Wynik morfologii, w którym leukocyty są „za wysokie” albo „za niskie” potrafi zaniepokoić każdego rodzica. Tymczasem u dzieci wartości leukocytów naturalnie zmieniają się wraz z wiekiem i w wielu sytuacjach odchylenie jest przejściowe. Podstawowa wiedza na temat fizjologii rozwoju układu odpornościowego, a także o najczęstszych chorobach dających odchylenia w zakresie liczby i odsetka krwinek białych to abecadło każdego świadomego rodzica.
| Z artykułu dowiesz się: >> czym są leukocyty, >> dlaczego u niemowląt ich liczba bywa wyższa niż u starszych dzieci, >> jakie są typowe zakresy referencyjne, >> jakie są najczęstsze przyczyny wysokiej oraz niskiej liczby leukocytów, >> które objawy mogą towarzyszyć odchyleniom, >> jaki jest schemat diagnostyki poszczególnych odchyleń, >> kiedy jechać pilnie do lekarza. |
Spis treści:
- Czym są leukocyty i jaką funkcję pełnią u dziecka?
- Leukocyty – normy u dzieci i niemowląt
- Przyczyny podwyższonych leukocytów u dziecka
- Przyczyny obniżonych leukocytów u dziecka
- Wysokie leukocyty u dziecka – objawy
- Obniżone leukocyty u dziecka – objawy
- Diagnostyka nieprawidłowych leukocytów u dzieci
- Zakończenie
Czym są leukocyty i jaką funkcję pełnią u dziecka?
Leukocyty (krwinki białe) to komórki układu odpornościowego krążące we krwi i obecne w tkankach. Ich zadaniem jest rozpoznawanie zagrożeń (np. bakterii, wirusów, pasożytów), uruchamianie stanu zapalnego, „sprzątanie” uszkodzonych komórek i tworzenie pamięci immunologicznej.
W praktyce pediatrycznej ważne jest to, że układ odpornościowy dziecka dojrzewa. Dlatego nie tylko sama liczba leukocytów, ale też proporcje poszczególnych frakcji zmieniają się wraz z wiekiem. U maluchów częściej dominuje komponenta limfocytarna, a z czasem rośnie udział neutrofili.
Najczęściej oceniane frakcje leukocytów to:
- neutrofile – pierwsza linia obrony przeciw bakteriom,
- limfocyty – kluczowe dla odporności „uczonej” (przeciwciała, pamięć immunologiczna),
- monocyty – wspierają odpowiedź zapalną i usuwanie patogenów,
- eozynofile – pierwotnie służyły do zwalczania pasożytów, wtórnie pojawiają się w reakcjach alergicznych,
- bazofile – rzadkie, związane m.in. z reakcjami alergicznymi.
>> Może Cię zainteresować nasz artykuł: Eozynofilia u dzieci – o czym świadczy podwyższony poziom eozynofili?
Leukocyty – normy u dzieci i niemowląt
Wynik „WBC” (z ang. white blood cells) zawsze trzeba interpretować według norm dla wieku. Noworodki i niemowlęta mogą mieć fizjologicznie wyższe wartości niż dzieci w wieku szkolnym, a u przedszkolaków częstsza jest przewaga limfocytów w rozmazie. Dlatego sama informacja „poza normą” na wydruku bez odniesienia do wieku może wprowadzać w błąd.
| Pamiętaj: Jeśli masz wątpliwości co do wyniku morfologii swojego dziecka, zasięgnij porady pediatry, zwłaszcza jeśli badanie wykonywano z konkretnych wskazań. |
Przyczyny podwyższonych leukocytów u dziecka
Leukocytoza (podwyższone leukocyty) najczęściej towarzyszy infekcjom i stanom zapalnym. U dzieci bywa też reakcją fizjologiczną – stres przed pobraniem krwi, ból, intensywny wysiłek czy nawet silny płacz mogą przejściowo podnieść WBC. Istotne jest, która frakcja rośnie:
- przewaga neutrofili częściej sugeruje zakażenie bakteryjne, uraz, zapalenie, a także działanie niektórych leków (np. glikokortykosteroidów),
- przewaga limfocytów częściej występuje w infekcjach wirusowych, ale bywa też charakterystyczna dla krztuśca (szczególnie u niemowląt),
- wzrost eozynofili może wskazywać na alergię lub zakażenia pasożytnicze.
