Bóle w okolicy serca są jednym z najbardziej niepokojących objawów, które w większości przypadków skłaniają do szybkiej konsultacji lekarskiej. Ich pojawienie się budzi naturalny lęk przed zawałem mięśnia sercowego lub inną poważną chorobą układu krążenia. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że nie zawsze mają podłoże kardiologiczne. Mimo to wymagają oceny lekarskiej, a w wielu przypadkach także szczegółowej diagnostyki. Dowiedz się, od czego może boleć serce.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> nie każdy ból w okolicy serca ma przyczynę kardiologiczną. >> do kardiologicznych przyczyn bólu serca należą m.in. dławica piersiowa, zawał mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zaburzenia rytmu serca. >> ból w klatce piersiowej może mieć swoje źródło również w zaburzeniach lękowych, chorobach płuc, schorzeniach układu mięśniowo-szkieletowego, chorobach układu pokarmowego. >> ból w okolicy serca wymaga konsultacji lekarskiej i szczegółowej diagnostyki. W celu ustalenia przyczyny lekarz może zlecić m.in. badania laboratoryjne z krwi, EKG, próbę wysiłkową, badania obrazowe. |
Spis treści:
- Jak odczuwa się ból w okolicy serca?
- Ból serca. Co może być przyczyną dolegliwości?
- Kłucie i ból w sercu – objawy towarzyszące
- Co zrobić, kiedy boli serce?
- Diagnostyka przyczyny bólu w okolicy serca
- Jak leczyć i złagodzić ból serca?
- Ból serca – najczęstsze pytania (FAQ)
Jak odczuwa się ból w okolicy serca?
Ból odczuwany w okolicy serca (w klasyfikacji ICD-10 należący do kategorii R07, „ból w klatce piersiowej”) może mieć różny charakter i nasilenie. Jest opisywany jako pieczenie, ucisk, rozpieranie, kłucie, palenie czy tępy dyskomfort. Zdarza się, że promieniuje do innych obszarów ciała – m.in. szyi, żuchwy, lewego barku i ręki czy okolicy międzyłopatkowej. Może pojawić się nagle lub narastać stopniowo, występować w spoczynku lub podczas wysiłku fizycznego, a także trwać od kilku minut do kilku godzin, a w niektórych schorzeniach nawet i dłużej. Sposób odczuwania bólu często zależy od jego podłoża.
Należy pamiętać, że źródłem bólu w klatce piersiowej nie zawsze jest mięsień sercowy. Dolegliwości mogą pochodzić również z przełyku, mięśni międzyżebrowych, kręgosłupa lub opłucnej. Ich przyczynę może ustalić tylko lekarz na podstawie przeprowadzonych badań diagnostycznych.
>> Sprawdź: Najczęstsze choroby serca – objawy i diagnostyka
Ból serca. Co może być przyczyną dolegliwości?
Przyczyny bólu w okolicy serca można podzielić na kardiologiczne i pozasercowe.
Do najważniejszych przyczyn kardiologicznych należą m.in.:
- dławica piersiowa,
- zawał mięśnia sercowego,
- zapalenie osierdzia,
- rozwarstwienie aorty,
- zaburzenia rytmu serca (np. w tachyarytmiach ból może współwystępować z kołataniem serca),
- zapalenie mięśnia sercowego,
- kardiomiopatie.
Grupa przyczyn pozasercowych jest bardzo obszerna i obejmuje schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego (np. zespoły bólowe kręgosłupa piersiowego, zapalenie chrząstek żebrowych), płuc (np. zatorowość płucna, odma opłucnowa, zapalenie opłucnej), przewodu pokarmowego (np. choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa) oraz zaburzenia emocjonalne (np. zaburzenia lękowe, atak paniki).
Kłujący ból serca a problemy kardiologiczne
Kłujący ból serca może pojawić się w przebiegu m.in.::
- zapalenia osierdzia,
- zapalenia mięśnia sercowego,
- neuralgii (np. międzyżebrowej),
- zapalenia opłucnej,
- przeciążenia mięśni międzyżebrowych.
Ból najczęściej jest ostry, kłujący i ma zmienne natężenie. Może nasilać się przy głębokim wdechu, podczas kaszlu, przy skrętach tułowia i w pozycji leżącej. W zapaleniu osierdzia ból często nasila się w pozycji leżącej i zmniejsza w pozycji siedzącej z pochyleniem do przodu.
