinicznych.
>> Przeczytaj także: Krew – budowa, funkcje w organizmie, grupy krwi i ich dziedziczenie
Anizocytoza – co oznacza w wynikach morfologii?
W warunkach prawidłowych erytrocyty cechują się podobną wielkością i nie obserwuje się większych odchyleń od normy. Jednak w przebiegu niektórych schorzeń i stanów klinicznych w szpiku kostnym obserwuje się pewne zaburzenia, skutkujące produkcją większych lub mniejszych erytrocytów. W prawidłowych warunkach krwinki czerwone mają średnicę około 6–9 mikrometrów (μm). Erytrocyty, cechujące się wielkością powyżej normy nazywane są makrocytami, zaś te zbyt małe – mikrocytami.
Anizocytoza RDW – rola wskaźnika RDW
Wskaźnik RDW dostarcza nam informacji na temat zróżnicowania wielkości krwinek czerwonych pacjenta. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że wskaźnik RDW nie powinien być interpretowany w oderwaniu od pozostałych parametrów, znajdujących się w wyniku morfologii krwi obwodowej. Podwyższone lub obniżone RDW nie jest wynikiem wystarczającym do postawienia konkretnej diagnozy. Należy wziąć pod uwagę przede wszystkim wywiad chorobowy, prezentowane przez pacjenta objawy, a także badanie przedmiotowe i wyniki pozostałych badań laboratoryjnych.
>> Dowiedz się więcej: RDW-CV – co oznacza ten parametr w morfologii krwi?
Jakie są przyczyny anizocytozy?
Zróżnicowanie wielkości erytrocytów najczęściej jest związane z zaburzeniami z kręgu niedokrwistości. Najczęstsze przyczyny anizocytozy erytrocytów to przede wszystkim:
- niedokrwistość z niedoboru żelaza, która może wynikać z:
- przewlekłej utraty krwi – na przykład na skutek chorób onkologicznych, schorzeń układu rozrodczego (mięśniaki macicy, obfite miesiączki), zaburzeń krzepnięcia, schorzeń dróg moczowych, objawiających się krwiomoczem,
- ze zwiększonego zapotrzebowania na żelazo – na przykład w czasie ciąży, karmienia piersią,
- zaburzeń wchłaniania żelaza z przewodu pokarmowego – między innymi w przebiegu zapalenia błony śluzowej żołądka, celiakii, choroby Leśniowskiego-Crohna, nadmiernego spożycia kawy i/lub herbaty, zaburzeń genetycznych,
- niedoborów żywieniowych – niedożywienie, dieta wegańska, dieta wegetariańska.
- niedokrwistość z niedoboru witaminy B12, która może wynikać z:
- zaburzeń wchłaniania – między innymi w przebiegu zapalenia błony śluzowej żołądka, czy niedokrwistości Addisona-Biermera,
- nadużywania alkoholu,
- przyjmowania niektórych leków – w tym metforminy, cholestyraminy.
- niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego, wynikająca przede wszystkim z:
- zbyt małego spożycia kwasu foliowego w diecie,
- zaburzeń wchłaniania,
- nadużywania alkoholu,
- zwiększonego zapotrzebowania na kwas foliowy – w ciąży, w czasie karmienia piersią,
- przyjmowania niektórych leków – w tym fenytoiny, metotreksatu, trimetoprimu, karbamazepiny, czy sulfasalazyny,
- leczenie dializami, hemodializami.
Objawy i konsekwencje kliniczne anizocytozy
Anizocytoza występująca w sposób izolowany może nie wiązać się z obecnością objawów klinicznych. Jednak anizocytoza, współwystępująca ze schorzeniami internistycznymi, na przykład z zakresu hematologii może manifestować się objawami klinicznymi, charakterystycznymi dla danej przypadłości.
Anizocytozie mogą towarzyszyć takie symptomy, jak na przykład:
- zmęczenie,
- osłabienie,
- pogorszenie wydolności fizycznej,
- pogorszenie stanu skóry, włosów i paznokci,
- przyspieszenie akcji serca (tachykardia),
- bladość skóry i błon śluzowych,
- pogorszenie funkcji poznawczych, zaburzenia koncentracji,
- nawracające zapalenia kątów ust,
- pieczenie i wygładzenie powierzchni języka,
- zawroty głowy,
- nudności, zaparcia i biegunki,
- duszność,
- objawy neurologiczne, w tym drętwienie kończyn, czy zaburzenia czucia – mogą towarzyszyć niedoborowi witaminy B12,
- zaburzenia płodności – mogą dotyczyć niedoboru kwasu foliowego.
Interpretacja wyników – kiedy anizocytoza jest podwyższona lub obniżona?
