Pakiet markery nowotworowe - kobieta - więcej informacji
Możliwość zachorowania na nowotwór niepokoi każdego człowieka, wiele osób chciałoby mieć pewność, że ewentualna choroba zostanie wykryta na wczesnym – gwarantującym wyleczenie – etapie. Markery nowotworowe to substancje – najczęściej białka – które mogą być wytwarzane przez komórki nowotworowe lub w odpowiedzi na ich obecność. Jednak właściwości analityczne markerów nowotworowych – ich czułość i swoistość – nie gwarantują wiarygodnych wyników przy ich zastosowaniu jako testów przesiewowych u osób zdrowych. Dlatego powinny one znajdować zastosowanie tylko jako element procesu diagnostycznego prowadzonego w kierunku choroby nowotworowej i interpretowane w połączeniu z innymi badaniami (np. obrazowymi, histopatologicznymi, cytologicznymi) oraz oceną kliniczną pacjentki.
Pakiet markery nowotworowe - kobieta - jakie badania zawiera pakiet?
Pakiet obejmuje pięć badań, które dostarczają informacji o potencjalnej aktywności nowotworowej:
- test ROMA (algorytm CA 125 i HE4) - ocenia ryzyko wystąpienia raka jajnika, szczególnie pomocny w różnicowaniu zmian łagodnych od złośliwych;
- CEA (antygen karcinoembrionalny) - marker raka jelita grubego, może być również dodatni u palaczy tytoniu, w nienowotworowych chorobach wątroby, np. kamicy żółciowej, chorobie wrzodowej, niewydolności nerek, chorobach zapalnych jelit, zespole jelita drażliwego, a nawet cukrzycy t.2. Jednocześnie nie musi być podwyższony u pacjentów z rzeczywiście występującymi nowotworami jelit – ocenia się, iż we wczesnym stadium raka jelita grubego podwyższone stężenie CEA stwierdza się u 15-25% chorych, co może powodować złudne poczucie bezpieczeństwa. Dlatego w przypadku raka jelita grubego badaniem przesiewowym pozostaje trzykrotny test na krew utajoną w kale i kolonoskopia. Wartość CEA w raku jelita grubego polega na śledzeniu jego stężenia w czasie leczenia, co jest wskaźnikiem skuteczności leczenia i ewentualnym prognostykiem wznowy nowotworu;
- CA 19-9 (antygen węglowodanowy 19-9) - ten marker jest najczęściej wykorzystywany w diagnostyce raka trzustki, ale jego podwyższone wartości mogą również towarzyszyć nowotworom dróg żółciowych, wątroby, żołądka i jelita grubego. Może być podwyższony także w niektórych chorobach nienowotworowych;
- CA 15-3 (antygen węglowodanowy 15-3) - marker raka piersi – również może być podwyższony u pewnego odsetka pacjentek z niezłośliwymi zmianami w piersi, niezłośliwymi zmianami w przewodzie pokarmowym, w marskości wątroby i stanach zapalnych tego narządu, w zapaleniu płuc, niedomogach nerek, w chorobach reumatycznych. Z kolei podwyższony poziom tego markera w raku piersi bez przerzutów, w I-II stopniu zaawansowania, obserwuje się zaledwie u ok. 30% pacjentek. Dlatego badaniem przesiewowym w raku piersi pozostaje mammografia, która pomaga uwidocznić bardzo niewielkie zmiany. Przydatność markera CA-15-3 jest potwierdzona w kontroli leczenia.
- S-100 (białko S-100) - jest to marker nowotworowy stosowany przede wszystkim w diagnostyce i monitorowaniu czerniaka skóry – złośliwego nowotworu melanocytów.
Pakiet markery nowotworowe - kobieta - kto i kiedy powinien wykonać pakiet badań?
Badania mogą być wskazane u osób:
- z niejasnymi objawami klinicznymi – jako uzupełnienie diagnostyki różnicowej,
- z niespecyficznymi objawami z jamy brzusznej – u których lekarz, po wykonaniu badań podstawowych, szuka punktu wyjścia dla ewentualnego procesu nowotworowego w obrębie jamy brzusznej – przewód pokarmowy, drogi żółciowe, jajniki,
- w trakcie lub po leczeniu onkologicznym – w celu kontroli skuteczności terapii (chirurgii, chemioterapii) oraz wczesnego wychwycenia nawrotu nowotworu piersi, jajnika, jelita grubego lub trzustki,
- z grup wysokiego ryzyka genetycznego – osobom z potwierdzonymi mutacjami (np. BRCA1/BRCA2) lub silnym wywiadem rodzinnym w kierunku raka piersi, jajnika i jelita grubego, trzustki, jako uzupełnienie regularnych badań obrazowych (mammografii, USG, kolonoskopii).
Pakiet markery nowotworowe - kobieta - możliwe przyczyny odchyleń od normy
Ważne! Panel nie jest pakietem przesiewowym dla zdrowych osób bez objawów. Ze względu na niską czułość we wczesnych stadiach oraz możliwość wyników fałszywie dodatnich w stanach zapalnych, wyniki te muszą być zawsze interpretowane w korelacji z badaniami obrazowymi (USG, TK, MR).
- Stany zapalne - ostre lub przewlekłe stany zapalne w organizmie (np. trzustki, wątroby, jelit) mogą powodować przejściowe podwyższenie niektórych markerów (np. CEA, CA 19-9).
- Choroby nienowotworowe - łagodne schorzenia piersi (np. mastopatia), łagodne guzy jajnika (np. torbiele endometrialne), endometrioza, choroby wątroby (np. marskość, zapalenie wątroby), choroby nerek, czy autoimmunologiczne mogą wpływać na poziomy niektórych markerów (np. CA 125, CA 15-3).
- Ciąża - wzrost stężenia niektórych markerów (np. CA 125) może być obserwowany w ciąży.
- Palenie tytoniu - u osób palących stężenie CEA może być fizjologicznie wyższe.
- Inne czynniki - niedoczynność tarczycy, choroby płuc czy pęcherzyka żółciowego.
Każdy wynik badania powinien być interpretowany przez lekarza w kontekście stanu zdrowia pacjentki, jej historii medycznej i wyników innych badań diagnostycznych.
Pakiet markery nowotworowe - kobieta - przygotowanie do badania
Aby zapewnić jak najdokładniejsze wyniki, należy przestrzegać kilku prostych zasad przygotowania do pobrania krwi:
- Odpoczynek - przed pobraniem krwi postaraj się odpocząć przez około 15 minut.
- Porę dnia i posiłek - możesz iść na pobranie w ciągu dnia, nie musisz być na czczo.
- Nawodnienie - na około 30 minut przed pobraniem wypij szklankę wody (około 250 ml). Pomoże to w lepszym nawodnieniu żył i ułatwi pobranie krwi.