Rzadziej wysoka leukocytoza wiąże się z chorobami hematologicznymi. Wtedy zwykle towarzyszą jej dodatkowe nieprawidłowości w morfologii (np. anemia, małopłytkowość) i objawy ogólne. Szczególną sytuacją jest hiperleukocytoza (bardzo wysokie WBC), która wymaga pilnej oceny lekarskiej.
>> Zobacz też: Podwyższony poziom leukocytów we krwi – o czym może świadczyć? Objawy i diagnostyka leukocytozy
Przyczyny obniżonych leukocytów u dziecka
Leukopenia (obniżone leukocyty) u dzieci najczęściej pojawia się w przebiegu infekcji wirusowych lub krótko po nich – to efekt przejściowego „przyhamowania” produkcji w szpiku albo przesunięć leukocytów do tkanek. W diagnostyce kluczowe jest ustalenie, czy spadek dotyczy głównie neutrofili (neutropenia), bo to one w największym stopniu chronią przed ciężkimi zakażeniami bakteryjnymi.
Do częstych przyczyn leukopenii/neutropenii należą:
- infekcje wirusowe (często przejściowe),
- działanie leków (np. niektóre antybiotyki, leki przeciwpadaczkowe),
- niedobory pokarmowe (B12, kwas foliowy, czasem ciężkie niedożywienie),
- choroby autoimmunologiczne,
- rzadsze, wrodzone lub przewlekłe neutropenie,
- białaczki.
U części małych dzieci spotyka się łagodną neutropenię wieku dziecięcego, która ma dobry przebieg i z czasem ustępuje, ale wymaga kontroli.
>> Sprawdź też: Białaczka u dzieci – co powinien wiedzieć każdy rodzic?
| Warto wiedzieć: Powszechne jest kojarzenie białaczek jako chorób przebiegających z bardzo wysoką wartością krwinek białych. To błąd, niskie WBC w połączeniu z niską liczbą płytek krwi (PLT) i/lub hemoglobiną (Hgb) to sygnał alarmowy, którego nie można zignorować. |
Wysokie leukocyty u dziecka – objawy
Sama leukocytoza nie ma „własnych” objawów – symptomy wynikają z przyczyny. Najczęściej są to gorączka, ból gardła, kaszel, katar, biegunka, ból brzucha, osłabienie. Jeśli leukocytoza jest bardzo duża lub utrzymuje się mimo ustąpienia infekcji, niepokoić mogą wyraźna apatia, spadek masy ciała, nocne poty, powiększone węzły chłonne, częste siniaczenie, bladość lub bóle kości – sugerują one chorobę nowotworową.
Obniżone leukocyty u dziecka – objawy
Leukopenia może przebiegać bezobjawowo i zostać wykryta przypadkiem. Gdy ma znaczenie kliniczne, rodzice często obserwują nawracające infekcje, dłuższe gojenie się zmian skórnych, afty w jamie ustnej.
W cięższej neutropenii alarmujące są gorączka bez uchwytnej przyczyny, dreszcze, wyraźne pogorszenie stanu ogólnego – wtedy liczy się szybka konsultacja, bo ryzyko infekcji bakteryjnej jest wysokie.
>> Przeczytaj nasz artykuł: Gorączka u dziecka – kiedy budzi niepokój?
Diagnostyka nieprawidłowych leukocytów u dzieci
Morfologia krwi z rozmazem
Pierwszym krokiem jest powtórzenie morfologii (często po 1-3 tygodniach) i wykonanie rozmazu. Lekarz zwraca uwagę na:
- wartości bezwzględne poszczególnych frakcji (np. ANC),
- obecność niedojrzałych form leukocytów,
- równoległe odchylenia (Hgb, płytki),
- dynamikę zmian w czasie.
>> Sprawdź również: Morfologia krwi – co oznaczają wyniki i jak je odczytać?
