Zmiany naczyniowe, a więc zarówno naczyniaki niemowlęce, jak i malformacje naczyniowe to częsta dolegliwość diagnozowana w populacji pediatrycznej. Czym jest naczyniak płaski i dlaczego to sformułowanie bywa mylące? Przeczytaj poniższy artykuł i dowiedz się więcej ciekawych informacji na temat naczyniaka płaskiego.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> Naczyniak płaski to dawna nazwa stosowana w określaniu wybranych typów malformacji krwionośnych, a więc najczęściej występujących malformacji naczyniowych, >> Naczyniak płaski zaliczany jest do łagodnych zmian naczyniowych. >> Pojawienie się zmian, odpowiadających naczyniakowi płaskiemu wymaga wykonania dokładnego badania przedmiotowego, ponieważ zmiany te mogą niekiedy towarzyszyć zespołom genetycznym. >> Naczyniaki płaskie można skutecznie leczyć z zastosowaniem laseroterapii. |
Spis treści:
- Naczyniak płaski – co to jest?
- Jak wygląda naczyniak płaski?
- Naczyniak płaski – objawy
- Naczyniak płaski – przyczyny
- Naczyniak płaski – jak się go diagnozuje?
- Naczyniak płaski – leczenie
- Naczyniaki płaskie u noworodków i niemowląt – czy różnią się od naczyniaków u dorosłych?
- FAQ: inne najczęstsze pytania o naczyniaki płaskie
Naczyniak płaski – co to jest?
Naczyniak płaski to dawniej używana, częściowo już nieaktualna nazwa, która obecnie jest zastępowana sformułowaniem malformacja naczyń kapilarnych. Jednak dla uproszczenia odbioru, w artykule tym używane będzie również sformułowanie naczyniak płaski. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że naczyniaki krwionośne to odrębna grupa od malformacji naczyniowych. Malformacje naczyniowe powstają na skutek nieprawidłowego kształtowania się naczyń podczas rozwoju embrionalnego i obecne są od urodzenia. Z kolei klasyczne naczyniaki niemowlęce cechują się nadmierną proliferacją śródbłonka naczyniowego, czego nie obserwuje się w przypadku malformacji naczyniowych (a więc potocznie mówiąc naczyniaka płaskiego). Najczęściej spotykanymi malformacjami naczyniowymi są właśnie malformacje kapilarne, a więc potocznie mówiąc naczyniaki płaskie.
>> Przeczytaj także: Naczyniak jamisty – objawy, diagnostyka, leczenie
Jak wygląda naczyniak płaski?
Wygląd naczyniaka płaskiego może być zróżnicowany. Zmiany mogą przyjmować kolor od jasnoczerwonego, do ciemnobrunatnego i są stosunkowo płaskie. Malformacje te mogą zajmować różne obszary jednak najczęściej jest to głowa i twarz. Zmiany omawiane w tym artykule są widoczne od urodzenia, co odróżnia je od klasycznych naczyniaków niemowlęcych, które pojawiają się później.
Naczyniak płaski – objawy
Malformacje kapilarne mogą manifestować się przede wszystkim jako:
- plama łososiowa (inna nazwa: znamię proste) – prezentuje się jako czerwone i różowo-czerwone plamy, które są nieostro odgraniczone od skóry niezmienionej, plamy łososiowe lokalizują się typowo na czole (nazywane są wówczas pocałunkiem anioła; inna nazwa: naczyniak płaski na czole), na powiekach, potylicy, a także na karku (tutaj określane są mianem uszczypnięcia bociana), niekiedy zmianę tę można zaobserwować również w okolicy krzyżowo-lędźwiowej,
- plama naczyniowa typu czerwone wino – są to ciemnoczerwone plamy, kolorem przypominające czerwone wino, niekiedy mogą przyjmować niejednolity, siatkowaty wygląd, plamy typu czerwone wino rosną wraz ze wzrostem dziecka i z czasem mogą przyjmować ciemniejszy kolor i ulegać pogrubieniu, a ich powierzchnia staje się niejednorodna, czasami guzkowa, zmiany te najczęściej lokalizują się jednostronnie w obrębie twarzy i szyi, ale również na tułowiu i kończynach.
Naczyniak płaski – przyczyny
Naczyniak płaskie u noworodka, a więc malformacje naczyń kapilarnych powstają na skutek nieprawidłowego formowania się naczyń krwionośnych w czasie rozwoju płodu. Uważa się, że zaburzenia rozwoju naczyń wynikają przede wszystkim z nieprawidłowości w procesach sygnalizacji, które regulują migrację komórek ścian naczyń krwionośnych. Naczyniak płaski jest również związany z mutacjami genetycznymi (między innymi wymieniane są tutaj mutacje somatyczne TEK, czy GNAQ/GNA11). Rzadziej odnotowuje się mutacje germinalne, będące przyczyną malformacji dziedzicznych, związanych z zespołami genetycznymi.
