SIBO – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Artykuł powstał 09.02.2023 r., ostatnia aktualizacja: 09.02.2026 r.

W zależności od lokalizacji, dysbioza może dotyczyć jelita grubego lub jelita cienkiego. Przerost bakteryjny w jelicie grubym to LIBO – Large Intestinal Bacterial Overgrowth, a w jelicie cienkim to SIBO. Czym jest SIBO, jak się je rozpoznaje, jak leczyć SIBO? Zapraszamy do artykułu.

Spis treści:

1. Co to jest SIBO?
   • SIBO choroba
2. Przyczyny SIBO
3. Klasyfikacja dysbiozy jelita cienkiego – SIBO, IMO, SIFO
   • Czym jest IMO?
   • SIFO a SIBO
4. Objawy SIBO
   • SIBO – objawy skórne
   • Objawy neurologiczne SIBO
5. Diagnostyka SIBO. Jakie badania wykonać?
   • Objawy SIBO a wynik testów oddechowych
6. SIBO – leczenie zespołu przerostu flory bakteryjnej jelita cienkiego
7. SIBO – podsumowanie najważniejszych informacji
8. FAQ. SIBO – często zadawane pytania

Co to jest SIBO?

SIBO (ang. Small Intestinal Bacterial Overgrowth) to nadmierny rozrost bakteryjny w jelicie cienkim i dotyczy drobnoustrojów, które zwykle zasiedlają jelito grube. Drugi mechanizm to przerost bakterii samego jelita cienkiego, które fizjologicznie występują w niewielkich ilościach.

Jelito cienkie to najdłuższy odcinek przewodu pokarmowego, liczący ok. 6 m, skolonizowany przez 10²-10⁵ CFU^#/ml bakterii (^#CFU – colony forming unit, jednostki tworzące kolonie). Nadmierny rozrost bakteryjny to liczba > 10⁵ CFU/ml. Poza nieprawidłową liczbą problemem jest nieprawidłowy skład, patologiczna kolonizacja może dotyczyć Streptococcus viridans i Prevotella spp. pochodzących z jamy ustnej oraz  m.in. Escherichia coli, Clostridium spp., Enterococcus spp., Klebsiella pneumoniae czy Proteus mirabilis, które bytują w jelicie grubym.

>> Może Cię zainteresować: Budowa, funkcje i najczęstsze choroby układu pokarmowego człowieka

SIBO choroba

SIBO to zespół chorobowy przebiegający z nadmiernym rozrostem drobnoustrojów typowych dla jelita grubego (bakterii) w jelicie cienkim. Powoduje zróżnicowane objawy ze strony przewodu pokarmowego, a u niektórych pacjentów również symptomy pozajelitowe.

W klasyfikacji ICD-10 SIBO oznaczane jest kodem K63.821 (Small intestinal bacterial overgrowth). W zależności od podtypu dysbiozy, stosowane bywają też inne kody, np. dla SIBO metanowego (IMO).

Kody ICD-10:

• K63.821 (Small intestinal bacterial overgrowth) – główny kod, oznaczający bakteryjny przerost jelita cienkiego,
• K63.8211 – oznacza SIBO wodorowe,
• K63.829 – oznacza niespecyficzny rozrost metanowy (IMO – Intestinal Methane Overgrowth),
• K63.822 – dotyczy rozrostu grzybów w jelicie cienkim (SIFO). 

Przyczyny SIBO

Jak już wspomniano wyżej, jelito cienkie to część jelita, która fizjologicznie zasiedlana jest przez nieznaczną liczbę Gram(+) bakterii beztlenowych. Czynniki sprzyjające takiemu stanowi rzeczy to:

• zastawka krętniczo-kątnicza – struktura anatomiczna położona pomiędzy jelitem cienkim i grubym, której zasadniczą rolą jest zapobieganie cofaniu się płynnej treści z jelita grubego do jelita cienkiego,
• kwaśne pH soku żołądkowego,
• ruchy perystaltyczne przewodu pokarmowego,
• sok trzustkowy, zawierający enzymy proteolityczne i lipolityczne, które działają również przeciwbakteryjnie,
• sekrecyjne IgA, które jest pierwszą linią obrony przed drobnoustrojami w przewodzie pokarmowym.

Jeśli których z wymienionych mechanizmów zawodzi powstają warunki dogodne dla przerostu bakteryjnego w jelicie cienkim.

