Nerwica serca to zaburzenie o podłożu psychogennym, które manifestuje się objawami ze strony układu krążenia. Mimo, że obecne są dolegliwości typowe dla chorób serca, takie jak ból w klatce piersiowej, kołatanie czy duszności, wyniki badań kardiologicznych pozostają prawidłowe. Objawy często skłaniają pacjentów do szukania pomocy na szpitalnym oddziale ratunkowym w przekonaniu, że doświadczają zawału serca. Dowiedz się, jak wygląda nerwica serca, jak ją leczyć i czy może być niebezpieczna.
Z tego artykułu dowiesz się, że:
- Nerwica serca to zaburzenie o podłożu psychogennym, objawiające się dolegliwościami ze strony układu sercowo-naczyniowego.
- Objawy często imitują choroby serca, jednak wyniki badań kardiologicznych pozostają prawidłowe.
- Leczenie nerwicy serca obejmuje m.in. psychoterapię, psychoedukację, techniki relaksacyjne i modyfikację stylu życia.
Spis treści:
- Czym jest nerwica serca i jakie są jej główne przyczyny?
- Jakie są objawy nerwicy serca i jak je rozpoznać?
- Jak odróżnić nerwicę od choroby serca?
- Jak leczyć nerwicę serca i łagodzić jej objawy?
- Jak zapobiegać nerwicy serca?
- FAQ. Nerwica serca – często zadawane pytania
Czym jest nerwica serca i jakie są jej główne przyczyny?
Nerwica serca to potoczne określenie znane w terminologii medycznej jako zespół Da Costy lub dystonia neurowegetatywna, to zespół objawów ze strony układu krążenia, które są spowodowane zaburzeniami lękowymi. W badaniach nie zostają stwierdzone żadne zmiany wskazujące na nieprawidłowości strukturalne i czynnościowe serca.
Przyczyny nerwicy serca są złożone i wieloczynnikowe. Dominującą rolę rolę odgrywają czynniki psychologiczne – przewlekły stres, napięcie emocjonalne, trudne wydarzenia życiowe czy doświadczenia traumatyczne, również z okresu dzieciństwa. Znaczenie mogą mieć także predyspozycje biologiczne, np. podatność na zaburzenia lękowe czy zaburzenia neuroprzekaźnictwa.
| Na nerwicę serca bardziej narażone są kobiety, osoby samotne, o niskim statusie społecznym, w wieku między 24 a 44 lata. |
Jakie są objawy nerwicy serca i jak je rozpoznać?
Objawy nerwicy serca mogą imitować poważne schorzenia kardiologiczne. Zwykle dolegliwości pojawiają się nagle, narastają falami i prowadzą do poczucia silnego zagrożenia, co stanowi źródło dodatkowego lęku.
Najczęstsze objawy nerwicy serca to:
- tępy lub kłujący ból w klatce piersiowej niezwiązany z wysiłkiem fizycznym,
- kołatanie serca,
- duszność,
- przyspieszone tętno,
- wzrost ciśnienia tętniczego,
- przyspieszony oddech,
- osłabienie,
- parestezje kończyn,
- zawroty głowy,
- nadmierna potliwość,
- niepokój i lęk przed śmiercią,
- nudności i wymioty,
- trudności w koncentracji.
Bardzo ważną kwestią jest, ile trwa nerwica serca. Ból w klatce piersiowej może utrzymywać się przez dłuższy czas. Zdarza się, że objawy pojawiają się nawet kilka razy na dobę. Dolegliwości ustępują po przyjęciu leków uspokajających lub placebo.
Rozpoznanie nerwicy serca wymaga wykluczenia chorób organicznych – przede wszystkim kardiologicznych. Lekarz może zlecić badania takie jak EKG, echo serca, holter EKG, próba wysiłkowa oraz badania laboratoryjne. Jeżeli wyniki nie wskazują na patologię kardiologiczną, a objawy mają charakter napadowy i pojawiają się w sytuacjach stresowych, rozważa się tło psychogenne i kieruje pacjenta na konsultację psychiatryczną.
Jak odróżnić nerwicę od choroby serca?
