Arginina – właściwości, rola w organizmie, źródła w diecie

Arginina to aminokwas, który odgrywa kluczową rolę w naszym organizmie. Wpływa nie tylko na budowę białek, ale także na pracę serca, wydolność fizyczną i płodność. W ostatnich latach zyskała szczególne zainteresowanie w medycynie oraz wśród osób aktywnych fizycznie. W tym artykule przyjrzymy się, jak działa arginina, gdzie ją znaleźć i kiedy warto rozważyć jej suplementację.

Spis treści:

1. Arginina – co to jest?
2. Właściwości argininy – jak działa l-arginina?
3. Na co pomaga arginina?
   • Arginina a serce i ciśnienie
   • Arginina a trening i wydolność
   • Arginina a potencja i płodność
4. W czym jest arginina? Źródła w diecie
5. Suplementacja argininy – kiedy jest wskazana?
6. L-arginina – skutki uboczne stosowania
7. Przeciwwskazania do stosowania l-argininy
8. Zakończenie

Arginina – co to jest?

Arginina (kwas 2-amino-5-guanidynowalerianowy) jest aminokwasem względnie egzogennym. Oznacza to, że organizm człowieka potrafi go wytwarzać samodzielnie, jednak w niektórych sytuacjach ta ilość może być niewystarczająca i konieczne staje się dostarczanie go z dietą. Podaż argininy z pożywieniem jest szczególnie ważna u dzieci i nastolatków, ponieważ w młodym wieku synteza tego aminokwasu nie jest jeszcze wydajna. Organizm osób dorosłych najczęściej jest w stanie syntetyzować aminokwas endogennie na odpowiednim poziomie.

Badania naukowe wskazują jednak, że odpowiednia podaż argininy w diecie jest ważna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu na każdym etapie życia. Dotyczy to przede wszystkim  stanów zwiększonego zapotrzebowania na ten związek, takich jak infekcja, uraz czy wysokie obciążenie organizmu prowadzące do nasilonych procesów metabolicznych. Zapotrzebowanie na argininę wzrasta również u pacjentów po resekcji jelita cienkiego oraz w niewydolności nerek.

Właściwości argininy – jak działa l-arginina?

Arginina pełni w organizmie wiele istotnych funkcji metabolicznych. Bierze udział w syntezie białek oraz w procesach detoksykacyjnych, szczególnie w usuwaniu amoniaku z organizmu i tworzeniu mocznika. Jest także prekursorem wielu związków biologicznie aktywnych, takich jak:

• prolina,
• poliaminy,
• kreatyna,
• tlenek azotu,
• agmatyna,
• ornityna,
• cytrulina,
• glutaminian.

Związki te uczestniczą w procesach fizjologicznych, które mogą mieć szczególne znaczenie m.in. dla osób aktywnych fizycznie.

Ponadto badania naukowe wskazują na możliwy związek argininy z regulacją wydzielania niektórych hormonów, takich jak hormon wzrostu, insulina oraz glukagon. Dlatego arginina jest szczególnie ważna w okresie wzrostu i rozwoju dzieci i nastolatków, ale pacjenci z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej (insulinooporność, hipoglikemia reaktywna, cukrzyca typu 2) też powinni zwrócić uwagę na ten aminokwas.

>> Sprawdź też: Poziom mocznika we krwi – kiedy wykonać badanie i jak interpretować wyniki?

Na co pomaga arginina?

Arginina ma szerokie właściwości prozdrowotne. Jest szczególnie cennym związkiem we wsparciu układu sercowo-naczyniowego i jest często wykorzystywana w profilaktyce i wsparciu leczenia jego chorób. Badania naukowe pokazują też znaczącą rolę tego aminokwasu we wsparciu płodności zarówno kobiet jak i mężczyzn. Ze względu na swoje właściwości, arginina może też być przydatna we wsparciu wydolności w czasie aktywności fizycznej.

Arginina a serce i ciśnienie

Arginina odgrywa bardzo ważną rolę w funkcjonowaniu układu sercowo-naczyniowego, Stanowi ona substrat do wytwarzania tlenku azotu, czyli związku odpowiedzialnego za rozszerzanie naczyń krwionośnych. Tlenek azotu działa poprzez rozluźnianie mięśni gładkich w ścianach naczyń, co wpływa na regulację ich napięcia i poprawia przepływ krwi. Dzięki jego ciągłej produkcji możliwe jest ograniczenie ryzyka rozwoju nadciśnienia oraz innych chorób naczyń. Z tego względu arginina może być wykorzystywana jako składnik wspierający prawidłowe działanie układu sercowo-naczyniowego.