Czynniki, które sprzyjają uszkadzaniu tych mechanizmów i powstawaniu SIBO to:

• długotrwałe przyjmowanie leków hamujących wydzielanie kwasu solnego, np. inhibitorów pompy protonowej,
• wady anatomiczne jelit, np. uchyłki, przetoki, przewężenia,
• zrosty pooperacyjne w jamie brzusznej (operacje resekcji jelit, cesarskie cięcie),
• nabyte niedobory odporności,
• zaburzenia perystaltyki przewodu pokarmowego obserwowane w takich chorobach jak: celiakia, nefropatia cukrzycowa, twardzina układowa, przewlekłe zapalenie trzustki, choroby reumatyczne, niedoczynność tarczycy, mukowiscydoza, choroba Leśniowskiego-Crohna
• endometrioza.

Czynnikiem sprzyjającym powstawaniu SIBO jest również podeszły wiek oraz zaburzenia czynnościowe, jak zespół jelita drażliwego.

>> Zobacz: Endometrioza – objawy, diagnoza, leczenie i życie z chorobą

Klasyfikacja dysbiozy jelita cienkiego – SIBO, IMO, SIFO

Dysbioza jelita cienkiego to nie tylko rozrost bakteryjny, czyli SIBO. Nadmierna kolonizacja tego odcinka jelita może dotyczyć również innych drobnoustrojów – grzybów – SIFO lub metanogenów – IMO.

Czym jest IMO?

IMO to zespół rozrostu metanogenów w jelitach. Metanogeny to arecheony – jednokomórkowe organizmy beztlenowe, które produkują metan. Metanogenem dominującym w jelicie człowieka jest Methanobrevibacter smithii. 

SIBO i IMO to zespoły chorobowe często występujące łącznie. Wynika to z faktu, iż substratem do produkcji metanu jest wodór, którego źródłem w jelicie cienkim jest fermentacja węglowodanów pod wpływem nadmiernego przerostu bakterii.

>> Przeczytaj nasz artykuł: IMO – przerost metanogenów w jelicie cienkim. Przyczyny, diagnostyka, leczenie

SIFO a SIBO

Z kolei SIFO, czyli zespół rozrostu grzybiczego jelita cienkiego, powinien być również diagnozowany jako odrębne schorzenie. Jednak rozpoznanie tego zespołu jest wymagające i często mylone z SIBO. Najczęściej diagnozowana przyczyna SIFO to rozrost grzybów z gatunku Candida albicans  – nawet do 84% przypadków. Jednak należy pamiętać, że poza kandydozą jelita, czyli chorobą wywołaną grzybami z rodzaju Candida, w SIFO mogą zostać wykryte inne rodzaje i gatunki grzybów np. Torulopsis glabrata, a także gatunki Penicillium.

Objawy SIBO

Głównymi objawami SIBO są symptomy żołądkowo-jelitowe, do których należą:

• wzdęcia i powiększenie obwodu brzucha,
• gazy powodujące dyskomfort i przelewania w jamie brzusznej,
• biegunka – w jednym z przeglądów badań wykazano, że jest to najczęstszy objaw SIBO,
• bóle brzucha,
• utrata apetytu, wczesne uczucie sytości,
• mdłości, wymioty,
• zdarzają się również zaparcia – chociaż częściej związane są z IMO.

>> Sprawdź też: Nadmierne gazy w jelitach – dlaczego powstają i jak się ich pozbyć?

Nadmierny rozrost bakterii w jelicie cienkim powoduje nie tylko dokuczliwe objawy, ale również zaburzenia wchłaniania, które mogą skutkować niedoborem niektórych składników pokarmowych. U pacjentów z SIBO diagnozuje się niedobór:

• witaminy D,
• witaminy B12,
• żelaza – markerem jego braku jest obniżony poziom ferrytyny.

Poza typowymi objawami SIBO ze strony układu pokarmowego mogą występować również objawy pozajelitowe.

SIBO – objawy skórne

Objawy skórne pojawiające się w przebiegu SIBO mają dwojaki mechanizm. Pierwsza grupa objawów może wiązać się z niedoborami składników pokarmowych, które powodują niedokrwistość z niedoboru żelaza lub witaminy B12. Symptomy skórne anemii to przede wszystkim blada i zimna skóra.

Druga grupa objawów to problemy związane z zaburzeniami równowagi bakteryjnej, która może ujawniać się nie tylko w jelitach, ale może również dotyczyć mikrobiomu skóry. Liczna już dziś badania podkreślają rolę SIBO w rozwoju trądziku różowatego. Według jednej z analiz u pacjentów z trądzikiem różowatym prawdopodobieństwo wystąpienia SIBO było 13 razy większe niż u pacjentów z grupy kontrolnej. Co więcej, eradykacja SIBO za pomocą ryfaksyminy doprowadziła do znacznej regresji zmian skórnych u prawie wszystkich pacjentów; utrzymała się ona u większości z nich w ciągu 3-letniego okresu obserwacji. W przeciwieństwie do tego większość pacjentów z ujemnym wynikiem w kierunku SIBO nie uzyskała żadnej poprawy po antybiotykoterapii.