>> To może Cię zainteresować: Choroby genetyczne: rodzaje i przyczyny. Diagnostyka chorób genetycznych
Naczyniak płaski – jak się go diagnozuje?
Naczyniaki niemowlęce, jak i malformacje naczyniowe są diagnozowane na podstawie obrazu klinicznego. Konieczna jest dokładna ocena skóry i błon śluzowych dziecka. Naczyniaki płaskie u noworodka wymagają przeprowadzenia pełnego badania przedmiotowego, ponieważ zmiany te mogą wiązać się również z innymi nieprawidłowościami i zespołami objawów. Należy wymienić w tym miejscu przede wszystkim:
- zespół Sturge-Webera – cechuje się malformacjami kapilarnymi w obrębie okolicy unerwionej przez nerwu trójdzielny, w tym przypadku mogą pojawić się nieprawidłowości opon mózgowo-rdzeniowych, co może prowadzić do zaburzeń neurologicznych,
- zespół Klippel-Trénaunay – w tym przypadku naczyniowym zmianom skórnym towarzyszy przerost kończyny, co niekiedy zwiększa ryzyko zakrzepicy.
Naczyniak płaski – leczenie
Terapia naczyniaków płaskich polega przede wszystkim na zastosowaniu laseroterapii. Metodą z wyboru jest laser pulsacyjny barwnikowy (PDL), który stosuje się w seriach zabiegów. Leczenie to jest skuteczniejsze w przypadku zmian powierzchownych i przy wczesnym rozpoczęciu terapii. W niektórych przypadkach klinicznych możliwe jest zastosowanie lasera Nd:YAG 1064 nm. Należy wyraźnie podkreślić, że w przypadku malformacji kapilarnych (naczyniaków płaskich) nie jest skuteczna terapia z zastosowaniem propranololu. Lek ten jest stosowany z powodzeniem w przebiegu klasycznych naczyniaków niemowlęcych.
Naczyniaki płaskie u noworodków i niemowląt – czy różnią się od naczyniaków u dorosłych?
Malformacje kapilarne zmieniają się wraz z wiekiem. Malformacja ta u pacjentów dorosłych (w porównaniu do dzieci) może cechować się przede wszystkim ciemniejszym kolorem. Część malformacji kapilarnych z czasem ciemnieje i przybiera bardziej bordową, fioletowawą barwę. Ponadto, zmiany te u pacjentów dorosłych charakteryzują się pogrubieniem i nierówną powierzchnią, a także pojawieniem się guzków.
FAQ: inne najczęstsze pytania o naczyniaki płaskie
Naczyniaki płaskie, a dokładniej i bardziej precyzyjnie malformacje kapilarne budzą wśród rodziców wiele pytań i wątpliwości. Poniżej odpowiedzi na najczęściej zadawane przez pacjentów pytania.
Klasyczny naczyniak płaski nie zanika z czasem, ponieważ jest to tak naprawdę malformacja naczyniowa, a nie typowy naczyniak niemowlęcy. Zmiana ta z wiekiem może się powiększać i zmieniać swój wygląd. Naczyniak płaski u noworodka będzie powiększał się wraz z wiekiem dziecka.
Naczyniaki płaskie występujące w sposób izolowany nie są groźne. Należy jednak zawsze ocenić pacjenta pod kątem obecności objawów dodatkowych, które mogą świadczyć o zespołach związanych z malformacjami naczyniowymi. W przypadku towarzyszących nieprawidłowości innych narządów konieczne jest rozpoczęcie odpowiedniej terapii.
Nie, nie ma konieczności usuwania naczyniaków płaskich. Jeżeli malformacji kapilarnej nie towarzyszą dodatkowe objawy i zmiana jest stabilna – nie ma konieczności podejmowania interwencji zabiegowej. Pacjenci bardzo często podejmują leczenie przede wszystkim ze względów estetycznych.
Klasyczny naczyniak płaski nie jest schorzeniem dziedzicznym. Jednak w przypadku współistnienia malformacji kapilarnych z zespołami genetycznymi, mutacje powodujące pojawienie się zmian naczyniowych są dziedziczone.
Jakiekolwiek zmiany, które pojawiają się na skórze dziecka, w tym te, które mogą odpowiadać zmianom naczyniowym powinny zostać skonsultowane z lekarzem. W pierwszej kolejności należy udać się na konsultację do lekarza pediatry, który w razie potrzeby skieruje dziecko do specjalisty dermatologa.
Bibliografia
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022,
- S. Jabłońska, Sławomir Majewski Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, PZWL 2005.
