Krwawienie z nosa w ciąży – jakie są przyczyny, czy jest groźne?

Krwawienie z nosa to często spotykana dolegliwość, typowo związana z uszkodzeniem naczyń krwionośnych umiejscowionych w przedniej części przegrody nosowej (splot Kiesselbacha). Zdecydowanie rzadziej obserwuje się krwawienia z tylnej części jamy nosowej i nosogardła. Krwawienie z nosa może pojawić się również w ciąży, co często budzi u pacjentek niepokój.

Spis treści:

1. Krew z nosa w ciąży: przyczyny krwawienia
   • Krew z nosa w ciąży w 1 trymestrze
   • Krew z nosa w 2 trymestrze ciąży
   • Krew z nosa w 3 trymestrze ciąży
2. Co robić, gdy wystąpi krwawienie z nosa w ciąży?
3. Czy krwawienie z nosa w ciąży oznacza chorobę?
4. Czy krwawienie z nosa w ciąży jest groźne?
   • Kiedy krew z nosa w ciąży powinna wzbudzić czujność?
5. Jakie badania zrobić, gdy często leci krew z nosa w ciąży?
6. Czy można przeciwdziałać krwawieniu z nosa w ciąży?
7. Krew z nosa w ciąży: podsumowanie

Krew z nosa w ciąży: przyczyny krwawienia

Krwawienie z nosa w czasie ciąży może mieć wiele przyczyn. Wśród nich wyróżnia się przede wszystkim:

• wzrost ciśnienia tętniczego (warto pamiętać o nadciśnieniu w przebiegu stanu przedrzucawkowego i rzucawki),
• urazy nosa i śluzówki,
• nowotwory w obrębie jamy nosowo-gardłowej,
• zaburzenia krzepnięcia krwi.

Krew z nosa w ciąży w 1 trymestrze

W pierwszym trymestrze odnotowuje się istotne zmiany hormonalne, związane między innymi ze wzrostem stężenia estrogenów i progesteronu, co prowadzi do przekrwienia i rozpulchnienia śluzówki w obrębie nosa.

Estrogeny powodują wzrost przepuszczalności śródbłonka, a także silniejsze ukrwienie w obrębie błon śluzowych, co skutkuje zwiększonym ryzykiem krwawienia. Z kolei progesteron zmniejsza napięcie mięśniowe, również z obrębie mięśniówki naczyń krwionośnych, co powoduje zwiększone ryzyko pękania naczyń, nawet podczas zwykłego kichania.

Krew z nosa w 2 trymestrze ciąży

Zmiany hormonalne w II trymestrze ciąży prowadzą do zjawiska określanego mianem ciążowego nieżytu nosa. Przewlekłe przekrwienie błony śluzowej nosa sprzyja jego pocieraniu i kichaniu, co z kolei zwiększa ryzyko krwawienia z nosa w ciąży. Ponadto, wzrastające stężenie estrogenów prowadzi do tworzenia nowych naczyń krwionośnych (nasilenie angiogenezy) również w obrębie śluzówki nosa, co niestety sprzyja częstszym krwawieniom.

Krew z nosa w 3 trymestrze ciąży

Krwawieniu z nosa w III trymestrze ciąży sprzyja przede wszystkim hiperwolemia, a więc wzrost objętości krwi. W ostatnim trymestrze ciąży wzrasta ona nawet o 40-50%, co powoduje zwiększenie ciśnienia w naczyniach krwionośnych, a tym samym do ich przeciążenia, co sprzyja pękaniu i tym samym krwawieniu z nosa.

Co robić, gdy wystąpi krwawienie z nosa w ciąży?

W pierwszym kroku należy przyjąć pozycję siedzącą z głową przesuniętą lekko do przodu, co pozwala na zmniejszenie napływu krwi do naczyń krwionośnych nosa i tym samym ograniczenie krwawienia. Warto również uciskać oba skrzydełka nosa oraz umieścić w obrębie karku i czoła zimne okłady. W wielu przypadkach te procedury pozwalają na zahamowanie krwawienia. Jeżeli mimo podjętych działań nie dochodzi do opanowania krwawienia, konieczna jest wówczas interwencja medyczna.

W gabinecie lekarskim lub na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym (SOR) możliwe jest uzyskanie specjalistycznej pomocy. Postępowanie w krwawieniach z nosa obejmuje w tym przypadku przede wszystkim:

• założenie tamponady przedniej lub tylnej,
• punktowe przyżeganie (termiczne lub chemiczne),
• zahamowanie krwawienia z wykorzystaniem cewnika Foleya (12–16 F z 30 ml balonem).

>> Zobacz: Kiedy krwawienie z nosa powinno budzić obawy?

Czy krwawienie z nosa w ciąży oznacza chorobę?

Krwawienie z nosa w ciąży nie zawsze oznacza chorobę, ponieważ wiele procesów fizjologicznych może prowadzić do zwiększenia ryzyka krwawienia. Jednak w tym wyjątkowym czasie warto każdy niepokojący objaw skonsultować z lekarzem prowadzącym, szczególnie jeśli nawraca.

Czy krwawienie z nosa w ciąży jest groźne?