Badacze wysuwają teorię, że krążące cytokiny prozapalne, w szczególności TNFα, mogą odgrywać główną rolę w tej uderzającej zależności. Oprócz TNFα, SIBO może zmieniać odporność i wywoływać trądzik różowaty poprzez nasilenie wydzielania innych cytokin; które hamują IL-17 i stymulują odpowiedź immunologiczną zależną od limfocytów Th1.

Okazuje się, że pacjenci zgłaszający co najmniej jedną chorobę skóry częściej uzyskiwali dodatni wynik testu w kierunku SIBO, przy czym odnotowuje się trend w kierunku istotności statystycznej nie tylko dla trądziku różowatego, ale również dla egzemy.

Objawy neurologiczne SIBO

Objawy neurologiczne w SIBO to bóle głowy, zmęczenie. Można również odnotować zaburzenia funkcjonowania nerwów obwodowych. Symptomy neurologiczne związane są z niedoborami witaminy B12.

Diagnostyka SIBO. Jakie badania wykonać?

SIBO może być diagnozowane za pomocą pobrania treści z jelita cienkiego i wykonania na jego podstawie posiewu – badania mikrobiologicznego. Jest to jednak metoda inwazyjna, wysokokosztowa i trudna technicznie.

Ważnym i preferowanym obecnie badaniem w diagnostyce SIBO są testy oddechowe – wodorowo-metanowe z laktulozą lub glukozą. Testy oddechowe są jedną z rekomendowanych przez American College of Gastroenterology – ACG (2020 r.) metod w diagnostyce SIBO. Testy polegają na pomiarze stężenia odpowiednich gazów w wydychanym powietrzu (wodoru i metanu) po podaniu glukozy lub laktulozy. O dodatnim wyniku badania świadczy określony wzrost stężenia badanego gazy w stosunku do wartości wyjściowej.

Badania są nieinwazyjne, łatwo dostępne i bardziej komfortowe w przeprowadzeniu dla pacjenta. Wymagają jednak specjalnego przygotowania do badania m.in. stosowania odpowiedniej diety, odpowiednich zaleceń dotyczących przyjmowanych leków itp. Odpowiednie przygotowanie pacjenta do badania podnosi rzetelność wyniku i zwiększa prawdopodobieństwo prawidłowego rozpoznania.

>> Mogą Cię zainteresować nasze artykuły: Jadłospis przed testem SIBO. Jak się przygotować do badania? oraz Testy oddechowe w diagnostyce chorób układu pokarmowego

Objawy SIBO a wynik testów oddechowych

Objawy rozrostu drobnoustrojów w jelicie cienkim, pomimo że nie są specyficzne tylko dla tej choroby, mogą być dobrym prognostykiem dla wyniku testu oddechowego.

Badania wskazują że objawy, takie jak:

• bóle brzucha, odbijanie, refluks,
• bóle brzucha lub dyskomfort odczuwany zaraz po posiłku,
• trądzik różowany lub ezgema

łączą się z rozpoznaniem SIBO w teście oddechowym.

Natomiast objawy takie jak:

• zaparcie,
• tłuszczowe, unoszące się na powierzchni wody stolce

łączą się z rozpoznaniem IMO w testach oddechowych.

SIBO – leczenie zespołu przerostu flory bakteryjnej jelita cienkiego

Leczenie przerostu bakteryjnego w jelicie cienkim (SIBO) wymaga wielokierunkowego podejścia, które obejmuje eliminację nadmiaru drobnoustrojów oraz regenerację ekosystemu jelitowego. Najczęściej u pacjentów ze zdiagnozowanym SIBO stosuje się odpowiednio dobraną antybiotykoterapię, pomocne bywają również probiotyki i zioła. Niezbędna jest właściwa dieta.

• Antybiotyki – lekiem pierwszego wyboru jest rifaksymina – ze względu na wysokie bezpieczeństwo i działanie eubiotyczne. Stosowana dawka to 1600 mg/dobę przez 7-14 dni. Niestety SIBO jest chorobą z tendencją do nawrotów, prawdopodobieństwo wynosi 12,6% w ciągu 3 miesięcy i 43,7 w ciągu 9 miesięcy. Jeśli przy pierwszym stosowaniu leku pacjent odczuł poprawę można zastosować rifaksyminę również w przypadku ponownych epizodów choroby.

W przypadku postaci metanowej (IMO) często stosuje się ją w skojarzeniu z neomycyną. U pacjentów z wysokim podejrzeniem wystąpienia SIBO z współtowarzyszącymi objawami.