Ból serca przy wdechu
Ból w okolicy serca nasilający się podczas głębokiego wdechu może występować w przebiegu zapalenia osierdzia oraz – rzadziej – zapalenia mięśnia sercowego. Dolegliwości tego typu często mają jednak podłoże pozasercowe. Najczęstszą przyczyną jest podrażnienie lub naciek zapalny opłucnej, odma opłucnowa czy neuralgia międzyżebrowa.
Ból serca po alkoholu
Nadużywanie napojów alkoholowych może skutkować zaburzeniami rytmu serca. Alkohol i jego metabolity działają negatywnie na tkankę sercową, zakłócają działanie układu bodźcoprzewodzącego oraz zwiększają wydzielanie katecholamin. Zaburzeniom rytmu mogą towarzyszyć dyskomfort w klatce piersiowej, niekiedy ból w okolicy serca, kołatanie serca, duszność, zawroty głowy, zmęczenie, omdlenie.
Ból serca przy kaszlu i przeziębieniu
W przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych czy przeziębienia ból w klatce piersiowej najczęściej wynika z dwóch mechanizmów. Pierwszym jest intensywny, uporczywy kaszel, który prowadzi do przeciążenia i mikrourazów mięśni międzyżebrowych. Natomiast drugim mechanizmem jest podrażnienie błony śluzowej tchawicy i oskrzeli lub opłucnej.
Jeśli jednak ból w klatce piersiowej jest silny, utrzymuje się mimo ustępowania infekcji lub towarzyszą mu duszność lub omdlenia, wymaga pilnej oceny lekarskiej (m.in. w kierunku powikłań takich jak zapalenie osierdzia lub mięśnia sercowego).
Ból serca po wysiłku
Typowy ból dławicowy pojawia się podczas wysiłku, stresu emocjonalnego lub po obfitym posiłku – czyli w sytuacjach, gdy zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen wzrasta, a zwężone tętnice wieńcowe nie są w stanie zapewnić odpowiedniego przepływu krwi. Zwykle ustępuje w ciągu kilku minut po zaprzestaniu wysiłku lub zażyciu nitrogliceryny.
Ból w okolicy serca po wysiłku fizycznym nie zawsze jest spowodowany przyczyną kardiologiczną. Może pojawić się również na skutek przeciążenia lub uszkodzenia mięśni piersiowych i pleców.
Ból serca po jedzeniu
Ból wieńcowy (np. w przebiegu dławicy piersiowej) może nasilać się po obfitym posiłku. Jednak samoistne dolegliwości pojawiające się po posiłku częściej mają związek z układem pokarmowym niż z sercem. Refluks żołądkowo-przełykowy czy choroba wrzodowa mogą powodować pieczenie i ucisk w klatce piersiowej, którym zwykle towarzyszą bóle w nadbrzuszu.
Bóle serca na tle nerwowym
Stres, przewlekłe napięcie emocjonalne oraz zaburzenia lękowe mogą wywoływać ból w okolicy serca. Zwykle dolegliwości pojawiają się nagle, narastają falami, są poprzedzone sytuacją stresową i powodują jeszcze większe poczucie zagrożenia. Ból opisywany przez pacjentów jest kłujący i nie promieniuje. Mogą towarzyszyć mu m.in. drętwienie kończyn, kołatanie serca, zawroty głowy, nudności i wymioty, niepokój.
Kłucie i ból w sercu – objawy towarzyszące
W zależności od przyczyny bólowi w okolicy serca mogą towarzyszyć m.in.:
- duszność,
- wzmożona potliwość,
- osłabienie,
- nudności i wymioty,
- kołatanie serca,
- niepokój,
- zawroty głowy,
- omdlenie.
Dolegliwości mogą się nasilać przy głębokim wdechu, kaszlu, zmianie pozycji ciała, pod wpływem wysiłku fizycznego lub stresu emocjonalnego.
Co zrobić, kiedy boli serce?