Podwyższenie wskaźnika RDW, a więc duże zróżnicowanie wielkości krwinek czerwonych może towarzyszyć takim przypadłościom i stanom klinicznym jak:
- niedokrwistość z niedoboru żelaza,
- niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego,
- niedokrwistość z niedoboru witaminy B12,
- niedokrwistość hemolityczna,
- stan po utracie krwi,
- przewlekłe stany zapalne, będące przyczyną niedokrwistości chorób przewlekłych,
- schorzenia wątroby,
- zespół zależności alkoholowej (ZZA),
- schorzenia szpiku kostnego, w tym mielodysplazja,
- niewydolność nerek,
- zatrucia metalami ciężkimi.
Obniżony RDW (a więc bardzo mała różnica między wielkością poszczególnych krwinek czerwonych) występuje rzadziej, nie ma zazwyczaj znaczenia klinicznego i nie wskazuje na schorzenia internistyczne. Należy zaznaczyć, że wskaźnik RDW powinien być interpretowany łącznie z innymi parametrami czerwonokrwinkowymi, w tym między innymi ze stężeniem hemoglobiny, MCV, MCHC i MCH.
Diagnostyka przy anizocytozie
Jakie badania laboratoryjne mogą okazać się przydatne w celu poszerzenia diagnostyki anizocytozy krwinek czerwonych? Należy w tym miejscu wymienić przede wszystkim:
- pełną morfologię krwi, wraz z rozmazem ręcznym,
- stężenie ferrytyny i transferyny,
- oznaczenie TIBC,
- próby wątrobowe,
- stężenie witaminy B12 i kwasu foliowego,
- stężenie białka CRP,
- stężenie kreatyniny.
Leczenie i postępowanie przy anizocytozie
Leczenie anizocytozy opiera się na terapii schorzeń, które są jej przyczyną. W sytuacji, gdy powodem występowania anizocytozy jest niedokrwistość z niedoboru żelaza, to wówczas konieczne jest uzupełnienie tego mikroelementu. Nie każda anizocytoza wymaga jednak podjęcia leczenia, ponieważ nie zawsze zróżnicowanie wielkości erytrocytów wiąże się z konkretnym schorzeniem. Jeżeli w wyniku morfologii krwi obwodowej odnotowuje się anizocytozę, to wówczas konieczna jest konsultacja z lekarzem, który po przeprowadzeniu wywiadu i zbadaniu pacjenta zadecyduje o dalszym postępowaniu diagnostyczno-leczniczym.
Anizocytoza: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Wskaźnik RDW to mało znany pacjentom parametr znajdujący się w wyniku morfologii krwi obwodowej. Nic więc dziwnego, że jego odchylenia wiążą się z nurtującymi pytaniami. Poniżej odpowiedzi na najczęstsze z nich.
Sama anizocytoza nie świadczy o chorobie, może ona jednak towarzyszyć innym odchyleniom w morfologii krwi obwodowej, które wspólnie wskazują na przykład na niedokrwistość niedoborową. Odchylenia dotyczące wskaźnika RDW powinny zostać omówione z lekarzem.
Izolowana anizocytoza nie wymaga leczenia. Jeżeli jednak odchylenie to współistnieje ze schorzeniami hematologicznymi, na przykład niedokrwistością niedoborową, to wówczas konieczna jest odpowiednio dobrana suplementacja (preparatem żelaza, kwasu foliowego lub witaminy B12, w zależności od rodzaju niedoboru).
Tak, niedobór witaminy B12, prowadzący nie niedokrwistości megaloblastycznej może być jedną z przyczyn anizocytozy.
Podwyższony wskaźnik RDW świadczy o dużym zróżnicowaniu wielkości krwinek czerwonych. Taki stan może towarzyszyć schorzeniom zapalnym, niedokrwistości z niedoboru żelaza, witaminy B12, czy też kwasu foliowego, ale również schorzeniom szpiku kostnego, wątroby i nerek.
Podsumowując, anizocytoza to parametr, którego izolowane odchylenia w morfologii krwi obwodowej nie świadczą o konkretnej chorobie, lecz wymagają odpowiedniej interpretacji i niekiedy pogłębienia diagnostyki. W przypadku wątpliwości co do wyników morfologii krwi obwodowej, warto udać się na wizytę do swojego lekarza rodzinnego, który zaproponuje odpowiednie postępowanie.
Bibliografia
- B. Sokołowska, Różnicowanie zaburzeń liczby i morfologii białych krwinek. Normy wskaźników opisujących układ białokrwinkowy, Wielka Interna – Hematologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2011,
- J. Tatoń, A. Czech, Diagnostyka internistyczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2005,
- A. Szczeklik, Piotr Gajewski, Interna Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2020/2021.
- W. Sawicki, Histologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009,
- A. Szutowicz i inni, Diagnostyka laboratoryjna, Gdański Uniwersytet Medyczny, Gdańsk 2009.