Przykładem zastosowania argininy we wsparciu zdrowia sercowo-naczyniowego jest badanie, w którym kobiety w ciąży z nadciśnieniem otrzymywały suplementację argininy w dawce 6 g dziennie. Doprowadziło to do unormowania ciśnienia krwi u pacjentek.

Korzystne działanie argininy zauważono również u pacjentów kardiologicznych ze schorzeniami takimi jak:

• nadciśnienie tętnicze,
• choroba niedokrwienna,
• niewydolność krążenia,
• miażdżyca,
• zakrzepy naczyniowe,
• choroba wieńcowa.

Arginina a trening i wydolność

Pozytywne właściwości argininy w zakresie wsparcia układu sercowo-naczyniowego, w tym właściwości stymulujące rozszerzanie naczyń krwionośnych sprawiły, że ten aminokwas wzbudził również zainteresowanie wśród osób aktywnych fizycznie. Rola argininy we wsparciu wydolności organizmu jest jednak znacznie szersza.

Zwiększenie jej poziomu we krwimoże korzystnie wpływać na produkcję kreatyny, czyli związku ważnego dla prawidłowej pracy mięśni. Kreatyna przyczynia się do zwiększenia masy mięśniowej, usprawnia wykorzystanie tlenu oraz pomaga ograniczyć nagromadzenie kwasu mlekowego, który odpowiada m.in. za uczucie zmęczenia podczas wysiłku. Dodatkowo arginina wpływa na poziom hormonu wzrostu, co jest ważne z punktu widzenia metabolizmu i wzrostu komórek mięśni.

Arginina a potencja i płodność

Właściwości argininy mogą zostać wykorzystane również we wsparciu płodności. Badania wskazują, że suplementacja l-argininą w dawce 1,4 g/dobę znacząco poprawia parametry związane z płodnością mężczyzn. Pozytywny efekt jest szczególnie istotny u pacjentów borykających się z zaburzeniami erekcji.

U kobiet również arginina wykazuje właściwości wspierające płodność. W badaniach z udziałem pacjentek borykających się z niepłodnością, które korzystały z technik wspomaganego rozrodu (np. zapłodnienie in vitro), suplementacja argininą powodowała wzrost szansy na zajście w ciąże. Warto zaznaczyć, że lepsze efekty uzyskały kobiety, które suplementowały l-argininę w dawce 2 g, niż pacjentki stosujące 1 g l-argininy dziennie.

W czym jest arginina? Źródła w diecie

Arginina jest aminokwasem, dlatego jej głównym źródłem w diecie są produkty bogate w białko. Szczególnie obfite w l-argininę są:

• mięso i jego przetwory,
• owoce morza,
• nasiona roślin strączkowych,
• mleko i jego przetwory,
• pełnoziarniste produkty zbożowe.

>> Warto przeczytać również: Dzienne zapotrzebowanie na białko. Jak je obliczyć i ile wynosi?

Suplementacja argininy – kiedy jest wskazana?

Suplementacją l-argininy powinny się zainteresować szczególnie osoby, które rzadko spożywają bogate źródła tego aminokwasu. Jeśli ograniczenie produktów wysokobiałkowych w diecie wynika ze wskazań medycznych, przed rozpoczęciem suplementacji należy się skontaktować z lekarzem prowadzącym lub dietetykiem klinicznym.

 L-argininę warto zastosować również, jeśli chcemy wesprzeć zdrowie układu sercowo-naczyniowego, w tym prawidłowe ciśnienie krwi. Pary starające się o ciąże, szczególnie w przypadku problemów z płodnością, też mogą zwrócić uwagę na suplementację argininy. Dodatkowa podaż tego aminokwasu może się sprawdzić również u osób aktywnych fizycznie.

L-arginina – skutki uboczne stosowania

Suplementacja l-argininy charakteryzuje się wysokim bezpieczeństwem, ponieważ stosowanie nawet wysokich dawek u większości pacjentów nie wykazuje żadnych działań niepożądanych. W nielicznych przypadkach, które dotyczą mniej niż 1% osób, mogą pojawiać się skutki uboczne dotyczące funkcjonowania przewodu pokarmowego, czyli nudności lub biegunki.

