Pakiet wątrobowy

Symbol: PKWAP

Pakiet wątrobowy – więcej informacji

Wątroba jest narządem położonym pod prawym żebrem w jamie brzusznej, pełniącym szereg bardzo ważnych funkcji. Jedną z nich jest detoksykacja - czyli oczyszczanie krwi i usuwanie szkodliwych produktów przemiany materii neutralizacja toksyn (alkohol, leki, zanieczyszczenia pochodzące ze środowiska).

Inne funkcje to metabolizm substancji wchłanianych w przewodzie pokarmowym, produkcja białek, udział w produkcji tłuszczów, magazynowanie glikogenu, produkcja żółci. Wątroba bierze również udział w regulacji procesów krzepnięcia krwi oraz wspiera nasz system immunologiczny. Poza tym wątroba to magazyn niektórych witamin i soli mineralnych, żelaza i miedzi

Zaburzenia pracy wątroby mogą być długo niezauważone, ponieważ jest to narząd pozbawiony receptorów czuciowych i nie daje dolegliwości bólowych. Z tego powodu monitorowanie funkcji wątroby badaniami laboratoryjnymi (próby wątrobowe) jest szansą na wczesne wykrycie jej chorób.

Pakiet wątrobowy – jakie badania zawiera?

Zawarte w pakiecie badania wątroby - próby wątrobowe pozwalają na. stwierdzenie, czy występuje uszkodzenie komórek wątrobowych oraz ocenę funkcji metabolicznych i wydzielniczych.

• Albumina - to główne białko osocza produkowane przez wątrobę, wspomaga jej funkcję m.in. poprzez wiązanie jonów metali kobaltu, miedzi, cynku, żelaza. Oprócz tego jest transporterem różnych substancji we krwi: leków, hormonów, makro - i mikroelementów. Albumina utrzymuje również prawidłowe ciśnienie onkotyczne krwi, dzięki czemu nie powstają obrzęki.
• ALT - aminotransferaza alaninowa oraz AST - aminotransferaza asparaginianowa to enzymy komórek wątrobowych (hepatocytów). Wzrost ich stężenia we krwi świadczy o uszkodzeniu tych komórek i zaburzeniach funkcji wątroby.
• ALP - fosfataza alkaliczna i GGTP - gamma-glutamylotranspeptydaza to z kolei enzymy związane z nabłonkiem dróg żółciowych. Wzrost ich stężenia we krwi świadczy o zaburzeniach w pęcherzyku żółciowym i drogach żółciowych.

Pakiet wątrobowy – kto i kiedy powinien wykonać pakiet badań?

Pakiet wątrobowy to badania stosowane w rozpoznawaniu chorób wątroby i dróg żółciowych. Jest rekomendowany, gdy występują objawy ze strony przewodu pokarmowego:

• wzdęcia,
• luźne stolce,
• nudności, brak apetytu,
• ból w prawym podżebrzu.

Próby wątrobowe są również składową profilaktycznych badań okresowych.

Pakiet wskazany jest również dla osób, które należą do grupy ryzyka wystąpienia chorób wątroby. Są to:

• pacjenci przyjmujący leki, m.in. paracetamol, antybiotyki, omeprazol, sertralina, statyny
• osoby przewlekłe nadużywające alkoholu,
• osoby z nadwagą lub otyłością, zagrożone niealkoholowym stłuszczeniem wątroby,
• pacjenci z cukrzycą, insulinoopornością,
• osoby narażone na zakażenia wirusami zapalenia wątroby (typu A, B, C, D, E).

Pakiet wątrobowy – możliwe przyczyny odchyleń od normy

Wyniki badań pakietu muszą być interpretowane w połączeniu z objawami klinicznymi pacjenta oraz wynikami innych badań laboratoryjnych i obrazowych, np. USG.

• Wzrost ALT i AST (z przewagą ALT)

ALT ↑ ↑ + AST ↑ ↑ - znacznie podwyższenie aktywności (nawet >10x norma), przy czym ALT jest wyższe niż AST może być spowodowane ostrym wirusowym zapaleniem wątroby (WZW typu A, B, C), uszkodzeniem polekowym (np. przedawkowanie paracetamolu).

ALT ↑ + AST ↑ - umiarkowane podwyższenie aktywności tych enzymów obserwowane jest w niealkoholowym stłuszczeniu wątroby (NAFLD) lub otyłości.

ALT ↑ - umiarkowane podwyższenie (powyżej 35-40) – wskazanie do pogłębienia diagnostyki w kierunku WZW typu C.

• Wzrost AST i ALT (z wyraźną przewagą AST)

AST ↑ + ALT ↑ - AST co najmniej 2 razy wyższe niż ALT – możliwe przyczyny to alkoholowa choroba wątroby (alkoholowe zapalenie wątroby), marskość wątroby o etiologii alkoholowej.

