Pakiet - wskaźnik insulinooporności

Symbol: PKTWINS

Pakiet - wskaźnik insulinooporności - więcej informacji

Insulinooporność jest zmniejszoną wrażliwością tkanek (wątroby, mięśni) na insulinę. Stan insulinooporności w ok. 50% jest uwarunkowany genetycznie, dlatego szczególnie narażone na jego występowanie są osoby, u których w najbliższej rodzinie występuje insulinooporność, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, otyłość. W pozostałych przypadkach insulinooporności sprzyja otyłość, oraz styl życia – w tym brak aktywności fizycznej.

Wskaźnik HOMA-IR (Homeostatic Model Assessment – Insulin Resistance) jest obliczany na podstawie oznaczenia stężeń glukozy i insuliny pobranych na czczo. Stanowi prosty, nieinwazyjny sposób oceny wrażliwości organizmu na insulinę. Wyniki tego badania dobrze korelują ze "złotym standardem" diagnostyki insulinooporności – klamrą metaboliczną, która jest jednak procedurą skomplikowaną i czasochłonną. Im wyższa wartość wskaźnika HOMA-IR, tym większa insulinooporność.

Pakiet - wskaźnik insulinooporności - jakie badania zawiera pakiet?

W skład pakietu wchodzą:

• glukoza na czczo – podstawowy parametr oceniający gospodarkę węglowodanową;
• insulina na czczo – hormonu produkowanego przez trzustkę, którego głównym zadaniem jest obniżanie poziomu glukozy we krwi poprzez umożliwienie jej transportu do komórek. Zaburzenia wydzielania insuliny skutkują zaburzeniami poziomu glukozy we krwi;
• wskaźnik HOMA-IR – wskaźnik wyliczany ze specjalnego wzoru, jego prawidłowe wyliczenie wymaga, aby oba badania – glukozy i insuliny – zostały wykonane z jednej próbki krwi, pobranej podczas tej samej wizyty w laboratorium.

Nieleczona insulinooporność jest stanem, który może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. W odpowiedzi na obniżoną wrażliwość tkanek na insulinę organizm zaczyna produkować jej więcej, co początkowo pomaga utrzymać prawidłowy poziom cukru we krwi (hiperinsulinemia). Jednak z czasem, trzustka ulega wyczerpaniu, produkcja insuliny spada, a poziom glukozy wzrasta, co prowadzi do rozwoju stanu przedcukrzycowego, a następnie cukrzycy typu 2. Badania wskazują, że insulinooporność może wyprzedzać cukrzycę nawet o 10 lat.

Pakiet - wskaźnik insulinooporności - kto i kiedy powinien wykonać pakiet badań?

Badanie wskaźnika insulinooporności jest zalecane osobom, u których występują objawy mogące świadczyć o zmniejszonej wrażliwości tkanek na insulinę. Do typowych sygnałów należą:

• nadmierna senność po posiłkach, zwłaszcza bogatych w węglowodany,
• trudności z utrzymaniem optymalnej masy ciała lub niewyjaśniony przyrost wagi, pomimo stosowania diety,
• obniżony nastrój,
• zaburzenia koncentracji i pamięci, określane jako "mgła mózgowa",
• uczucie ciągłego zmęczenia i braku energii,
• częste uczucie zimna,
• nawracający głód (już 2-3 godziny po posiłku) i wzmożony apetyt na słodycze.

Ponieważ insulinooporność jest stanem, który początkowo może przebiegać bezobjawowo, dlatego może być rekomendowany dla osób rodzinie obciążonych występowaniem zmniejszonej wrażliwości tkanek na ten hormon.

Insulinooporność może również towarzyszyć innych schorzeniom, np. często współistnieje z:

• zespołem policystycznych jajników,
• stanem przedcukrzycowym,
• cukrzycą t. 2,
• hemochromatozą,
• otyłością.

Może być obecna w niedoczynności tarczycy.

Pakiet - wskaźnik insulinooporności - możliwe przyczyny odchyleń od normy

Odchylenia od normy we wskaźniku HOMA-IR najczęściej oznaczają podwyższone wartości, wskazujące na insulinooporność.

U osób dorosłych wartość HOMA-IR > 2,0-2,5 świadczy o obecności oporności na insulinę. U dzieci i młodzieży w okresie pokwitania fizjologicznie obserwuje się wyższe wartości graniczne (np. >5,22 u chłopców i >3,82 u dziewczynek), dlatego w ich przypadku stosuje się specjalne siatki centylowe.

Należy pamiętać, iż wskaźnik HOMA-IR odzwierciedla status glikemii i insulinemii na czczo. Prawidłowy wynik nie wyklucza zaburzeń występujących po posiłku.

Pakiet - wskaźnik insulinooporności - przygotowanie do badania

Dla uzyskania wiarygodnych wyników, badanie wskaźnika insulinooporności wymaga odpowiedniego przygotowania:

• Na czczo - krew do badania należy pobrać rano, po 8-12 godzinach od przyjęcia ostatniego posiłku. Dozwolone jest picie niewielkich ilości wody niegazowanej.
• Odpoczynek - przed pobraniem krwi zaleca się kilkunastominutowy odpoczynek w pozycji siedzącej.
• Unikaj wysiłku - przed badaniem, zwłaszcza rano, należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego.
• Konsultacja lekarska - w przypadku przyjmowania jakichkolwiek leków, należy skonsultować się z lekarzem, czy mogą one wpłynąć na wynik badania i czy należy je odstawić przed pobraniem krwi.

Pakiet - wskaźnik insulinooporności - co może wpłynąć na wynik?

Na wynik badania wskaźnika insulinooporności mogą wpłynąć różne czynniki, prowadząc do zafałszowania obrazu stanu metabolicznego organizmu:

• Niewłaściwe przygotowanie - nieprzestrzeganie zasad pobierania krwi na czczo (np. spożycie posiłku przed badaniem) jest najczęstszą przyczyną błędnych wyników.
• Różne próbki do obliczeń - niezwykle ważne jest, aby zarówno glukoza, jak i insulina do wyliczenia HOMA-IR zostały oznaczone z jednej próbki krwi, pobranej w tym samym czasie. Obliczenie wskaźnika z próbek pobranych w różnych dniach lub o różnych porach uniemożliwia rzetelną interpretację.
• Pobranie krwi z palca - diagnostyka insulinooporności i cukrzycy powinna odbywać się wyłącznie na podstawie badań z krwi żylnej. Pobranie z palca służy jedynie do monitorowania poziomu cukru, nie do diagnostyki.
• Aktywność fizyczna przed badaniem - intensywny wysiłek fizyczny tuż przed pobraniem krwi może wpływać na poziom glukozy i insuliny.
• Stres - wysoki poziom stresu przed badaniem może wywoływać zmiany hormonalne, które mogą wpłynąć na wynik.
• Niektóre leki - jak wspomniano wcześniej, niektóre farmaceutyki mogą zaburzać gospodarkę węglowodanową i insulinową.
• Inne choroby - współistniejące stany zapalne, infekcje czy inne choroby mogą przejściowo wpływać na wyniki.

Dodatkowe przygotowanie