Na skórze każdego z nas znajdują się liczne zmiany, które w ogromnej większości przypadków zalicza się do zmian łagodnych. Jedną z takich zmian jest włókniak twardy. Ich diagnoza jest stawiana zazwyczaj w gabinecie lekarza dermatologa.
| Z tego artykułu dowiesz się: >> Co to jest włókniak twardy? >> Jakie są przyczyny powstawania włókniaka twardego? >> Jakie są cechy charakterystyczne włókniaka twardego? >> Na czym polega diagnostyka i leczenie włókniaka twardego? >> Czy w każdym przypadku włókniak twardy wymaga usunięcia chirurgicznego? |
Spis treści:
- Co to jest włókniak twardy?
- Gdzie najczęściej występuje włókniak twardy?
- Diagnostyka włókniaka twardego. Jakie badania wykonać?
- Jak usunąć włókniaka twardego?
- Włókniak twardy: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Co to jest włókniak twardy?
Włókniak twardy (dermatofibroma, fibroma durum) to łagodna zmiana skórna, która wywodzi się z komórek tkanki łącznej włóknistej. Zmiany o charakterze włókniaków twardych istotnie częściej występują u kobiet.
Włókniaki twarde powstają na skutek urazów mechanicznych, w tym typowo po ukąszeniach, czy jako stan zejściowy po zapaleniu mieszka włosowego. Uraz lub stan zapalny stymuluje komórki tkanki łącznej do produkcji kolagenu, co ma charakter odczynowy i prowadzi do pojawienia się zmiany guzkowej.
Jak wygląda włókniak twardy?
Włókniak twardy ma postać twardego, przesuwanego guzka. Zmiany te przyjmują najczęściej czerwono-brunatną lub brązową barwę i są niebolesne. Włókniaki twarde należy odróżnić od włókniaków miękkich, które cechują się uszypułowaną budową i są miękkie. Włókniaki miękkie typowo przyjmują barwę skóry i lokalizują się w takich miejscach jak pachy, pachwiny, szyja, czy okolica podsutkowa. Włókniak miękki podobnie jak twardy wywodzi się z komórek tkanki łącznej włóknistej.
>> Przeczytaj także: Włókniaki – czym są i dlaczego powstają? Przyczyny, rodzaje, usuwanie
Gdzie najczęściej występuje włókniak twardy?
Zmiany opisywane w tym artykule najczęściej lokalizują się w obrębie kończyn dolnych. Należy jednak podkreślić, że mogą wystąpić w każdym miejscu na skórze gładkiej i nie zawsze wyglądają tak samo, co sprawia, że konieczne może być wykonanie badania dermatoskopowego, o czym więcej przeczytamy w kolejnych akapitach tego artykułu.
Włókniak twardy na nodze i udzie
Włókniak twardy najczęściej pojawia się w obrębie kończyn dolnych, a szczególnie podudzi. Może jednak zlokalizować się również na udzie, czy na stopie pacjenta. Włókniak twardy może powstać ze zmiany będącej zapaleniem mieszka włosowego, szczególnie, gdy zostanie ona uszkodzona mechanicznie. Tego rodzaju zapalenie może być zapoczątkowane między innymi przez depilację owłosienia na kończynach.
Włókniak twardy na twarzy i głowie
Twarz i głowa to rzadsza, ale możliwa lokalizacja włókniaków twardych. Warto wspomnieć, że twarz to ta okolica, na której mogą pojawiać się zmiany związane z narażeniem na promieniowanie ultrafioletowe, w tym zmiany złośliwe takie jak rak podstawnokomórkowy (BCC), czy rak kolczystokomórkowy (SCC). Każdy nowy guzek na twarzy powinien zostać zbadany przez lekarza dermatologa.
