Relaksyna to hormon, o którym najczęściej mówi się w kontekście ciąży i porodu – jednak jego rola w organizmie jest nieco szersza. Należy do grupy hormonów peptydowych i działa wielokierunkowo: wpływa m.in. na układ rozrodczy, sercowo-naczyniowy i mięśniowo-szkieletowy. Dowiedz się, czym jest relaksyna, za co odpowiada i gdzie powstaje.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> relaksyna jest hormonem peptydowym, >> jej głównym źródłem u kobiet jest ciałko żółte, a w ciąży także doczesna i łożysko, >> odgrywa ważną rolę w adaptacji organizmu do ciąży i przygotowaniu do porodu, >> oznaczenie jej stężenia nie jest elementem rutynowych badań laboratoryjnych. |
Spis treści:
- Relaksyna: czym jest?
- Co jeśli poziom relaksyny jest za niski lub za wysoki?
- Jak relaksyna wpływa na organizm?
- Jak sprawdzić poziom relaksyny?
- Relaksyna a nowotwory i inne choroby
- FAQ: najczęstsze pytania o relaksynę
Relaksyna: czym jest?
Relaksyna to hormon peptydowy o budowie zbliżonej do insuliny. Jej cząsteczka składa się z dwóch łańcuchów peptydowych połączonych mostkami dwusiarczkowymi. Działa poprzez wiązanie się ze swoistymi receptorami z rodziny RXFP, obecnymi w wielu tkankach organizmu.
U człowieka występuje kilka form relaksyny, jednak największe znaczenie fizjologiczne ma relaksyna-2 (RLN2). Jest to główna forma krążąca we krwi, która odpowiada za większość efektów obwodowych, szczególnie związanych z ciążą.
Co wydziela relaksynę w organizmie?
Głównym źródłem relaksyny u kobiet jest ciałko żółte jajnika, które powstaje po owulacji. Jeżeli dojdzie do zapłodnienia, produkcja hormonu utrzymuje się, a jego źródłem stają się tkanki związane z ciążą – przede wszystkim doczesna i łożysko.
Relaksyna może być wydzielana również poza ciążą, jednak w znacznie mniejszych ilościach. U kobiet jej ekspresję wykazano m.in. w endometrium i gruczole sutkowym, natomiast u mężczyzn głównie w gruczole krokowym.
Co jeśli poziom relaksyny jest za niski lub za wysoki?
Zaburzenia stężenia relaksyny nie są rutynowo oceniane w praktyce klinicznej, a ich znaczenie nie zostało dotychczas jednoznacznie określone. Dostępne dane sugerują jednak, że nieprawidłowy poziom tego hormonu może mieć wpływ na przebieg ciąży.
Podwyższone stężenie relaksyny może wiązać się ze zwiększoną wiotkością więzadeł oraz potencjalnie wyższym ryzykiem niewydolności szyjki macicy i porodu przedwczesnego.
Z kolei zbyt niskie stężenie relaksyny łączy się z niewystarczającą adaptacją organizmu do ciąży: gorszym przygotowaniem szyjki macicy do porodu, ograniczoną elastycznością tkanek, a także – według niektórych badań – z zaburzeniami metabolizmu glukozy i insulinoopornością u ciężarnych.
| Warto wiedzieć: W organizmie występuje również relaksyna-3, która różni się od pozostałych form zarówno miejscem syntezy, jak i pełnioną funkcją. Wytwarzana jest głównie w ośrodkowym układzie nerwowym i pozostaje przedmiotem intensywnych badań. Przypuszcza się, że uczestniczy w kontroli pobierania pokarmu i płynów, modulacji reakcji stresowej, regulacji rytmu dobowego i snu oraz w procesach poznawczych i pamięci. |
Jak relaksyna wpływa na organizm?
Relaksyna oddziałuje na różne układy i tkanki. Najlepiej poznaną funkcją relaksyny-2 jest jej udział w adaptacji organizmu kobiety do ciąży i porodu.