Przeciwwskazania do stosowania l-argininy

Znane w źródłach medycznych przeciwskazania do stosowania suplementów z zawartością l-argininy to:

• silne reakcje alergiczne,
• kwasica metaboliczna,
• kwasica oddechowa,
• ciężkie zaburzenia czynności nerek.

>> Może Cię zainteresować: Kwasica – co to za choroba i jakie są jej objawy? Rodzaje, przyczyny i leczenie kwasicy organizmu

Zakończenie

Arginina to bardzo ważny aminokwas, który wspiera wiele kluczowych procesów w organizmie. Działa od syntezy białek i wsparcia detoksykacji, przez regulację pracy układu sercowo-naczyniowego, aż po wpływ na wydolność fizyczną i płodność.

Jej znaczenie wzrasta szczególnie w stanach zwiększonego zapotrzebowania, takich jak intensywny wysiłek, choroba czy okres rekonwalescencji. Odpowiednia podaż argininy, zarówno z dietą, jak i w uzasadnionych przypadkach z suplementacji, może stanowić istotne wsparcie dla zdrowia.

Jeśli jesteś w grupie pacjentów z zaburzeniami pracy układu sercowo-naczyniowego, borykasz się z niepłodnością lub intensywnie trenujesz, nie zapominaj też o regularnych badaniach kontrolnych, które są podstawą w drodze do zdrowia i wydolności organizmu.

Bibliografia

1. K. Durkalec-Michalski i J. Jeszka, „Czy suplementacja argininą jest skuteczną metodą wspomagania zdolności wysiłkowych w sporcie?”, Studia Periegetica, t. 6, s. 101–110, 2011.
2. G. Wu, C. J. Meininger, D. A. Knabe, F. W. Baze, i M. J. Rhoads, „Arginine nutrition in development, health and disease”, Current Opinion in Clinical Nutrition & Metabolic Care, t. 3, nr 1, s. 59–66, 2000.
3. Z. Zdrojewicz, J. Winiarski, E. Popowicz, i M. Szyca, „Rola argininy w organizmie człowieka”, Zeszyty Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Witelona w Legnicy, nr 1 (30), 2019.
4. B. C. Tong i A. Barbul, „Cellular and physiological effects of arginine”, Mini reviews in medicinal chemistry, t. 4, nr 8, s. 823–832, 2004.
5. D. Ścibior i H. Czeczot, „Arginina–metabolizm i funkcje w układzie sercowo-naczyniowym”, Adv. Clin. Exp. Med.,(14), t. 5, s. 1041–1050, 2005.
6. A. Grafka, M. Łopucki, K. Karwasik-Kajszczarek, M. Stasiak-Kosarzycka, A. Miturski, i G. Dzida, „Study of the role of L-arginine in the diagnosis of pregnancy-induced hypertension”, arterial hypertension, t. 20, nr 3, s. 113–118, 2016.
7. A. Garolla et al., „Dietary supplements for male infertility: a critical evaluation of their composition”, Nutrients, t. 12, nr 5, s. 1472, 2020.
8. G. Wu, C. J. Meininger, C. J. McNeal, F. W. Bazer, i J. M. Rhoads, „Role of L-arginine in nitric oxide synthesis and health in humans”, w Amino acids in nutrition and health, Springer, 2021, s. 167–187.
9. S. So, W. Yamaguchi, N. Murabayashi, N. Miyano, F. Tawara, i N. Kanayama, „Beneficial effect of l-arginine in women using assisted reproductive technologies: a small-scale randomized controlled trial”, Nutrition Research, t. 82, s. 67–73, 2020.
10. H. Górska-Warsewicz, W. Laskowski, O. Kulykovets, A. Kudlińska-Chylak, M. Czeczotko, i K. Rejman, „Food products as sources of protein and amino acids—The case of Poland”, Nutrients, t. 10, nr 12, s. 1977, 2018.
11. N. Flynn, C. Meininger, T. Haynes, i G. Wu, „The metabolic basis of arginine nutrition and pharmacotherapy”, Biomedicine & Pharmacotherapy, t. 56, nr 9, s. 427–438, 2002.