Badania dodatkowe
W zależności od objawów i rozmazu lekarz może zlecić m.in. CRP lub OB, próby wątrobowe, badanie ogólne moczu, testy w kierunku infekcji (np. EBV/CMV, wymaz COMBO), poziom witaminy B12, badania immunologiczne. Przy podejrzeniu przewlekłej lub ciężkiej neutropenii rozważa się diagnostykę w kierunku wrodzonych zaburzeń odporności i – rzadko – badania szpiku.
Leukocyty u dziecka są poza normą – co robić?
Najważniejsze to nie interpretować wyniku w oderwaniu od dziecka. Jeśli maluch czuje się dobrze, a odchylenie jest niewielkie, często wystarczy obserwacja i kontrolne badanie. Gdy są objawy infekcji – leczy się przyczynę (zgodnie z zaleceniami pediatry), a morfologię ocenia się w okresie powrotu do zdrowia. Warto też zabrać na wizytę wcześniejsze wyniki zazwyczaj trend jest bardziej znaczący niż pojedyncza liczba.
Kiedy konieczna jest pilna konsultacja lekarska?
Pilnie skontaktuj się z lekarzem (a przy złym stanie dziecka udaj się na SOR), jeśli występuje którykolwiek z punktów:
- gorączka i jednocześnie istotnie obniżone neutrofile (podejrzenie ciężkiej neutropenii),
- bardzo wysokie leukocyty, zwłaszcza z dusznością, sennością, wymiotami lub objawami neurologicznymi,
- objawy krwawień, liczne siniaki, wyraźna bladość, znaczna apatia,
- powiększone węzły chłonne lub brzuch, utrata masy ciała, nocne poty,
- nawracające, ciężkie infekcje lub infekcje nietypowe.
>> Warto sprawdzić nasz artykuł: Powiększenie węzłów chłonnych u dzieci
| Porada specjalisty: Jeśli masz wątpliwości, czy udać się na SOR, czy nie, udaj się bez wahania. Ufaj intuicji rodzicielskiej. |
Zakończenie
Nieprawidłowa liczba leukocytów u dziecka bywa sygnałem infekcji, reakcji zapalnej albo przejściowej odpowiedzi organizmu na stres, ale czasem wymaga pogłębionej diagnostyki. Kluczem jest ocena wyniku w kontekście wieku, rozmazu i objawów oraz kontrola w czasie. Jeśli coś Cię niepokoi – nie zwlekaj z konsultacją! Pamiętaj, że to Ty trzymasz w rękach los swojego dziecka.
Źródła
- Tahmasebi H, Higgins V, Bohn MK, Hall A, Adeli K. CALIPER Hematology Reference Standards (I). Am J Clin Pathol. 2020 Aug 5;154(3):330-341. doi: 10.1093/ajcp/aqaa059. PMID: 32561916; PMCID: PMC7403759., https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7403759/ (dostęp 19.01.2026 r.)
- Higgins V, Tahmasebi H, Bohn MK, Hall A, Adeli K. CALIPER Hematology Reference Standards (II). Am J Clin Pathol. 2020 Aug 5;154(3):342-352. doi: 10.1093/ajcp/aqaa057. PMID: 32525543; PMCID: PMC7403758., https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7403758/ (dostęp 19.01.2026 r.)
- Fioredda F, Skokowa J, Tamary H, Spanoudakis M, Farruggia P, Almeida A, Guardo D, Höglund P, Newburger PE, Palmblad J, Touw IP, Zeidler C, Warren AJ, Dale DC, Welte K, Dufour C, Papadaki HA. The European Guidelines on Diagnosis and Management of Neutropenia in Adults and Children: A Consensus Between the European Hematology Association and the EuNet-INNOCHRON COST Action. Hemasphere. 2023 Mar 30;7(4):e872. doi: 10.1097/HS9.0000000000000872. Erratum in: Hemasphere. 2023 Apr 27;7(5):e897. doi: 10.1097/HS9.0000000000000897. PMID: 37008163; PMCID: PMC10065839., https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10065839/ (dostęp 19.01.2026 r.)