Różnicowanie między nerwicą serca a organiczną chorobą układu sercowo-naczyniowego ma bardzo istotne znaczenie dla postępowania terapeutycznego oraz zapewnienia pacjentowi poczucia bezpieczeństwa. Chociaż w obu przypadkach objawy są bardzo zbliżone, istnieje kilka różnic. Pod uwagę można wziąć:
- okoliczności wystąpienia objawów – w nerwicy serca ból pojawia się w spoczynku i najczęściej jest poprzedzony stresującą sytuacją,
- rodzaj bólu w klatce piersiowej – w nerwicy serca ból jest tępy lub kłujący, ma zmienne nasilenie i ustępuje po przyjęciu leków uspokajających,
- dodatkowe dolegliwości – w nerwicy serca ból nie promieniuje, ale może pojawić się drętwienie obu kończyn.
Ostateczne rozpoznanie stawia lekarz po przeprowadzeniu pełnej diagnostyki. Każdy niepokojący objaw ze strony układu sercowo-naczyniowego wymaga konsultacji lekarskiej.
| Silny, dławiący ból lub ucisk w klatce piersiowej, często promieniujący do lewej ręki, żuchwy lub pleców, a także towarzyszące mu duszność, zimne poty, nudności i wyraźny niepokój mogą wskazywać na zawał serca. Przy pojawieniu się takich objawów należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe. |
Jak leczyć nerwicę serca i łagodzić jej objawy?
W leczeniu nerwicy serca zastosowanie mają:
- metody psychologiczne,
- metody farmakologiczne,
- połączenie metod psychologicznych i farmakologicznych.
W wielu przypadkach dobre wyniki przynosi terapia poznawczo-behawioralna, która uczy pacjenta identyfikowania stresorów, pracy z lękiem oraz zmniejszania reaktywności organizmu na bodźce emocjonalne.
Bardzo istotna jest także edukacja pacjenta, która pozwala zrozumieć mechanizm powstawania objawów i zmniejszyć lęk przed poważną chorobą. Często stosuje się techniki wspierające redukcję stresu – m.in. trening oddechowy, trening uważności, trening relaksacyjny. Pacjent powinien zwrócić uwagę na styl życia – przede wszystkim zadbać o odpowiedni odpoczynek, zdrowy sen, work-life balance, zdrową i dobrze zbilansowaną dietę oraz zrezygnować z używek.
Jak zapobiegać nerwicy serca?
Profilaktyka nerwicy serca sprowadza się przede wszystkim do dbałości o higienę psychiczną i zdrowy styl życia. Ważne jest nauczenie się rozpoznawania stresu oraz reagowania na pierwsze sygnały przeciążenia emocjonalnego. Utrzymywanie równowagi między pracą a życiem prywatnym, dbanie o jakość snu oraz wyznaczanie zdrowych granic zmniejszają ryzyko nadmiernego napięcia. Wskazane jest rozwijanie umiejętności radzenia sobie z emocjami – na przykład poprzez psychoterapię lub warsztaty rozwoju osobistego.
>> Zobacz także: Medytacja – jak działa na stres? Czym jest medytacja, jak zacząć medytować?
FAQ. Nerwica serca – często zadawane pytania
Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące nerwicy serca.
U osób z nerwicą serca w EKG może być widoczne przyspieszenie rytmu serca lub pojedyncze nieswoiste zmiany związane z pobudzeniem układu nerwowego. Należy pamiętać, że elektrokardiogram nie potwierdza ani nie wyklucza nerwicy serca – służy przede wszystkim do oceny, czy objawy nie wynikają z choroby organicznej.
Nerwica serca nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla życia, ale może istotnie obniżać komfort codziennego funkcjonowania i prowadzić do izolacji społecznej, uzależnienia, depresji, a nawet myśli samobójczych.
Nerwica serca nie prowadzi do zawału mięśnia sercowego i nie powoduje zmian w naczyniach wieńcowych. Trzeba jednak pamiętać, że przewlekły stres może zwiększać ryzyko chorób układu krążenia.
Opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Banaszczyk
Bibliografia
- P. Gajewski, A. Szczeklik, Interna Szczeklika 2017, (red. prow.) P. Gajewski, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2017
- https://www.mp.pl/pacjent/objawy/306968,nerwica-serca-co-to-jest-jakie-sa-objawy-jak-postepowac (dostęp 10.12.2025)
- A. Mosiołek, Leczenie zaburzeń lękowych – przewodnik, Psychiatria po Dyplomie 05/2018