• Wzrost ALP i GGTP (tzw. zespół cholestatyczny)

Znaczny wzrost Fosfatazy (ALP) i GGTP. ALT i AST mogą być w normie lub lekko podwyższone. Często towarzyszy temu wysoka bilirubina.

Możliwe przyczyny: kamica przewodów żółciowych, guz trzustki lub dróg żółciowych uciskający przewody, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych (PSC), cholestaza polekowa.

• Izolowany wzrost GGTP

Tylko GGTP jest powyżej normy, reszta parametrów (w tym ALP) jest prawidłowa.

Możliwe przyczyny: przewlekłe spożywanie alkoholu (nawet bez uszkodzenia wątroby), przyjmowanie niektórych leków indukujących enzymy (np. barbiturany, leki przeciwpadaczkowe), początkowa faza stłuszczenia wątroby.

• Izolowany wzrost ALP

Wysokie ALP, ale GGTP w normie.

Możliwe przyczyny pozawątrobowe, najczęściej związane z kośćmi (np. wzrost kości u dzieci, złamania, nowotwory kości, choroba Pageta) lub ciąża (fizjologiczny wzrost).

• Izolowany wzrost bilirubiny

Wysoka bilirubina całkowita, enzymy (ALT, AST, ALP, GGTP) w normie.

Możliwe przyczyny: zespół Gilberta (łagodna wada genetyczna), nasilona hemoliza (rozpad krwinek czerwonych), wchłanianie dużych krwiaków.

• Spadek stężenia albuminy (hipoalbuminemia)

Albumina poniżej normy. Często występuje w połączeniu z nieprawidłowymi enzymami i wysoką bilirubiną.

Możliwe przyczyny: zaawansowana marskość wątroby (wątroba traci zdolność do produkcji białek – jest to wskaźnik niewydolności narządu), ciężkie niedożywienie, zespół nerczycowy (utrata białka z moczem), stany zapalne jelit.

Pakiet wątrobowy – przygotowanie do badania

Aby wyniki badań były jak najbardziej wiarygodne, należy odpowiednio przygotować się do pobrania krwi:

• Na czczo - do badania należy przystąpić na czczo, co oznacza, że przez 8-12 godzin przed pobraniem krwi nie należy spożywać żadnych posiłków. Dopuszczalne jest picie niewielkich ilości czystej wody.
• Nawodnienie - należy wypić szklankę wody rano przed badaniem. Pomoże to w łatwiejszym pobraniu krwi.
• Używki - przez co najmniej 24 godziny przed badaniem należy zrezygnować ze spożywania alkoholu. Należy też ograniczyć palenie papierosów.
• Wysiłek fizyczny - na dzień przed badaniem należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego.
• Leki i suplementy - należy poinformować personel medyczny o wszystkich przyjmowanych lekach, suplementach diety i preparatach ziołowych. Niektóre z nich mogą wpływać na wyniki badań. Nie należy odstawiać leków bez konsultacji z lekarzem.
• Odpoczynek - przed badaniem należy się zrelaksować i unikać stresu.

Pakiet wątrobowy – co może wpłynąć na wynik?

Na wyniki badań wchodzących w skład pakietu wątrobowego może wpływać szereg czynników, które nie zawsze świadczą o chorobie wątroby, ale mogą prowadzić do odchyleń od normy. Ważne jest, aby interpretować wyniki w kontekście ogólnego stanu zdrowia, historii medycznej i stylu życia. Czynniki te obejmują:

• Przyjmowane leki - wiele leków, nawet tych dostępnych bez recepty (np. paracetamol), a także antybiotyki, statyny, leki przeciwpadaczkowe, omeprazol czy sertralina, może powodować przejściowy wzrost aktywności enzymów wątrobowych.
• Spożycie alkoholu - nawet jednorazowe, większe spożycie alkoholu może tymczasowo podnieść poziom GGTP i innych enzymów. Przewlekłe nadużywanie alkoholu jest częstą przyczyną trwałego uszkodzenia wątroby.
• Dieta - wysokotłuszczowa dieta może wpływać na metabolizm wątroby, a w perspektywie długoterminowej prowadzić do stłuszczenia.
• Intensywny wysiłek fizyczny - ekstremalny wysiłek fizyczny (np. maraton) może powodować przejściowy wzrost AST i ALT, ze względu na ich obecność w mięśniach.
• Inne stany fizjologiczne - ciąża (szczególnie w III trymestrze) może podwyższać poziom ALP.
• Suplementy diety i zioła - niektóre suplementy, zioła i preparaty roślinne (np. kava-kava, lukrecja, niektóre preparaty odchudzające) mogą mieć działanie hepatotoksyczne.
• Inne choroby - choroby niezwiązane bezpośrednio z wątrobą, takie jak choroby mięśni (wzrost AST), choroby tarczycy, mononukleoza, celiakia czy choroby serca, mogą również wpływać na wyniki prób wątrobowych.