Hormon ten:
- wykazuje działanie rozszerzające naczynia krwionośne (wazodylatacyjne), co poprawia przepływ krwi i zmniejsza opór naczyniowy,
- uczestniczy w przebudowie macierzy pozakomórkowej (m.in. poprzez wpływ na kolagen),
- zwiększa elastyczność tkanek, w tym więzadeł.
| Warto wiedzieć: Przypuszcza się, że u mężczyzn relaksyna może wpływać na ruchliwość plemników oraz wspierać funkcjonowanie gruczołu krokowego. |
Relaksyna w ciąży
Przez całą ciążę relaksyna-2 systematycznie przygotowuje organizm matki do porodu. Przyczynia się do stopniowego rozluźnienia spojenia łonowego i więzadeł krzyżowo-biodrowych, hamuje spontaniczne skurcze macicy, zwiększa objętość krwi krążącej, stymuluje zmiany strukturalne i biochemiczne w komórkach endometrium oraz wspiera rozwój łożyska.
Relaksyna w trakcie porodu
W końcowym okresie ciąży relaksyna uczestniczy w procesie dojrzewania szyjki macicy m.in. poprzez wpływ na przebudowę kolagenu oraz zwiększenie uwodnienia tkanek, co prowadzi do jej zmiękczenia i zwiększenia podatności na rozwieranie.
Wpływ relaksyny na rozluźnienie struktur więzadłowych miednicy może wspierać przygotowanie kanału rodnego do porodu, jednak proces ten ma charakter wieloczynnikowy i zależy również od działania innych hormonów.
Relaksyna po porodzie
Po porodzie stężenie relaksyny stopniowo się obniża, a powrót do wartości sprzed ciąży może trwać kilka tygodni. W tym czasie macica zmniejsza swoje rozmiary, a więzadła i stawy układu mięśniowo-szkieletowego odzyskują pierwotną stabilność.
Jak sprawdzić poziom relaksyny?
Oznaczenie poziomu relaksyny nie należy do standardowych testów laboratoryjnych i nie stanowi elementu rutynowej oceny hormonalnej. Zazwyczaj wykonywane jest wyłącznie w ramach projektów badawczych lub w szczególnych przypadkach klinicznych.
>> Zobacz także: Kalendarz badań w ciąży. Kiedy i jakie badania należy wykonać?
Relaksyna a nowotwory i inne choroby
Relaksyna jest przedmiotem zainteresowania naukowego m.in. w kontekście chorób onkologicznych. Dane eksperymentalne sugerują, że może wpływać na migrację komórek nowotworowych, angiogenezę (tworzenie nowych naczyń krwionośnych) oraz progresję niektórych nowotworów – analizowany jest jej potencjalny udział m.in. w raku piersi, raku gruczołu krokowego i raku endometrium. Znaczenie relaksyny w onkologii nie zostało jednak dotychczas jednoznacznie określone.
Relaksyna jest hormonem o istotnym znaczeniu fizjologicznym – szczególnie w okresie ciąży, gdzie odpowiada za adaptację organizmu kobiety do zmian zachodzących w układzie rozrodczym i przygotowanie do porodu. Jej działanie obejmuje jednak również wpływ m.in. na układ sercowo-naczyniowy i tkankę łączną.
FAQ: najczęstsze pytania o relaksynę
Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące relaksyny.
Relaksyna-3 może uczestniczyć w regulacji rytmu okołodobowego oraz reakcji na stres, jednak jej rola w kontroli snu nie jest w pełni poznana. Za regulację snu odpowiada głównie melatonina.
Relaksyna może wpływać na więzadła w obrębie stóp, zwiększając ich elastyczność, co niekiedy prowadzi do obniżenia łuku stopy i zmian w jej kształcie.
Relaksyna i progesteron to różne hormony, które pełnią inne funkcje w organizmie.
Opieka merytoryczna: lek. Sara Aszkiełowicz
Bibliografia
- K. Domińska, Relaksyna – hormon ciążowy zaangażowany w proces nowotworzenia, Ginekol Pol. 2013, 84, 126-130
- A. Zimmer-Stelmach, Analiza przebiegu ciąży i porodu oraz stanu poporodowego matki i noworodka w ciążach powikłanych łożyskiem przodującym, Polish Platform of Medical Research
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3856209/ (dostęp 13.04.2026)
- A. Kania i in., Relaksyna-3 i receptory rodziny peptydów relaksynowych – od struktury po funkcje nowo odkrytego układu mózgowia ssaków, Postepy Hig Med Dosw (online), 2014; 68
- https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/przebiegciazy/77575,zmiany-fizjologiczne-u-kobiet-w-ciazy (dostęp 13.04.2026)
- https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-0-387-74672-2_5 (dostęp 13.04.2026)