• Probiotyki – ich rolą jest wsparcie mikrobioty i łagodzenie objawów. W badaniach stosowano m.in. Saccharomyces boulardii, który może przyczyniać się do redukcji wydzielania gazów, zwłaszcza metanu. Dobre efekty przynosi również stosowanie Enterococcus faecium Rosell®-26 i Bacillus subtilis Rosell®-179. Stosowanie probiotyków w SIBO nie jest rutynowo zalecane, doniesienia o korzyściach są sprzeczne a nieodpowiednio dobrane preparaty mogą nasilać objawy, ponieważ w wielu produktach dostępne są bakterie, które kolonizują jelito cienkie.
• Dieta – powszechnie zaleca się dietę o niskiej zawartości fermentujących węglowodanów (low FODMAP), która pomaga ograniczyć fermentację bakteryjną i łagodzi wzdęcia. Po fazie eliminacji następuje stopniowe wprowadzanie produktów w celu personalizacji żywienia.

>> Sprawdź też: SIBO a dieta – czym jest SIBO i dlaczego należy stosować odpowiednio skomponowaną dietę?

• Styl życia i suplementacja – leczenie wspomaga się preparatami ziołowymi (np. oregano, berberyna), które wykazują skuteczność zbliżoną do antybiotyków. Pomocne może być również wsparcie regeneracji śluzówki za pomocą L-glutaminy oraz dbałość o motorykę jelit, czyli odpowiednia aktywność fizyczna.

Dodatkowe wsparcie naturalne może znacząco poprawić remisję kliniczną, szczególnie u pacjentów z postacią metanową.

SIBO – podsumowanie najważniejszych informacji

SIBO to choroba uciążliwa dla pacjentów z tendencją do nawrotów, nawet jeśli jest prawidłowo leczona. Zarówno diagnostyka – testy oddechowe, leczenie i efekt terapeutyczny w dużym stopniu zależą od zdyscyplinowania pacjenta.

FAQ. SIBO – często zadawane pytania

Piśmiennictwo

1. Redondo-Cuevas L, Belloch L, Martín-Carbonell V, Nicolás A, Alexandra I, Sanchis L, Ynfante M, Colmenares M, Mora M, Liebana AR, Antequera B, Grau F, Molés JR, Cuesta R, Díaz S, Sancho N, Tomás H, Gonzalvo J, Jaén M, Sánchez E, Garayoa A, Moreno N, Gallén A, Cortés-Castell E, Cortés-Rizo X. Do Herbal Supplements and Probiotics Complement Antibiotics and Diet in the Management of SIBO? A Randomized Clinical Trial. Nutrients. 2024 Apr 7;16(7):1083. doi: 10.3390/nu16071083. PMID: 38613116; PMCID: PMC11013329.
2. https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/854,zespol-przerostu-bakteryjnego-jelita-cienkiego (dostęp: 06.02.2026).
3. https://www.icd10data.com/ (dostęp: 06.02.2026).
4. Shah A, Talley NJ, Holtmann G. Current and Future Approaches for Diagnosing Small Intestinal Dysbiosis in Patients With Symptoms of Functional Dyspepsia. Front Neurosci. 2022 May 6;16:830356. doi: 10.3389/fnins.2022.830356. PMID: 35600619; PMCID: PMC9121133.
5. Daou H, Paradiso M, Hennessy K, Seminario-Vidal L. Rosacea and the Microbiome: A Systematic Review. Dermatol Ther (Heidelb). 2021 Feb;11(1):1-12. doi: 10.1007/s13555-020-00460-1. Epub 2020 Nov 10. PMID: 33170492; PMCID: PMC7859152.
6. Haworth JJ, Treadway S, Bloor S, Isaac K, Morrison J, Farmer AD, Hobson AR. Can Symptoms and Medical History Predict Outcomes for Hydrogen and Methane Breath Testing? Am J Gastroenterol. 2025 Aug 1. doi: 10.14309/ajg.0000000000003697. Epub ahead of print. PMID: 40788605.
7. https://www.mp.pl/pediatria/artykuly-wytyczne/artykuly-przegladowe/289350,zespol-rozrostu-bakteryjnego-jelita-cienkiego-u-dzieci (dostęp: 06.02.2026).
8. Białkowska-Warzecha J, Jabłkowska A, Jabłkowski MS. Rifaximin alfa – application in gastrointestinal diseases in the practice of a family doctor in light of new guidelines. Lekarz POZ. 2020;6(2):128-134.
9. Pimentel M., Saad R.J., Long M.D., Rao S.S.C.: ACG Clinical Guideline: Small intestinal bacterial overgrowth. Am. J. Gastroenterol., 2020; 115 (2): 165–178
10. Daniluk J. Postępowanie w zespole rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego. Omówienie wytycznych American College of Gastroenterology 2020. Med Prakt 2020; 9:39-47