W większości przypadków krwawienie z nosa w ciąży jest zjawiskiem samoograniczającym się i przemijającym bez konieczności podejmowania leczenia. Jednak w niektórych przypadkach może ono być związane z szeregiem schorzeń. Choroby, które mogą objawiać się krwawieniem z nosa, to między innymi:

• ostre i przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa,
• polipy błony śluzowej,
• naczyniaki i malformacje naczyniowe,
• obecność ciała obcego w jamie nosowej,
• zaburzenia krzepnięcia, w tym hemofilia i choroba von Willebranda,
• małopłytkowość, a więc obniżenie liczby płytek krwi,
• choroby wątroby, w tym jej marskość,
• przewlekła choroba nerek,
• choroby autoimmunologiczne, w tym toczeń rumieniowaty układowy (SLE), a także zapalenia naczyń,
• niedobory witaminowe, w tym niedobór kwasu askorbinowego (witaminy C),
• nowotwory układu krwiotwórczego,
• przedawkowanie leków, w tym heparyny.

>> Przeczytaj: Ciśnienie w ciąży – jakie jest prawidłowe? Czy nadciśnienie w ciąży jest groźne?

Kiedy krew z nosa w ciąży powinna wzbudzić czujność?

Krew z nosa w ciąży powinno wzbudzić niepokój przede wszystkim, gdy:

• krwawienia są częste,
• obserwuje się obfite krwawienie (krwotok z nosa w ciąży),
• odnotowuje się podwyższone ciśnienie tętnicze krwi,
• krwawienia nie można zatamować przez 15-20 minut,
• pojawiają się objawy dodatkowe, takie jak krwawienia z dróg rodnych, krwawienie z odbytu, łatwe powstawania siniaków, krwawienie z dziąseł czy też krwiomocz,
• występuje gorączka, dreszcze, osłabienie,
• pojawiają się zawroty głowy, duszność, uczucie kołatania serca, ból głowy, ból w klatce piersiowej,
• występują symptomy neurologiczne, w tym zaburzenia mowy, zaburzenia czucia czy zaburzenia równowagi i widzenia,
• do krwawienia z nosa doszło po urazie głowy.

>> Sprawdź: Zaburzenia równowagi – możliwe przyczyny i diagnostyka

Jakie badania zrobić, gdy często leci krew z nosa w ciąży?

Badania laboratoryjne i procedury medyczne, które należy rozważyć i wykonać podczas diagnostyki krwawienia z nosa w ciąży, to przede wszystkim:

• morfologia krwi z rozmazem – niezwykle przydatna między innymi w celu oznaczenia liczby płytek i krwinek czerwonych,
• parametry krzepnięcia (koagulogram) – w tym oznaczenie INR, APTT, PT, stężenia fibrynogenu,
• badanie ogólne moczu – pozwala na stwierdzenie białkomoczu, które występuje w przebiegu stanu przedrzucawkowego,
• stężenie CRP,
• próby wątrobowe – w tym stężenie ALT, AST, ALP, bilirubiny,
• stężenie kreatyniny i mocznika – pozwala na ocenę funkcji nerek,
• oznaczenie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA), stężenia C3, C4, a także ANCA – przy podejrzeniu schorzeń autoimmunologicznych.

Niezbędne jest pełne badanie przedmiotowe pacjentki, a także pomiary ciśnienia tętniczego. W niektórych przypadkach konieczne może się okazać badania laryngologiczne z wykorzystaniem rynoskopu.

Czy można przeciwdziałać krwawieniu z nosa w ciąży?

Jakich zasad należy przestrzegać w celu zmniejszenia ryzyka krwawienia z nosa w ciąży? Warto prowadzić do swojego życia przede wszystkim takie zasady jak:

1. Delikatne oczyszczanie nosa, unikanie urazów śluzówki, która w ciąży jest przekrwiona.
2. Stosowanie się do zróżnicowanej diety, zawierającej odpowiednie ilości witamin.
3. Odpowiednia nawadnianie (zapobiega wysuszeniu śluzówek).
4. Nawilżanie wysuszonej śluzówki preparatami dopuszczonymi do stosowania w trakcie ciąży.
5. Regularne kontrole ciśnienia tętniczego, odpowiednie leczenie schorzeń przewlekłych, w tym nadciśnienia tętniczego.
6. Unikanie narażenia na wysuszone powietrze, a także dym tytoniowy.

>> Zobacz: Witaminy i ich suplementacja u kobiet w ciąży

Krew z nosa w ciąży: podsumowanie

• Krwawienie z nosa w ciąży może wynikać z fizjologicznych przemian zachodzących w organizmie kobiety ciężarnej.
• Objaw ten może jednak świadczyć również o nieprawidłowościach związanych z układem krzepnięcia, układem sercowo-naczyniowym, a także o dysfunkcji wątroby i nerek.
• Diagnozując krwawienie z nosa w ciąży warto przyjrzeć się przyjmowanym lekom, a także wykonać zlecone przez lekarza badania laboratoryjne.
• Przedłużające się i obfite krwawienia, częste pojawianie się krwawień z nosa, a także współistnienie innych objawów wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.

Bibliografia

1. A. Dembińska-Kieć i inni, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2005 (dodruk), s. 654–659,
2. A. Szczeklik, Piotr Gajewski, Interna Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2020/2021,
3. J. Tatoń, A. Czech, Diagnostyka internistyczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2005.