Ból w okolicy serca wymaga konsultacji lekarskiej – szczególnie gdy się powtarza lub towarzyszą mu dodatkowe dolegliwości. Lekarz na podstawie wywiadu i badania przedmiotowego kieruje pacjenta na rozszerzoną diagnostykę. Ustalenie przyczyny jest bardzo ważne dla wdrożenia odpowiednich działań terapeutycznych.
| Pamiętaj: W przypadku nagłego, silnego bólu serca, który nie ustępuje po odpoczynku i przyjęciu nitrogliceryny lub towarzyszą mu dodatkowe objawy (np. duszność, zimne poty, nudności, wymioty, omdlenie), należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe. |
Diagnostyka przyczyny bólu w okolicy serca
Podstawą diagnostyki jest dokładny wywiad medyczny i badanie przedmiotowe. Następnie konieczne jest potwierdzenie lub wykluczenie kardiologicznej przyczyny bólu w okolicy serca. W tym celu lekarz może skierować pacjenta na badanie EKG, echo serca, próbę wysiłkową, monitorowanie EKG metodą Holtera, a w razie potrzeby także 24-godzinny pomiar ciśnienia tętniczego (ABPM/Holter ciśnieniowy) oraz badania laboratoryjne z krwi (w zależności od objawów, np. troponiny, NT-proBNP). W zależności od potrzeb diagnostyka może zostać rozszerzona o badania obrazowe (np. rezonans magnetyczny) lub inwazyjne (np. koronarografię).
Jak leczyć i złagodzić ból serca?
Leczenie zależy od przyczyny bólu w okolicy serca. Nie ma jednego, uniwersalnego sposobu postępowania. W przypadku części jednostek chorobowych można prowadzić terapię ambulatoryjnie, ale niektóre choroby wymagają hospitalizacji.
Ból serca – najczęstsze pytania (FAQ)
Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące bólu serca.
Nerwobóle najczęściej mają charakter krótkotrwałego, ostrego kłucia, które nasila się przy zmianie pozycji, dotyku lub głębokim oddechu. Ból o podłożu kardiologicznym zwykle jest gniotący, uciskowy, rozpierający i może promieniować do szyi, żuchwy, pleców i lewej ręki.
Ból w okolicy serca może mieć wiele przyczyn. Oprócz chorób kardiologicznych, takich jak choroba niedokrwienna serca, zapalenie osierdzia czy zaburzenia rytmu, dolegliwość może wynikać m.in. z chorób układu oddechowego i pokarmowego, napięcia mięśniowego lub stresu i zaburzeń lękowych. Każdy nawracający lub silny ból w klatce piersiowej powinien być skonsultowany z lekarzem.
Z bólem serca mogą zostać pomylone dolegliwości ze strony układu pokarmowego lub oddechowego, bóle mięśniowo-szkieletowe. W ten sposób mogą manifestować się także zaburzenia emocjonalne.
Ból w klatce piersiowej spowodowany nerwobólem, stresem lub przeciążeniem mięśni zwykle znika samoistnie. Natomiast dolegliwości związane z chorobami wymagają leczenia pod okiem lekarza.
Stres może wywołać bóle w klatce piersiowej, ale nie oznacza to, że ich źródłem jest sam mięsień sercowy. Często są to dolegliwości na tle nerwowym. Należy pamiętać, że ostateczną przyczynę może ustalić tylko lekarz na podstawie badań.
Opieka merytoryczna: lek. Maria Wydra
Bibliografia
- https://www.mp.pl/pacjent/objawy/175306,bol-w-klatce-piersiowej (dostęp 12.12.2025).
- https://www.mp.pl/pediatria/artykuly-wytyczne/artykuly-przegladowe/322265,bol-w-klatce-piersiowej (dostęp 12.12.2025).
- M. Wielopolska i in., Nastolatek z bólem w klatce piersiowej, Pediatria po Dyplomie Vol. 13 Nr 6, Grudzień 2009.
- https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.I.1.6. (dostęp 12.12.2025).
- https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/zapalenie-miesnia-sercowego-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie/ (dostęp 12.12.2025).
- P. Kostrzewska i in., Holiday heart syndrome – wpływ alkoholu na rytm serca, Pediatr Med Rodz 2021, 17 (4), p. 299–302.
- https://www.mp.pl/pacjent/objawy/306968,nerwica-serca-co-to-jest-jakie-sa-objawy-jak-postepowac (dostęp 12.12.2025).
