Wylew krwi do mózgu (udar krwotoczny) to stan nagły, w którym dochodzi do krwawienia do tkanki mózgowej lub przestrzeni otaczających mózg. Objawy pojawiają się zwykle nagle i mogą szybko narastać, dlatego liczy się czas – szybkie wezwanie pomocy i wykonanie tomografii komputerowej często decydują o rokowaniu.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> udar krwotoczny to jedna z postaci udaru mózgu, a potoczne określenie „wylew” najczęściej odnosi się właśnie do krwawienia, >> krwotok śródmózgowy i krwotok podpajęczynówkowy różnią się mechanizmem oraz obrazem klinicznym, >> najczęstszą przyczyną krwotoku śródmózgowego jest nadciśnienie tętnicze, a w krwotoku podpajęczynówkowym – pęknięcie tętniaka, >> typowe objawy to nagły niedowład, zaburzenia mowy, utrata równowagi, a w części przypadków bardzo silny ból głowy i zaburzenia świadomości, >> podstawą rozpoznania jest tomografia komputerowa głowy, a leczenie obejmuje m.in. kontrolę ciśnienia i – w razie potrzeby – odwrócenie działania leków przeciwkrzepliwych, >> rokowanie zależy przede wszystkim od rozległości krwawienia, lokalizacji i szybkiego wdrożenia leczenia. |
Spis treści:
- Jak dochodzi do wylewu krwi do mózgu (udaru krwotocznego)?
- Jak często występuje udar krwotoczny?
- Wylew krwi do mózgu: przyczyny udaru krwotocznego
- Udar krwotoczny: objawy
- Wylew krwi do mózgu: rozpoznanie
- Leczenie chorych z udarem krwotocznym mózgu
- Udar krwotoczny: powikłania i skutki
- Udar krwotoczny mózgu: profilaktyka
- Wylew krwi do mózgu: FAQ
- Podsumowanie
Jak dochodzi do wylewu krwi do mózgu (udaru krwotocznego)?
Udar krwotoczny powstaje, gdy pęka naczynie krwionośne w mózgu lub jego okolicy, a krew wydostaje się poza światło naczynia. Krwawienie uszkadza tkankę mózgową bezpośrednio, a dodatkowo może powodować obrzęk mózgu i wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego. To właśnie te mechanizmy odpowiadają za szybkie pogorszenie stanu chorego.
W praktyce klinicznej wyróżnia się dwie główne postacie krwawienia:
- krwotok śródmózgowy – gdy krew gromadzi się w obrębie miąższu mózgu (w jego tkance),
- krwotok podpajęczynówkowy – gdy krew trafia do przestrzeni podpajęczynówkowej (między oponami mózgowymi).
| To ważne: Jakie są różnice między udarem mózgu a wylewem krwi do mózgu? Udar mózgu to pojęcie nadrzędne – obejmuje zarówno udar niedokrwienny (związany z zamknięciem naczynia), jak i udar krwotoczny (związany z krwawieniem). Z kolei „wylew” to określenie potoczne, najczęściej używane w odniesieniu do udaru krwotocznego, czyli krwotoku do mózgu lub jego otoczenia. |
Jak często występuje udar krwotoczny?
Udar krwotoczny stanowi mniejszość wszystkich udarów, ale bywa cięższy klinicznie. Szacuje się, że odpowiada za około 10-20% wszystkich udarów mózgu, podczas gdy pozostałe przypadki to głównie udar niedokrwienny. Częstość udarów jako całości w populacji ogólnej w krajach rozwiniętych wynosi przeciętnie około 2 na 1000 osób rocznie, a po 65. roku życia wzrasta nawet do około 10 na 1000 osób rocznie – co dobrze pokazuje, jak silnie ryzyko rośnie wraz z wiekiem.
Wylew krwi do mózgu: przyczyny udaru krwotocznego
Przyczyny udaru krwotocznego są zróżnicowane, ale część z nich pojawia się zdecydowanie częściej. Do najważniejszych należą:
- nadciśnienie tętnicze – szczególnie niekontrolowane; to najczęstsza przyczyna krwotoku śródmózgowego,
- angiopatia amyloidowa – zwykle u osób starszych; odkładanie amyloidu w ścianach naczyń mózgowych osłabia je i zwiększa ryzyko krwawień,
- leki przeciwkrzepliwe (np. stosowane w migotaniu przedsionków) – zwiększają ryzyko krwawienia, zwłaszcza przy nieprawidłowych parametrach krzepnięcia,
- wady i malformacje naczyniowe (np. naczyniaki, malformacje tętniczo-żylne),
- pęknięcie tętniaka – najczęstsza przyczyna krwotoku podpajęczynówkowego (czyli krwawienia do przestrzeni podpajęczynówkowej – między pajęczynówką a oponą miękką, wypełnionej płynem mózgowo‑rdzeniowym),
- rzadziej: zaburzenia krzepnięcia, guzy mózgu, krwawienie w przebiegu udaru żylnego lub po urazie.