Włókniak twardy w jamie ustnej i pod skórą
Włókniaki mogą pojawić się również w jamie ustnej, szczególnie na wewnętrznej stronie policzka. Zmiany te powstają na skutek przewlekłego drażnienia, na przykład w czasie przygryzania błony śluzowej. Włókniaki w obrębie jamy ustnej przyjmują postać twardych, przesuwanych guzków, które mają barwę podobną do śluzówki. Zmiany te mogą pojawić się również na skutek noszenia niedopasowanych protez zębowych.
Warto wspomnieć, że jeśli guzek jest wyczuwalny pod skórą, to często jest to inna zmiana skórna, na przykład tłuszczak, czy też kaszak.
Diagnostyka włókniaka twardego. Jakie badania wykonać?
W pierwszej kolejności konieczna jest wnikliwa ocena stanu skóry przez lekarza dermatologa. W rozpoznaniu włókniaka twardego może również pomóc badanie palpacyjne, w którym wyczuwa się niewielki guzek, przesuwalny względem podłoża. Niezwykle przydatna jest dermatoskopia zmiany, a więc oglądanie jej w powiększeniu pod dermatoskopem.
Charakterystyczne cechy włókniaka twardego w dermatoskopii to:
- jasny obszar w centrum, określany często mianem white scar-like area,
- obecna na obwodzie zmiany dość regularna siateczka barwnikowa.
Dermatoskopia pozwala na wstępne zróżnicowanie włókniaka twardego z innymi zmianami skórnymi, które mogą wymagać usunięcia i wykonania badania histopatologicznego. Włókniaka twardego powinno się różnicować między innymi z:
- czerniakiem hipomelanotycznym i amelanotycznym,
- znamionami barwnikowymi,
- rakiem podstawnokomórkowym (BCC),
- blizną przerosłą (na przykład blizna po ospie).
>> Warto wiedzieć: Czerniak a pieprzyk – czym się różnią i jak je rozpoznać?
Jak usunąć włókniaka twardego?
Klasyczne włókniaki twarde ocenione dermatoskopowo nie wymagają leczenia, czy usunięcia chirurgicznego. Jeżeli jednak włókniak twardy w obrazie dermatoskopowym wykazuje pewne nietypowe cechy, lekarz dermatolog może zadecydować o konieczności usunięcie takiej zmiany (chirurgicznie) i wykonaniu badania histopatologicznego, co pozwoli wówczas na ostateczne rozpoznanie.
Włókniak twardy: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Choć włókniak twardy jest powszechnie występującą zmianą skórną, to jest on mylony przez pacjentów z wieloma innymi przypadłościami. Poniżej odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące włókniaka twardego.
Nie, zmiany o typie włókniaka twardego są łagodne. Nie mają tendencji do zezłośliwienia, a więc do przekształcenia się w zagrażające zmiany.
Nie, włókniak twardy o klasycznym obrazie dermatoskopowym, oceniony przez lekarza, nie wymaga usuwania chirurgicznego. Jeżeli jednak dermatoskopia nie pozwala postawić ostatecznego rozpoznania, konieczne jest wycięcie zmiany i wykonanie badania histopatologicznego.
Nie ma domowych sposobów na usunięcie tej zmiany skórnej. Nie należy samodzielnie usuwać tego rodzaju zmian, ponieważ grozi to nadkażeniem bakteryjnym i powstaniem rany, a co za tym idzie nieestetycznej blizny.
Włókniaków twardych nie leczy się dermatologicznie z wykorzystaniem preparatów zewnętrznych, takich jak maści, czy kremy. Leczenie zewnętrzne nie jest skuteczne w terapii tego rodzaju zmian.
Włókniak twardy to łagodna zmiana skórna, mająca postać niewielkiego guzka. Rozpoznanie włókniaka twardego można zazwyczaj postawić na podstawie badania dermatoskopowego. W większości przypadków włókniak twardy nie wymaga leczenia, a więc usunięcia chirurgicznego.
Bibliografia
- A. Dudko i inni, Włókniaki jamy ustnej, Magazyn Stomatologiczny, 9/2013,
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022.
