Ameba (czerwonka pełzakowata, Entamoeba histolytica) DNA

Ameba (czerwonka pełzakowata, Entamoeba histolytica) DNA w kale - więcej informacji o badaniu

Entamoeba histolytica to pierwotniak (pełzak) wywołujący czerwonkę. Do zakażenia patogenem dochodzi po spożyciu wody lub żywności - nieumyte owoce, warzywa - zamieszczonej cystami pierwotniaka.

Obserwowane objawy chorobowe to najczęściej:

• śluzowa biegunka, z możliwą domieszką krwi, spowodowana niszczeniem przez pasożyta nabłonka jelita grubego i powstającymi owrzodzeniami,
• nudności, ból brzucha, wzdęcia,
• gorączka lub stan podgorączkowy.

Choroba może prowadzić do zapalenia i ropnia wątroby.

UWAGA! Istnieje również czerwonka bakteryjna, wywoływana przez bakterie Shigella. Czerwonka bakteryjna i pełzakowata charakteryzują się podobnymi objawami, jednak diagnostyka obu rodzajów choroby jest odmienna.

W Polsce nie występuje pełzak czerwonki, miejscem jego naturalnego występowania są rejony strefy tropikalnej i subtropikalnej o niskim standardzie sanitarnym, dlatego choroba dotyczy zazwyczaj:

• osób przyjeżdżających z krajów Azji (m.in. Indie), Afryki Subsaharyjskiej, Ameryki Środkowej lub Południowej,
• domowników osób zakażonych, w tym bezobjawowych nosicieli - czerwonka to tzw. choroba brudnych rąk, dlatego możliwe nieświadome przeniesienie pasożyta na członków rodziny.

Wykrywanie materiału genetycznego pierwotniaka w kale jest badaniem umożliwiającym jego detekcję z wyjątkowo wysokim poziomem czułości i swoistości. Badanie odróżnia E. histolytica od identycznie wyglądającej, ale niegroźnej E. dispar, dając jednoznaczną informację czy źródłem zakażenia jest pełzak czerwonki i pacjent wymaga natychmiastowego leczenia.

Ameba (czerwonka pełzakowata, Entamoeba histolytica) DNA w kale - kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Wskazania do wykrywania DNA pełzaka czerwonki (Entamoeba histolytica) w kale różnią się od wskazań do tradycyjnej mikroskopii. Wynika to z faktu, że badanie genetyczne może służyć do weryfikacji wątpliwych wyników oraz jako szybka diagnostyka pierwszego rzutu.

Weryfikacja i pogłębienie diagnostyki (najczęstsze wskazanie)

• Dodatni wynik badania mikroskopowego kału opisany jako "Entamoeba histolytica/dispar" - test genetyczny jest niezbędny, aby jednoznacznie zidentyfikować przyczynę infekcji i podjąć odpowiednie leczenie.
• Niejednoznaczny wynik innych testów (np. testów antygenowych ELISA), przy jednoczesnym utrzymywaniu się objawów klinicznych u pacjenta.

Objawy i wywiad medyczny

• Ostra lub przewlekła biegunka z krwią i śluzem, kurczowe bóle brzucha oraz gorączka u osób, które w ciągu ostatnich miesięcy podróżowały do krajów tropikalnych (Indie, Afryka, Ameryka Środkowa i Południowa).
• Niewyjaśnione objawy jelitowe u osób, które nie podróżowały, ale ich domownik lub partner seksualny wrócił z tropików (podejrzenie transmisji domowej).
• Podejrzenie pozajelitowej postaci amebozy (np. amebowego ropnia wątroby) - jako element kompleksowej diagnostyki obok badań obrazowych i serologicznych krwi.

Wskazania epidemiologiczne i profilaktyczne

• Badanie bliskich kontaktów (domowników) osoby z potwierdzonym zakażeniem E. histolytica - w celu szybkiego wykrycia bezobjawowego nosicielstwa w rodzinie (eliminuje potrzebę zbierania 3 próbek do badania mikroskopowego.
• Badania przesiewowe po powrocie z tropików u osób bezobjawowych, które pracują w zawodach o wysokim ryzyku transmisji (kucharze, personel medyczny, opiekunowie w żłobkach).

Ameba (czerwonka pełzakowata, Entamoeba histolytica) DNA w kale - normy i interpretacja wyników

Badanie genetyczne kału w kierunku ameby ma charakter jakościowy. Oznacza to, że jego celem jest stwierdzenie obecności lub braku materiału genetycznego (DNA) pasożyta.

• Norma: wynik ujemny (negatywny) / DNA nie wykryto.
• Wynik dodatni: Entamoeba histolytica - wykryto i potwierdzono obecność DNA chorobotwórczego pełzaka w przewodzie pokarmowym. Dalsze postępowanie zależy od stanu zdrowia pacjenta:
  • u pacjenta z objawami (biegunka z krwią, skurcze) - wymagane natychmiastowe leczenia,
  • u pacjenta bez objawów wynik potwierdza bezobjawowe nosicielstwo patogennego szczepu. Chory nadal musi przyjąć leki (działające w świetle jelita), aby zapobiec uaktywnieniu się choroby oraz zakażaniu swojej rodziny.
• Wynik niejednoznaczny: zdarza się sporadycznie i oznacza, że ilość DNA w próbce była na granicy mierzalności aparatu. Badanie należy powtórzyć z nowej próbki kału.

Ameba (czerwonka pełzakowata, Entamoeba histolytica) DNA w kale - przygotowanie do badania

Pomimo, że materiał genetyczny pierwotniaka jest stabilny, aby wyniki były wiarogodne należy przestrzegać kilku zasad.

• Przed pobraniem nie należy stosować czopków ani maści doodbytniczych.
• Do wypróżnienia należy użyć specjalnego podkładu na deskę sedesową lub wypróżnić się do czystego naczynia, ponieważ kał nie może mieć kontaktu z wodą z muszli ani detergentami.
• Opróżnić pęcherz moczowy, aby materiał do badania nie miał styczności z moczem, ponieważ związki w nim zawarte mogę utrudniać analizę.
• Próbkę trzeba pobrać z kilku miejsc za pomocą łopatki dołączonej do pojemnika. Wystarczą 2-3 małe porcje z 2-3 różnych punktów stolca (łącznie ilość wielkości orzecha laskowego lub włoskiego).
• Jeśli w kale widoczne są fragmenty ze śluzem, ropą lub krwią, próbkę należy pobrać przede wszystkim z tych miejsc, koncentracja pierwotniaka w tych miejscach jest największa.
• Materiał należy od razu dostarczyć do laboratorium, a jeśli nie jest to możliwe do tego czasu przechować w temp. 2-8 °C - w lodówce.

Co może wpłynąć na wynik badania?

Na wynik badania mogą mieć wpływ przyjmowanie leki, dlatego nie należy go wykonywać trakcie przyjmowania antybiotyków oraz leków przeciwpasożytniczych (odrobaczających). Należy odczekać minimum 2-3 tygodnie od zakończenia takiego leczenia.