>> Przeczytaj: Guzy mózgu – objawy, przyczyny i diagnostyka
Czynniki ryzyka wystąpienia wylewu krwi do mózgu
Oprócz bezpośrednich przyczyn, znaczenie mają czynniki, które zwiększają prawdopodobieństwo krwawienia. Najważniejszym z nich jest nadciśnienie tętnicze, ale ryzyko rośnie także:
- wraz z wiekiem,
- u osób palących tytoń i nadużywających alkoholu,
- przy stosowaniu leków wpływających na krzepnięcie (przeciwkrzepliwych i – w pewnych sytuacjach – przeciwpłytkowych),
- u chorych z cechami choroby małych naczyń mózgu (np. mikrokrwawieniami widocznymi w badaniach obrazowych).
| WAŻNE! Najważniejszym czynnikiem ryzyka wylewu krwi do mózgu (udaru krwotocznego) jest nadciśnienie tętnicze. |
>> Sprawdź: Palenie papierosów – negatywne skutki i wpływ na zdrowie palenia tytoniu
Udar krwotoczny: objawy
Objawy udaru krwotocznego pojawiają się zwykle nagle i zależą od lokalizacji oraz rozległości krwawienia. U części chorych dominują typowe objawy udaru, a u innych – nasilone objawy wynikające z wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego.
Do najczęstszych objawów należą:
- nagły niedowład lub drętwienie twarzy, ręki lub nogi (często po jednej stronie ciała),
- zaburzenia mowy (bełkotliwa mowa, trudność w wysławianiu się, problemy ze zrozumieniem),
- zaburzenia równowagi, koordynacji, zawroty głowy,
- zaburzenia widzenia (np. podwójne widzenie, ubytki pola widzenia),
- silny ból głowy, nierzadko z nudnościami i wymiotami (szczególnie w krwotoku podpajęczynówkowym, gdzie bywa opisywany jako „najsilniejszy/najgorszy ból głowy w życiu”),
- zaburzenia świadomości – senność, splątanie, aż do utraty przytomności,
- czasem napad drgawkowy, zwłaszcza gdy krwawienie dotyczy określonych okolic mózgu.
>> Zobacz: Bóle głowy – rodzaje i przyczyny. Jakie badania wykonać przy częstych (przewlekłych) bólach głowy?
F.A.S.T. w rozpoznaniu udaru
W rozpoznaniu udaru (zarówno niedokrwiennego, jak i krwotocznego) pomocna jest zasada F.A.S.T.:
- F (Face) – opadnięcie kącika ust, asymetria twarzy,
- A (Arms) – osłabienie lub opadanie jednej ręki,
- S (Speech) – zaburzenia mowy,
- T (Time) – czas ma znaczenie: natychmiast zadzwoń po pomoc.
>> Przeczytaj więcej: Objawy udaru. Jak rozpoznać zbliżający się udar mózgu?
Wylew krwi do mózgu: rozpoznanie
W rozpoznaniu udaru krwotocznego kluczowe są badania obrazowe i podstawowa ocena stanu ogólnego:
- TK głowy bez kontrastu – badanie pierwszego wyboru, bo najszybciej pokazuje obecność krwi.
- MR – bywa pomocny, gdy obraz kliniczny jest niejednoznaczny lub gdy potrzebna jest dokładniejsza ocena tkanek.
Jeśli podejrzewa się krwotok podpajęczynówkowy, a wynik TK nie daje jasnej odpowiedzi, lekarz może zlecić:
- punkcję lędźwiową,
- badania naczyniowe: angio‑TK lub angio‑MR – szczególnie gdy podejrzewa się tętniaka albo inną malformację naczyniową.
Równolegle wykonuje się badania laboratoryjne i ocenę stanu pacjenta, m.in.:
- morfologię i glukozę,
- parametry krzepnięcia – najczęściej: INR (czas protrombinowy/TP), APTT, fibrynogen, a także liczba płytek krwi (zwłaszcza u osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe).
Leczenie chorych z udarem krwotocznym mózgu
Leczenie udaru krwotocznego odbywa się w warunkach szpitalnych, często na oddziale udarowym lub intensywnej terapii. Obejmuje ono przede wszystkim stabilizację stanu chorego, monitorowanie funkcji życiowych i leczenie przyczynowe, jeśli jest możliwe.
W zależności od sytuacji klinicznej stosuje się m.in.:
- kontrolę ciśnienia tętniczego – zbyt wysokie wartości mogą sprzyjać narastaniu krwawienia,
- odwrócenie działania leków przeciwkrzepliwych – jeśli pacjent je przyjmuje i są dostępne odpowiednie odtrutki lub preparaty korygujące krzepnięcie,
- leczenie powikłań (np. obrzęku mózgu, zaburzeń oddychania),
- leczenie neurochirurgiczne w wybranych przypadkach (np. zabezpieczenie tętniaka w krwotoku podpajęczynówkowym, czasem ewakuacja krwiaka).
>> To może Cię zainteresować: Niedotlenienie mózgu: objawy, skutki, przyczyny i leczenie
Wylew krwi do mózgu: szanse na przeżycie
Rokowanie po udarze krwotocznym jest zróżnicowane. Największe znaczenie mają: rozległość i lokalizacja krwawienia, zajęcie układu komorowego, stan neurologiczny przy przyjęciu, powiększanie się krwiaka w pierwszych godzinach oraz stosowanie leków przeciwkrzepliwych.
W obserwacjach klinicznych w krwotoku śródmózgowym ok. 40% chorych umiera w ciągu miesiąca, a ok. 54% w ciągu roku. W krwotoku podpajęczynówkowym szacuje się, że ok. połowa przypadków kończy się zgonem lub znaczną niesprawnością.
Szybkie wezwanie pomocy, diagnostyka i leczenie mogą poprawić rokowanie.
Udar krwotoczny: powikłania i skutki
W pierwszych dniach po krwawieniu najgroźniejsze są powikłania związane z obrzękiem mózgu i wzrostem ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Mogą pojawić się także napady padaczkowe, zaburzenia oddychania czy zaburzenia połykania.
W krwotoku podpajęczynówkowym ryzykiem są m.in. skurcz naczyń mózgowych i wtórne niedokrwienie, dlatego leczenie wymaga ścisłego monitorowania. Długofalowe skutki udaru mogą obejmować niedowład, trudności w mówieniu, zaburzenia pamięci i koncentracji oraz problemy emocjonalne – kluczową rolę odgrywa wtedy rehabilitacja i dalsza opieka specjalistyczna.
>> Zobacz również : Dieta po udarze mózgu – żywienie chorego
Udar krwotoczny mózgu: profilaktyka
Najważniejszym elementem profilaktyki udaru krwotocznego jest kontrola ciśnienia tętniczego – zarówno u osób z rozpoznanym nadciśnieniem, jak i tych, które nie mierzą go regularnie. Istotne są także:
- rzucenie palenia,
- ograniczenie alkoholu,
- utrzymywanie prawidłowej masy ciała i regularna aktywność fizyczna,
- rozsądne i bezpieczne stosowanie leków przeciwkrzepliwych (bez samodzielnego odstawiania i z kontrolą zaleconą przez lekarza).
W profilaktyce wtórnej, po przebytym incydencie, plan leczenia jest zawsze indywidualny i zależy od przyczyny krwawienia.
>> Przeczytaj: Czym jest afazja? Objawy, rodzaje, przyczyny i diagnostyka
Wylew krwi do mózgu: FAQ
Najczęściej są to nagłe objawy neurologiczne: niedowład lub drętwienie jednej strony ciała, opadnięcie kącika ust, zaburzenia mowy, problemy z równowagą lub widzeniem. Mogą też wystąpić silny ból głowy, nudności/wymioty i zaburzenia świadomości.
To zależy głównie od rozległości i lokalizacji krwawienia oraz szybkości leczenia. U części osób możliwy jest powrót do samodzielności, u innych dochodzi do trwałych następstw — duże znaczenie mają wczesna rehabilitacja i dobra kontrola czynników ryzyka.
Najczęściej ból jest rozlany albo dominuje w potylicy i karku; czasem bywa czołowy/za oczami. Samo miejsce bólu nie rozstrzyga rozpoznania — o tym decyduje szybkie badanie obrazowe (TK).
Stres zwykle nie jest bezpośrednią przyczyną, ale może nasilać skoki ciśnienia, co u osób z niekontrolowanym nadciśnieniem zwiększa ryzyko powikłań. Najważniejsze czynniki ryzyka to nadciśnienie, zmiany naczyniowe (np. tętniaki) i leki przeciwkrzepliwe.
Podsumowanie
Wylew krwi do mózgu to jedna z postaci udaru mózgu, która wymaga pilnej diagnostyki i leczenia w szpitalu. Nagły niedowład, zaburzenia mowy, silny ból głowy czy zaburzenia świadomości zawsze powinny skłonić do wezwania pomocy. Najskuteczniejszą formą profilaktyki pozostaje kontrola ciśnienia tętniczego i modyfikacja czynników ryzyka.
Bibliografia
- Członkowska A, Niewada M. Udar mózgu. Interna Szczeklika – mały podręcznik, Medycyna Praktyczna. Aktualizacja/weryfikacja: 11.07.2025.
- Bodzioch M. Udar mózgu. Medycyna Praktyczna dla Pacjenta (mp.pl). Dostęp: 12.01.2026.
- Rordorf G, McDonald CT. Spontaneous intracerebral hemorrhage: Pathogenesis, clinical features, and diagnosis. UpToDate.
- Rordorf G, McDonald CT. Spontaneous intracerebral hemorrhage: Acute treatment and prognosis. UpToDate.
